اوتیسم چیست؟ علائم، علل و درمان‌های اوتیسم

اوتیسم چیست؟

اختلال طیف اوتیسم را بيشتر مي‌توان يك اختلال نورولوژيكي كه خودش را در سال‌هاي اوليه رشد كودك نمايان مي‌كند معرفي نمود. اين اختلال در بيماران اوتيستيك باعث مي‌شود كه مغز فرد مبتلا به اوتیسم نتواند در زمينه رفتارهاي اجتماعي و مهارت‌هاي ارتباطي به‌درستي عمل كند و مزاحم او براي يادگيري چگونگي ارتباط و تعامل با ديگران به‌طور اجتماعي مي‌شود. كودكان و بزرگسالان دارای اختلال طیف اوتیسم در زمينه ارتباط كلامي و غيركلامی، مهارت‌های شناختی معمول، رفتارهاي اجتماعي، فعاليت‌هاي سرگرم‌كننده و بازي داراي مشكل مي‌باشند.
ريشه كلمه اوتيسم از واژه يوناني Autos به معني خود گرفته شده است. البته اين نام در طول زمان به صورت‌هاي گوناگوني به‌كار مي‌رفته است مانند اوتيسم كودكي اوليه، يا اوتيسم كودكي. پس از مدتي اين نام‌ها تقريباً مترادف با اوتيسم در بزرگسالان به كار رفت و پس از آن اين اختلال را در هر دوره سني به‌نام اوتيسم مي‌شناسند.اختلال طیف اوتيسم(ASD) و اوتيسم دو واژه و عبارت کلی برای گروهی از اختلالات پیچیده در رشد مغز هستند. درسال2013درDSM-5همه اختلالات طیف اوتيسم در زیر چتر ASD یا اختلالات طیف اوتیسم قرار گرفتند. اکنون دیگر در اختلال طیف اوتيسم به جای انواع اوتیسم 3سطح وجود دارد که در آن‌ها رشد مهارت‌هاي اجتماعي،ارتباطات و منابع و ذخاير رفتاري دچار تاخير و انحراف گردیده است. كودكان درگیر با اختلال طیف اوتيسم اغلب تمايلات شديد و ويژه‌اي به مجموعه‌اي از رفتارها نشان مي‌دهند، مقاومت در برابر تغیير ٰ رفتار های تکراری و کلیشه ای و نقص در ارتباط چشمی دارند و پاسخ‌هاي مناسبي به محركات محيطي نمي‌دهند. اين اختلالات تاثيرهاي متعدد و بيشماري بر روند رشد مي‌گذارند. هرچه این اختلال زود تشخیص داده شود و فرد مبتلا زودتر وارد چرخه‌های درمان گردد، زودتر می‌توان زندگی او را تغییر داد.

شیوع اختلال اتیسم 

براساس آخرین امارهای منتشر شد توسط مرکز کنترل و پیشگیری بیماری های آمریکا در سال 2025 شیوع اختلال اتیسم به یک کودک از میان هر 31 تولد رسیده است .براساس این داده ها پسرام همچنان 3 برابر بیشتر از دختران با اختلال اتیسم تشخیص داده می شوند که البته این نسبت سیری نزولی داشته و از 4/2 برابر در سال 2018 به 3/4 برابر در 2022 رسیده است ولی همچنان پسران بسیار بیشتر از دختر ها با این اختلال تشخیص داده می شوند که دلایل خاص خود را دارد .بر اساس این مطالعه گسترده که داده های ان از سراسر امریکا جمع اوری می شود 39 درصد از افراد این طیف دارای هوشبهر زیر 70 و کم توان ذهنی تشخیص داده می شوند 24 درصد در مرز بین 71 تا 85 هستند و 36 درصد از افراد در این طیف دارای هوشبهر بالای 85 هستند .

علت و دلایل اوتیسم

پیشتر از این علت اوتیسم ژنتیک و نقایص آن معرفی می گردید، ولی با روند رو به رشد شیوع اوتیسم و لزوم پیشگیری از اختلال اوتیسم ضرورت شناخت علل اوتیسم بیشتر احساس شد و با بررسی های بیشتر پژوهشگران و موسساتی مانند اوتیسم اسپیک و مرکز کنترل و پیشگیری بیماری های امریکا مشخص گردید که بایستی به محیط و علل زیست محیطی توجه بیشتری نمود.تاکنون نقایصی در ژنهای برخی افراد داری اوتیسم مشخص گردیده است و درکنار ان نیز بررسی می گردد که چه چیزی می تواند منجر به این تغییرات و دگرگونی های ژنتیک گردد و مشخص شده است تاثیر الاینده های زیست محیطی و تخریبی که در محیط زندگی انسان به وجود امده نقش بسزایی در ان ایفا می کند.اکنون دیگر عنوان می گردد که در حدود 62 درصد علل زیست محیطی و ترکیب آن با عوامل ژنتیک می تواند منجر به اوتیسم گردد.اما باز هم نمی توان با قاطعیت عنوان نمود که چه چیزی عامل اختلال اوتیسم است. برای اگاهی بیشتر درمورد علل اختلال اوتیسم مطالعه مقاله علت اختلال اوتیسم را در چه چیزی جستجو کنیم؟ژنتیک یا محیط زیست؟را پیشنهاد می کنیم.

فاکتور های خطر افرین اوتیسم

جنس:پسران تقریبا چهار برابر بیشتر از دختران مبتلا به اوتیسم هستند.
زایمان زودرس:نوزادان زودرس متولد شده پیش از 26 هفتگی خطر بیشتری برای ابتلا به اوتیسم دارند والبته این نوزادان همراه با وزن کم به دنیا می ایند که این مورد نیز از موارد افزایش ریسک اوتیسم می گردد.برای اگاهی بیشتر درمورد زایمان زودرس مطالعه مقاله اوتیسم و زایمان زودرس را پیشنهاد می کنیم.
تاریخچه خانوادگی:خانواده هایی که دارای یک فرزند دارای اختلال طیف اوتیسم هستند بیشتر در معرض داشتن فرزند دیگری با این اختلال اند.همچنین وجود برخی اختلالات مانند اسکیزوفرنی و اختلال اوتیسم در والدین نیز می تواند منجر به افزایش ریسک گردد.
سایر اختلالات:کودکانی که دارای شرایط پزشکی خاص هستند بیشتر احتمال دارد در معرض اوتیسم قرار داشته باشند.برای مثال سندروم ایکس شکننده(اختلالی ارثی که باعث اختلالات ذهنی می گردد)،اسکلروزتوبروز(شرایطی که منجر به تومور های خوش خیم در سیستم مغزی عصبی می گردد)،سندروم رت(بیماری ژنتیکی مختص دختر ها که باعث رشد کند مغز می گردد) و ناتوانی ذهنی.

سن والدین:مشخص گردیده است که بین سن بالای والدین(بالای 35 سال) و یا سن پایین مادران(زیر 20 سال)و افزایش اختلال اوتیسم ارتباط وجود دارد.
شرایط بارداری:فاصله بین بارداری ها مشخص گردیده است که اگر کوتاه باشد می تواند شرایط رحم مادر برای بارداری و پذیرایی مناسب از جنین را به خطر انداخته و ریسک اوتیسم را افزایش دهد. همچنین تغذیه مادر نیز می تواند یک فاکتور مهم برای این ریسک باشد هرچه تغذیه مادر نامناسب تر و عاری از غذاهای طبیعی و ارگانیک باشد می تواند خطر را بیشتر و بیشتر کند.
ارتباط واکسیناسیون و اوتیسم در کودکان
با وجود تحقیقات گسترده مشخص گردیده است که هیچ ارتباطی میان اوتیسم و واکسیناسیون وجود ندارد.درحقیقت مطالعه اصلی که سالها پیش این بحث را ایجاد نموده بود به دلیل طراحی ضعیف و روشهای تحقیق مشکوک رد شده است.جلوگیری از واکسیناسیون می تواند کودکان را در معرض خطرات جدی و شیوع بیماری های خطرناک قرار دهد.برای افزایش اگاهی در مورد ریسک اوتیسم مطالعه مقاله اوتیسم و ریسک ابتلای فرزند دیگر به آن را پیشنهاد می کنیم.
ارتباط لقاح مصنوعی و فناوریهای کمکی تولید مثل مانند ای وی اف(IVF) با اوتیسم
پژوهشهای فراوانی در این خصوص در حال انجام است اما به صورتی که در ایران عنوان می گردد نمی توان اذعان نمود که ارتباط مستقیم و قوی میان لقاح مصنوعی و اوتیسم وجود دارد. مرکز کنترل و پیشگیری بیماری های امریکا و موسسه سلامت انگلستان عنوان می کنند که دو برابر بیشتر احتمال دارد که کودکی که با روش های کمکی به دنیا امده است در اینده دارای اوتیسم نیز تشخیص داده شود اما همین سازمانها در ادامه می افزایند که این تکنیک های کمکی بارداری نیستندکه مستقیما باعث اوتیسم می گردند بلکه انها می تواند شرایطی را ایجاد نمایند که خطر اوتیسم را افزایش می دهد.برای نمونه تولد نوزادهای دو یا چند قلو و یا تولد کودکان دارای وزن خیلی کم و یا خطرات دوران جنینی و یا شرایط نامساعد مادر در دوران بارداری بر اساس پژوهشها می توانند هرکدام باعث افزایش خطر اوتیسم گردند.در یکی از این تحقیقات که بر روی 6 میلیون کودک متولد شده با لقاح مصنوعی صورت گرفته مطرح گردیده است که ریسک اوتیسم در تولد های تک نفره 0/8درصد و تولد های بیش از یک نفر 1/2 درصد است که نشان دهنده این واقعیت است که در صورت تولد تنها یک کودک با روش لقاح مصنوعی این افزایش خطر، کاهش می یابد.همچنین CDC عنوان می کند که کودکان متولد شده با ICSI احتمال اوتیسم در انها به نسبت IVF بیشتر است. در نهایت بایستی به این نقل قول پروفسور پیتر بیرمن استاد دانشگاه کلمبیا درWebMD اکتفا نمود که بین اوتیسم و IVF ارتباط وجود دارد اما زمانی که به شرایط بارداری،سن مادران و وضعیت اجتماعی انها در کشور امریکا توجه می کنیم این ارتباط به میزان قابل توجهی کاهش می یابد.از طرفی نیز CDC عنوان می کند که در تمام این گزینه های درمان با لقاح مصنوعی،بایستی تحقیقات بیشتر و کنترل شده تری صورت پذیرد.

هنوز همه دلایل بروز اختلال اتیسم مشخص نشده است و ممکن است هر روز دلیلی تازه برای این اختلال کشف گردد. با این حال ، می توان عنوان نمود که دلایل زیادی برای اوتیسم وجود دارد که می تواند ریسک بروز این اختلال را بیشتر کند. به طور خلاصه می توان علل بروز اختلال طیف اتیسم را در موارد زیر بر شمرد:

• اکثر دانشمندان موافقند که ژن ها یکی از عوامل خطری هستند که می توانند فرد را بیشتر در معرض اوتیسم قرار دهند و در اخرین مطالعات که در سال 2021 منتشر گردیده به وضوع اعلام گردیده است که درمیان دو قلو های همسان اگر یک قل دارای اتیسم باشد در حدود 36 تا 95 درصد احتمال وجود دارد که قل دیگر نیز اتیسم باشد ولی در دو قلو های غیر همسان اگر یک قل دارای اتیسم باشد تنها 31 درصد خطر ابتلای اتیسم در قل دیگر وجود دارد
• طبق داده های 2021 مرکز کنترل و پیشکیری بیماری های امریکا کودکانی که خواهر یا برادر دارای اوتیسم دارند بین 2تا 18درصد در معرض خطر بیشتری برای اوتیسم قرار دارند.
• افرادی که دارای شرایط ژنتیکی یا کروموزومی خاصی هستند ، مانند سندرم X شکننده یا اسکلروز ، می توانند ریسک بیشتری برای اوتیسم داشته باشند.
• برخی دارو ها که در دوران بارداری مصرف می شوند ، مانند داروهای والپروئیک و تالیدومید ،داروی های ضد افسردگی و یا حتی استامینوفن با خطر بیشتری برای اوتیسم مرتبط هستند.
• کودکانی که از والدین مسن تر متولد می شوند بیشتر در معرض اوتیسم هستند. و همینطور کودکانی که مادرانی زیر 18سال دارند نیز می توانند ریسک بیشتری داشته باشند.
• بر اساس داده های علمی موجود ،اتیسم هیچ ارتباطی با واکسیناسیون های دوره ای کودکان ندارد و این فرضیه مدتهاست که رد شده است.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه علتهای اختلال طیف اوتیسم می توانید به مقاله علت اصلی اختلال طیف اتیسم را در کدام جستجو کنیم؟ژنتیک یا محیط زیست؟ مراجعه کنید.

 

مارا در اینستاگرام دنبال کنید و با ما در ارتباط باشید.ادرس ما ordibeheshtautism

تشخیص اوتیسم

بر اساس اطلاعات منتشر شده درCDCکه معتبرترین و بروزترین اطلاعات را در زمینه اوتیسم ارائه می کند هیچ ازمایش پزشکی مانند ازمایش خون و یا تصویربرداری و…برای تشخیص اختلال اوتیسم وجود ندارد. و متخصصان برای تشخیص اختلال اوتیسم به رفتار و سیر پیشرفت کودک بر اساس مایل استونهای استاندارد توجه می کنند.اوتیسم را در 18 ماهگی و در مواردی می توان در ماههای پایینتر نیز تشخیص داد.اما تشخیص قطعی در سن 2 سالگی توسط یک متخصص آشنا به غربال و تشخیص اوتیسم اتفاق می افتد.ولی با این حال ممکن است تشخیص تا سن رفتن کودک به مدرسه به تعویق افتد و این تاخیر در تشخیص می تواند اسیبهای جبران ناپذیری را برای کودک به همراه داشته باشد.
تشخیص اوتیسم در دو مرحله صورت می گیرد:

 نخست :غربالگری فرایند رشد

غربالگری فرایند رشد یک بررسی کوتاه مدت است که مشخص می کند ایا کودک مهارتهای اساسی را در زمان مشخص به دست آورده است و یا اینکه دچار تاخیر درانها است.در این فرایند ارزیاب از والدین سوالاتی را می پرسد و در مواقعی نیز با بازی با کودک مهارتهای او و سطح یادگیری او را مورد بررسی قرار می دهد وهمینطور  کلام،رفتار و حرکت او را مورد سنجش قرار می دهد.این غربال گری بایستی در ماههای 18،9 و 24 ماهگی صورت پذیرد. در سن 9 ماهگی غربال بایستی برای کودکانی که زودرس یا کم وزن هستند و یا خواهر با برادر دارای اوتیسم دارند و یا وقفه ای در فرایند رشد انها به وجود امده الزاما صورت پذیرد.این فرایند در کشور ما اکنون توسط پایگاههای بهداشت و پایگاه های دائم تشخیص اختلال اوتیسم تحت نظارت سازمان بهزیستی صورت می پذیرد و برای این منظور از تستهای MCHATو ASQنیز میتوان بهره گرفت. در صورتی که کودک در این غربال نشانه ها و علائم نخستین اختلال اوتیسم را از خود نشان داد که باعث نگرانی والدین و تردید متخصص می گردد، بایستی ارزیابی جامع تشخیصی نیز برای کودک صورت پذیرد.

انواع ابزار های غربال

ابزار های غربالگری رشدی بسیار متفاوتی در زمینه اتیسم وجود دارد.cdc هیچ ابزار خاصی رابرای این منظور تجویز و ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍پیشنهاد نمی کند و لیست ذیل نیز کامل نیست و می توان تست هاس دیگری را نیز به ان اضافه نمود.

نمونه های انتخاب شده از ابزار های غربال برای رشد کلی و اوتیسم:

Ages and Stages Questionnaires (ASQ)(پرسشنامه مراحل و سنین)

Asqابزار غربال رشد کلی است. این پرسشنامه توسط والدین تکمیل می گردد و مجموعه ای از 19 پرسشنامه سنی خاص غربالگری ارتباط ،مهارت حرکتی درشت ،مهارت حرکتی ظریف،حل مساله ،مهارتهای سازگاری شخصی است .نتایج به دست امده در این پرسشنامه می تواند منبعی برای ارجاع به متخصصان و مراکز اتیسم باشد.

Communication and Symbolic Behavior Scales (CSBS)(مقیاس های رفتار نمادین و ارتباطات)

ابزار استاندارد شده برای غربال ارتباطات و توانایی های نمادین برای 24 ماه و بیشتر است این ابزار توسط والدین تکمیل می گردد

 Parents’ Evaluation of Developmental Status (PEDS)(پرسشنامه ارزیابی والدین از وضعیت رشد)

پرسشنامه ارزیابی والدین از وضعیت رشد را می توان غربال رشد عمومی ازنظر والدین دانست.این فرم مصاحبه والدین مشکلات رشدی و رفتاری که نیاز به ارزیابی بیشتر دارند را غربال می کند و می تواند برای والدین مفید باشد

Modified Checklist for Autism in Toddlers (MCHAT)(پرسشنامه چکلیست اصلاح شده اتیسم برای خردسالان)

پرسشنامه ای است که برای  تکمیل توسط والدین جهت تشخیص کودکان در خطر اتیسم طراحی گردیده است. این تست توسط پروفسور سید علی صمدی ترجمه گردیده و رایگان در دست رس است. میتوانید این پرسشنامه را از لینک بالا تهیه نمایید.

Screening Tool for Autism in Toddlers and Young Children (STAT)(ابزار غربالگری برای اتیسم در اطفال و کودکان خرد سال)

این ابزار غربالگری تعاملی برای زمانی که کودکان رفتار های شک برانگیزی دارند، طراحی گردیده است .این ابزار شامل 12 فعالیت است که بازی،ارتباطات،و مهارتهای تقلید را ارزیابی می کند و اجرای آن حدود 20 دقیقه طول می کشد

دوم:ارزیابی جامع تشخیص اوتیسم

این بررسی شامل ارزیابی دقیق کودک و مصاحبه با والدین است و میتواند شامل ارزیابی شنوایی،بینایی،حسی،و حتی ازمایشات ژنتیک گردد.در این مرحله میتوان از تست های استاندارد تشخیص اوتیسم شامل ADI-R و ADOS-Gو گارس(GARS) استفاده نمود.در حال حاضر تست گارس و ADI-R در کشور ما و در مرکز اردیبهشت جهت تشخیص دقیق اوتیسم انجام می پذیرد.برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه تستهای استاندارد طلایی تشخیص اوتیسم مطالعه مقاله تست دقیق ADI-R برای تشخیص اوتیسم پیشنهاد می گردد.

در ادامه جهت اشنایی شما همراهان گرامی به برخی از این ابزار های غربال و تشخیص می پردازیم.پیش از پرداختن به ابزارهای ارزیابی و سنجش باید متذکر شویم که در این فرایند دو نوع ابزار و تست و یا پرسشنامه وجود دارد نخست ابزار های غربال(سطح 2) که نمی توان از انها برای تشخیص استفاده نمود و تنها جهت ارجاع به مراجع متخصصان تشخیص مورد استفاده است و ابزار های سطح یک که برای تشخیص این اختلال طراحی و ساخته شده اند.

‍‍

ابزارهای تشخیصی

ابزارهای زیادی برای ارزیابی ASD در کودکان خردسال وجود دارد، اما هیچ ابزار واحدی نباید به عنوان مبنای تشخیص استفاده شود. ابزارهای تشخیصی معمولاً بر دو منبع اصلی اطلاعات متکی هستند – توصیفات والدین یا مراقبان از رشد کودکشان و مشاهده یک متخصص از رفتار کودک.از این رو است که اصولا این گونه تست ها در ابتدا با تست های دیگری همراه می شوند برای نمونه تست SCQ.پس از انجام این تست ها هست که می تواند متخصص ارزیاب کودک و خانواده را به یک متخصص اعصاب و روان معرفی نماید و یا جهت دریافت خدمات اموزشی و درمانی به موسسات مجاز اتیسم ارجاع دهد.در میان تست های زیر دو تست ADOS و ADIR تست های استاندارد طلایی(GOLD STANDARD) برای تشخیص اختلال اتیسم می باشند که توسط CDC(مرکز کنترل و پیشگیری بیماری های امریکا )تحت همین عنوان شناخته می شوند.

نمونه های انتخابی از ابزارهای تشخیصی:

Autism Diagnosis Interview – Revised (ADI-R)(مصاحبه تشخیصی اتیسم- اصلاح شده)

مصاحبه تشخیصی اتیسم ابزار تشخیص بالینی قدرت مندی برای ارزیابی اتیسم در کودکان و بزرگسالان است که توسط مایکل راتر و کاترین لرد در 1993 ساخته شد نسخه اصلی این تست مربوط به 1989 است که در بستری تحقیقاتی شکل گرفت. این ابزار بر رفتار در سه حوزه اصلی تمرکز دارد: تعامل اجتماعی متقابل. ارتباط و زبان؛ و علایق و رفتارهای محدود و تکراری و کلیشه ای. ADI-R برای کودکان و بزرگسالان با سنین ذهنی حدود 18 ماه و بالاتر مناسب است.این ابزار توسط پروفسور سید علی صمدی هنجار شده و دارای نرم ایرانی می باشد و یکی از تست های استاندارد طلایی اتیسم است.

در این تست از مراقبان 93 سوال پرسیده می شود که شامل سه حوزه رفتاری اصلی، در مورد رفتار فعلی فرد در یک مقطع زمانی خاص است. مصاحبه به پنج بخش تقسیم می شود: سؤالات آغازین، سؤالات ارتباطی، سؤالات رشد اجتماعی و بازی، سؤالات رفتاری تکراری و محدود، و سؤالاتی در مورد مشکلات رفتاری عمومی.

پرسشنامه ارتباطات اجتماعی یا social communication questionnaire (SCQ) یک پرسشنامه مختصر 40 سوالی (درست/نادرست) است که توسط والدین در مورد رفتار فرزندشان تکمیل می شود. از نظر محتوا به موازات(و اصولا پیش از اجرای تست ( ADI-R است و برای غربالگری مختصر برای تعیین نیاز به انجام یک مصاحبه کامل ADI-R استفاده می شود.

Autism Diagnostic Observation Schedule – Genericexternal -ADOS (برنامه مشاهده تشخیصی اتیسم)

ارزیابی نیمه ساختاریافته و استاندارد شده از تعامل اجتماعی، ارتباطات، بازی و توسط کاترین لرد، مایکل راتر، پاملا سی دی لاور و سوزان ریسین در سال 1989 ایجاد شد که ورژن دوم ان در سال 2012در دسترس است و این تست یکی از تست های استاندارد طلایی تشخیص اتیسم است. این برنامه شامل 4 ماژول 30 دقیقه ای است که هر کدام به گونه ای طراحی شده اند که بر اساس سطح زبان بیانی افراد مختلف اجرا شود. ماژول 1 برای کودکانی استفاده می شود که از گفتار بعبارتی کم یا یا اصلا استفاده نمی کنند. آزمودنی‌هایی که از گفتار استفاده می‌کنند، اما روان صحبت نمی‌کنند، تحت سنجش ماژول 2 قرار می‌گیرند. از آنجایی که هر دوی این ماژول‌ها به سوژه نیاز دارند و ارزیابی شونده نیاز است در اتاق حرکت کند، توانایی راه رفتن عموماً به عنوان حداقل نیاز رشدی برای استفاده ازاین ابزار به‌عنوان یک الزام در نظر گرفته می‌شود. کل ماژول 3 برای کودکان/نوجوانانی است که به کلام مسلط هستند و ماژول 4 برای نوجوانان بزرگتر و بزرگسالانی که به زبان بیانی مسلط هستند استفاده می شود. برخی از نمونه‌های ماژول‌های 1 یا 2 عبارتند از پاسخ به نام، لبخند اجتماعی، و بازی با حباب‌ساز. ماژول های 3 یا 4 شامل بازی و ارتباط متقابل، نمایش همدلی یا اظهار نظر در مورد احساسات دیگران است. یک تفاوت عمده بین ماژول های 3 و 4 تکیه ماژول 4 در درجه اول به سؤالات و پاسخ های شفاهی است . در طول اجرای این تست، ارزیاب مجموعه‌ای از فرصت‌ها را برای آزمودنی فراهم می‌کند تا رفتارهای اجتماعی و ارتباطی مرتبط در زمینه تشخیص اتیسم را نشان دهد. این تست هنوز در ایران هنجار نگردیده  است.

Childhood Autism Rating Scale (CARS)(مقیاس درجه بندی اتیسم دوران کودکی)

ارزیابی مختصر مناسب برای استفاده در مورد کودکان بالای 2 سال. این تست توسط اریک شاپلر (مبدع روش تیچ) و همکاران ساخته شده است. CARS یک روش ارزیابی تشخیصی است که افراد را در مقیاسی از نرمال تا شدید رتبه‌بندی می‌کند و یک نمره ترکیبی از غیر اتیستیک تا اتیسم خفیف، اتیسم متوسط ​​یا اتیسم شدید در اختیار ارزیاب قرار می دهد.

Gilliam Autism Rating Scale – Second Edition (GARS-2)(مقیاس رتبه‌بندی اتیسم گیلیام – ویرایش دوم)

این ابزار به معلمان، والدین و پزشکان در شناسایی و تشخیص اتیسم در افراد 3 تا 22 ساله کمک می کند. این تست توسط جیمز گیلیام ساخته شده است و دارای 3 بخش است شامل بخش رفتاری،بخش ارتباطی و کلامی و بخش تعاملی اجتماعی.در صورتی که این تسط توسط والدین و یا افراد غیر متخصص مورد استفاده قرار گیرد تنها ارزش غربالگری دارد و یک تست سطح دو به حساب می اید ولی در صورتی که تویط فرد متخصص و دوره دیده مورد استفاده قرار گیرد به عنوان یک تست تشخیصی می توان از ان بهره برد.و به تخمین شدت اختلال کودک نیز پرداخت.این تست هم توسط پروفسور سید علی صمدی هنجار و نرم شده است و اکنون به عنوان یکی از تست های اصلی مورد استفاده در سازمان بهزیستی مورد استفاده است.گارس 3 نیز اخیرا منتشر گردیده که ابزار قدرتمند تری از گارس 2 نیست.

علاوه بر ابزارهای بالا، کتابچه راهنمای تشخیصی و آماری انجمن روانپزشکی آمریکا، ویرایش پنجم (DSM-5) معیارهای استاندارد شده ای را برای کمک به تشخیص ASD ارائه می دهد.

⇐شما می توانید از طریق لینک زیر در پادکست شنونده علائم و روشهای تشخیص اتیسم باشید  ⇒

پادکست تشخیص اتیسم بخش اول 

روشهای نوین پزشکی برای تشخیص اتیسم با استفاده ازخون،ادرار و بزاق دهان

در حال حاضر مرکز کنترل و پیشگیری امریکا و دیگر متخصصین، تشخیص قطعی و درست اوتیسم را با روشهای مشاهده ای و با استفاده از تست های استاندارد ممکن و صحیح عنوان می کنند.اما تلاشهایی در زمینه تشخیص های پزشکی در حال انجام است که می تواند در اینده نوید بخش تشخیص زود هنگام حتی در بدو تولد باشد. برای مثال محققان دانشگاه وارویک انگلستان در سال 2018 ازمایش خونی را طراحی نموده اند که می تواند با دقت 92 درصد اوتیسم را مورد تشخیص قرار دهد.این دانشمندان ارتباطی را میان آسیب های پروتئینی موجود در پلاسمای خون افراد اوتیسم مشاهده نمودند که می تواند به نوعی معرف خون فرد دارای اوتیسم باشد.این شیوه تشخیص هنوز مورد تایید قرار نگرفته است و مخالفانی دارد که با دلایل خود می توانند این رویکرد تشخیصی نوین را زیر سوال ببرند.در ازمایشی مشابه بر روی خون افراد دارای اوتیسم در کشور امریکا در سال 2019 که بر روی اسید امینه های موجود در خون کار می کند عنوان گردیده است که انها نیز می توانند با استفاده از تست خون اوتیسم را تشخیص دهند.در بررسی های انها مشخص گردیده است که 94 درصد از کودکان دارای اوتیسم دارای اشتراکاتی در نسبت های غیر معمول اسید های امینه اند و این فاکتور را به عنوان معیار در تست خود مشخص نموده اند. بررسی های دیگر سال 2019که بر روی نشانگر های زیستی اوتیسم کار نموده است نیز اسید های آلی موجود در ادرار را برای تشخیص اوتیسم استفاده نموده و در این ازمایش نیز عنوان می گردد که نتایج نوید بخشی برای این نوع تشخیص نیز وجود دارد که نیازمند تحقیقات بیشتر در اینده است.باز هم در سال 2019 ازمایشی بیولوژیک به نام کلاریفای ابداع گردید که با استفاده از تست بزاق دهان و با استفاده از RNA اقدام به تشخیص اختلال اوتیسم می کند.پژوهشگرانی که بر روی این شیوه کار می کنند با تمام نقد هایی که بر کار انها می گردد عنوان نموده اند که شیوه انها در حدود 82 درصد از کودکان را به درستی تشخیص داده است.تمام این رویکردها و شیوه ها می توانند در اینده ای شاید نزدیک به عنوان گزینه ای اصلی برای تشخیص زود هنگام اوتیسم مورد استفاده قرار گیرد اما این شیوه ها هنوز راه درازی برای اثبات خود در مجامع علمی دارند.

سن تشخیص اختلال طیف اوتیسم

اصولا از بعد از یک سالگی می توان تشخیص را انجام داد اما این امر بسیار وابسته به شدت علائم و تجربه ارزیاب است. در تایید این مدعا برخی از مطالعات با بررسی های خود نشان داده اند که کودکانی که در دو سالگی علائم اختلال اتیسم را نشان داده اند در ماههای 7 تا 12 ماهگی 49 درصد از علائم اختلال اتیسم را نشان می داده اند. در اینجا لازم است توضیحاتی در خصوص برخی عبارات که در فرایند پیش از تشخیص استفاده می شود توضیحاتی داده شود تا بر این اساس شناخت بیشتری از وضعیت خردسالان مشکوک به اتیسم بدست بیاوریم :

تاخیر در رشد:در تاخیر در رشد کودک از همان ابتدای سنین رشدی تاخیر را نشان می دهد برای نمونه تا سن 2 سالگی هیچگونه کلامی ندارد و یا در مهارتهایی حرکتی بسیار عقب است برای نمونه راه رفتن در 18 ماهگی رخ میدهد. کلام تا 2 سالگی ایجاد نگردیده است و….

پسرفت در رشد: کودک تا مقاطعی رشد را به صورت عادی داشته و بعد از ان شروع به پسرفت می کند برای نمونه کودک تا 2 سالگی حتی جملات دو کلمه ای داشته و یا به 30 تک کلمه رسیده و بعد از 2 سالگی این جملات و یا تک کلمات را از دست می دهد.

رکود در رشد: کودک در فرایند رشد طبیعی با گامهایی عقب تر از دیگر کودکان فرایند رشد را ادامه می دهد برای نمونه 10 کلمه کاربردی در 2 سالگی دارد که بسیار عقب تر از مقیاس سنی او است.

در پژوهش ها بدست امده است که کودکان دارای اتیسم بدون کم توانی ذهنی بیشتر از تاخیر یا پسرفت در رشد رکود رشدی را نشان می دهند اما کودکان دارای کم توانی ذهنی بیشتر تاخیر یا پسرفت رشد را نشان می دهند. این داده ها و دستاوردهای علمی همچنان در حال بررسی اند اما می توانند پیش آگهی نسبی از فرایند رشد یک کودک در اختیار ارزیابان قرار دهند. در مطالعه ای دیگر که در سال 2022 در امریکا صورت گرفته است داده های ازمونASQ  را که در ایران توسط خانه های بهداشت تکمیل می گردد را در 64 هزار کودکان در 6 ماهگی ،1 سالگی و 3 سالگی مورد بررسی قرار دادند.داده های این پژوهش نشان داد که داده های زیر گروه ارتباط و پس از آن حرکتی ظریف در این مقیاس در سن 6 ماهگی می تواند پیش بینی کننده اتیسم در سن 3 سالگی باشد.این داده ها و پژوهشهای دیگر نشان می دهند که تشخیص اتیسم فرایندی علمی است و بسیار وابسته به توانایی و مهارتها و دوره هایی دارد که فرد ارزیاب طی نموده است. در فرایند تشخیص نباید به فردی مراجعه کنید و هر تستی را برای کودک خود استفاده نمایید. تنها به متخصصان با تجربه و دوره دیده مراجعه کنید تا میزان خطای پایینتری در فرایند تشخیص فرزند شما رخ دهد.

علائم و نشانه های نخستین اوتیسم(تا پیش از 2 سالگی)

اوتیسم در سال های اول زندگی خود را نشان می دهد به صورتی که 50 درصد والدین پیش از 12 ماهگی و 80 تا 90 درصد والدین پیش از 24 ماهگی متوجه علائم این اختلال در کودکشان می گردند.فرد مبتلا با چالشهای رفتاری و اجتماعی زیادی رو به روست، مشکلاتی چون رفتارهای تکراری وعدم ارتباط با دنیای اطراف ونقایص گفتاری از این جمله هستند. علائم روشنتر اوتیسم در سنین بین 2 تا 3 سالگی خود را نشان می دهد ولی محققین در حال بررسی و کار بر روی علائم تا پیش از 18 ماهگی هستند و به نتایج تقریباً قابل استنادی نیز دست یافته اند.مهمترین نکته در مورد کودکان اوتیستیک ,تشخیص به هنگام این اختلال است تا بتوان با استفاده از تکنیک ها و رویکرد های استاندارد از دوره حساس رشد این کودکان نهایت استفاده را نمود و نقایص به وجود آمده توسط این اختلال را جبران یا پیشگیری کرد. به همین دلیل است که تشخیص بموقع برای کودک دارای اوتیسم حیاتی است.برای همین منظور والدین می بایستی تا پیش از 2 سالگی به علائم زیر توجه کنند البته برخی ازاین علائم ممکن است در کودکان دارای فرایند رشد عادی نیز دیده شود ولی در کودکان مشکوک به اوتیسم به صورت حداکثری مشاهده می گردد.
این علائم به شرح زیر است:
تا 5 ماهگی هیچ لبخند اجتماعی یا رفتاری که نشان دهنده شادی در اثر ارتباط با دیگران باشد در وی مشاهده نگردد.
تا6 ماهگی نمی خندد.
تا 6 ماهگی هیچ ارتباط چشمی در کودک مشاهده نگردد و یا به صورت کاملاً محدود وجود داشته باشد.
تا 8 ماهگی توجه ای به بازی های دالی  یا داکی ندارد و از ان لذت نمی برد .
تا 9 ماهگی هیچ آوا یا غان وغونی وجود ندارد و همچنان کودک بدون لبخند است و ارتباط غیر کلامی نیز وجود ندارد.در این سن کودک اوا و یا حالات چهره دیگران را نیز تقلید نکند.
تا 12 ماهگی هیچگونه علامتی برای برقراری ارتباط غیر کلامی مانند اشاره برای درخواست کردن یا نشان دادن وجود نداشته باشد.
تا 12 ماهگی کودک هیچگونه پاسخی به نام خود نشان ندهد.
تا12 ماهگی برای ارامش و یا رفع نیاز به دنبال پدر و مادر خود نمی گردد.
تا16 ماهگی کودک هیچ کلمه ای نگوید.
تا18 ماهگی به صورت معمول بازی نکند.
تا24 ماهگی کودک هیچ جمله معنی دار دوکلمه ای نگوید.
و در نهایت هرگونه پسروی در مهارت گفتاری ،اجتماعی و ارتباطی بعد از یک تا دو سالگی.

والدین گرامی در صورت مشاهده علام ذکر شده ،میتوانید با مطالعه مقاله  ماساژ و تمرینات حرکتی برای نوزادان در خطر اختلال رشد (تمرینات مادر و کودک زیر یک سال) و اجرای دستورالعمل های کاربردی در این متن شرایط بهتری را برای کودک خود ایجاد کنید.

انواع سطوح و علائم و نشانه های اختلال طیف اوتیسم(پس از 2 سالگی)

بیشترین احتمال تشخیص در کشور ما در مقطع سنی 2 تا 5 سال یا به اصطلاح تا پیش از دبستان صورت می پذیرد به همین خاطر به این دوره سنی به صورت مفصل تر می پردازیم. بر اساس فرمت استانداردی که dsm5 برای متخصصان مشخص نموده است برای تعین سطح اختلال طیف اوتیسم پزشکان و روانشناسان بایستی دو مورد را در نظر بگیرند:
الف- توانایی ارتباطات اجتماعی کودک
ب- رفتار ها و علایق محدود و تکراری
هرچه سطح پایین تر باشد کودک به پشتیبانی کمتری نیاز پیدا می کند.به عنوان مثال افراد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح یک علائم خفیف تری دارند و ممکن است نیاز به پشتیبانی کمتری داشته باشد.مبتلایان به اختلال طیف اوتیسم سطح 2 و3 علائم متوسط تا شدید داشته و نیاز به پشتیبانی به مراتب بیشتری داشته باشند. اگرچه dsm توضیحات دقیقی را درمورد طیف اوتیسم ارائه می کند اما این توضیحات کامل نیستند و هیچگونه راهنمایی در مورد نوع خاص پشتیبانی که ممکن است کودک نیاز داشته باشد ارائه نمی کند. و البته برخی افراد نیز به وضوح در هیچکدام از این 3 سطح قرار نمی گیرند و از طرفی نیز اختلال طیف اوتیسم ممکن است با گذر زمان تغییر یافته و ممکن است شدید تر گردد.برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه علائم دیگر اختلال طیف اوتیسم مطالعه مقاله اختلال اوتیسم و رفتارهای تکراری و کلیشه ای را پیشنهاد می کنیم.

اختلال طیف اوتیسم سطح یک

افراد دارای اختلال طیف اتیسم سطح یک که به آن اوتیسم خفیف نیز گفته می شود مهارتهای ارتباطی وتعاملی قابل توجهی با دیگران دارند.این کودکان می توانند گفتگو کنند اما در باقی ماندن و ادامه دادن شوخی ها یا استعاره ها دچار مشکلاتی اند. در این سطح این کودکان می توانند دوستیابی کنند و برای خود دوستانی داشته باشند. بر اساس dsm5 افرادی که در این سطح تشخیص داده می شوند و برچسب سطح یک را دریافت می کنند نیاز به حمایت دارند.

علائم اختلال طیف اوتیسم سطح یک

• علاقه کم به تعامل یا فعالیتهای اجتماعی.
• در شروع تعاملات اجتماعی مانند صحبت کردن دچار دشواری هایی هستند.
• به طور معمول این کودکان می توانند با دیگران تعامل برقرار کنند اما در حفظ و ادامه یک مکالمه عادی دچار مشکل می گردند و نیاز به تلاش دارند و یا به عبارت دیگر فرد مبتلا در سطح یک به طور کامل می تواند با جمله صحبت کند اما تلاشهای او برای ادامه دادن یک مکالمه ناموفق است.این گفتار در برخی مواقع به صورت رباتیک مشاهده می گردد.
• نشانه های بارزی از مشکلات در برقرای ارتباط وجود دارد.
• وجود مشکلاتی در سازگاری با تغییرات در رفتار و یا زندگی روزمره.
• مشکل در برنامه ریزی و سازمان دهی که به تئوری همدلی و سیتسم سازی در افراد دارای اختلال طیف اتیسم مشهور است.
•  برقراری تماس چشمی محدود.برای فهمیدن دیگر علائم اختلال اوتیسم پیشنهاد می کنیم مقاله اوتیسم و عدم ارتباط چشمی در نوزادی و راههای بهبودی آن را نیزمطالعه کنید.

دورنما و راهکار درمانی

برای این افراد از اصطلاح اوتیسم عملکرد بالا و یا(HFA)نیز استفاده می کنند که عبارتی غیر رسمی است ونمی توان منبع علمی مشخصی برای این عبارت یافت و یا اینکه برخی از افراد که احتمالا از دانش پایینی در زمینه اختلال طیف اوتیسم برخوردارند و یا به معیار های قدیمی تشخیص اختلال طیف اوتیسم استناد می کنند از اصطلاح سندروم آسپرگر استفاده می کنند که با سیستم طبقه بندی جدید اختلال طیف اوتیسم مطابقت ندارد. در حدود 10 درصد از افراد دارای اوتیسم دارای مهارتهای خاص هستند که به آنها می توان ساونت یا نابغه اطلاق نمود. مانند نقشی که داستین هافمن در مرد بارانی ایفا می نمود و و به عنوان یک بزرگسال اتیستیک مهارت خاصی در محاسبات عددی داشت. این افراد دارای نبوغ در مواردی خاص هستند.و البته نمی توان به طور قطع عنوان نمود که این 10 درصد فرد نابغه تماما در سطح یک اختلال طیف اوتیسم قرار دارند.برای مثال نوابغ اتیستیکی وجود دارند که برای نشان دادن توانمندی های خود دائما به کنفرانس ها وسمینار ها یا دانشگاههای مختلف در امریکا و اروپا دعوت می گردند و این افراد می توانند با توانایی چشمگیری نبوغ خود را به دیگران معرفی کنند اما همین فرد بایستی والدینشان بند کفش ها یا کرواتشان را ببندند.یکی از این نوابغ به خاطر اینکه چراغ کلید اسانسور هتل اقامتشان قرمز رنگ بود نه آبی رنگ در روز معارفه خود درگیر با رفتارهای تکراری شدیدی شده و نتوانسته بود تمام مدت در سمینار باقی بماند.
اما افراد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح یک اغلب در کیفیت بالایی از زندگی و با پشتیبانی کم باقی می مانند. این حمایت برای انها معمولا به صورت رفتار درمانی یا بازی درمانی صورت می گیرد.هردوی این رویکردها می توانند به پیشرفت مهارتهای اجتماعی و ارتباطی کمک کنند.رفتار درمانی همچنین می تواندبه رشد رفتارهای مثبتی که ممکن است به طور طبیعی ایجاد نشود کمک کند.برای این کودکان می توانید از رویکرد درمانی TEACCH استفاده کنید. این رویکرد درمانی-آموزشی طیف اوتیسم می تواند به استقلال و خود انگیختگی فرد دارای اختلال طیف اوتیسم کمک فراوانی کند و به همین خاطر است که اکنون این رویکرد در کشور آمریکا برای کودکان سطح یک بیشتر مورد استقبال قرار گرفته است.این رویکرد ساختمند می تواند کودک اتیستیک را برای رفتن به مدرسه آماده کند و پس از سنین مدرسه نیز به کودک اتیستیک سطح یک سیستمی دارای ساخت برای انجام امور روزمره ارائه می کند.

در کنار تمام این رویکرد ها و روشهای درمانی طیف اوتیسم می توانید از رویکرد  درمانی ABA  و دنور نیز به نحو موثر کمک بگیرید.اما مراقب باشید که در این رویکرد خود انگیختگی و استقلال فردی کودک اتیستیک را نیز تامین کنید چراکه این شرط اصلی برای پیشرفت کودک اتیستیک سطح 1 است. این کودکان تقریبا از نظر عملکرد شناختی در زمان تحصیل مشکلی نداشته و به راحتی می توانند مدارج تحصیلی را رد کنند اما از نظر رفتاری این سطح دارای مشکلات فراوانی اند. برای نمونه یکی از مددجویانی که همیشه برای دریافت مشاوره به مرکز مراجعه می نمودند کودک اتیستیک سطح یکی داشتند که همیشه از عملکرد شناختی او راضی بودند. این کودک همیشه شاگرد اول مدرسه بود و بدون نیاز به مربی همراه که در آن زمان برای کودکان اتیستیک در اصفهان مرسوم بود به مدرسه می رفت و می توانست تمام فعالیتها و تکالیف خود را انجام دهد.اما در کنار این موفقیت تحصیلی تحسین برانگیز،مشکلات رفتاری و اجتماعی عملکرد او را در مدرسه و خانه تحت الشعاع قرار می داد.او ممکن بود با دیگران درگیر شود،ممکن بود حرفهایی را سرکلاس بزند که موجب برخورد معلم با او می شد و در محیط خانه نیز بلوغ برای او دردسر ساز شده بود و این عوامل بود که این کودک اتیستیک سطح 1 را نیازمند پشتیبانی حرفه ای مرکز می کرد تا بتواند از این مشکلات گذر کند و خود را با شرایط سازگار سازد. برای اگاهی بیشتر در زمینه اختلال طیف اوتیسم مطالعه مقاله خانه مناسب برای کودک دارای اوتیسم چگونه است را پیشنهاد می کنیم.

اختلال طیف اوتیسم سطح2

dsm5 خاطر نشان می کند افراد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح 2 یا اوتیسم متوسط نیاز به پشتیبانی قابل توجهی دارند. علائم مرتبط با این سطح شامل فقدان شدید مهارتهای ارتباطی کلامی و غیر کلامی است که تقریبا در تمام امور روزمره این افراد تاثیر گذار است و روند زندگی را برای آنان دشوار تر می سازد.

علائم اختلال طیف اوتیسم سطح 2

• وجود مشکلات در تقابل با تغییر روال امور روزمره و محیط.
• عدم مهارت قابل توجه در ارتباط کلامی و غیر کلامی. تاخیر در رشد کلامی را می توان با تاخیر در گفتار در مراحل رشد به وضوح مشاهده نمود.
• مشکلات رفتاری به حدی قابل مشاهده است که گاه به گاه برای همراهان قابل مشاهده است.
• پاسخ و واکنش غیرمعمول یا تعدیل یافته به نشانه های اجتماعی ،ارتباطات یا تعاملات. در این کودکان آسیبهای اجتماعی با وجود پشتیبانی همچنان وجود دارد.
• مشکل عدیده در سازگاری با تغییر.
• ارتباط برقرار نمودن با استفاده از جملات و عبارات خیلی خیلی ساده.
• علایق خاص و محدود.

دورنما و راهکار درمانی

افراد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح2 به طور کلی نیاز به حمایت بیشتری دارند چراکه انها حتی با دریافت پشتیبانی هم در سازگاری با تغییرات مشکلات فراوانی دارند. برای مبتلایان به این سطح  انواع روشهای درمان اوتیسم می توانند کمک کننده باشد.به عنوان مثال یکی از بهترین گزینه ها برای این سطح یکپارچگی حسی است زیرا این درمان به انها کمک می کند که چگونه با ورودی های حسی روبرو گردند مانند:

• بوهای نا مطبوع
• صداهای بلند یا آزارنده
• پریشانی در اثر محرکات دیداری
• نور های چشمک زن

کار درمانی برای افراد در این سطح بسیار سودمند است چراکه این نوع درمان به انها کمک می کند تا برای انجام کاراهای روزمره اماده تر گردند.گفتار درمانی نیز میتواند به این کودکان برای برقراری ارتباطی پایاتر و پویا تر کمک کند.اما کودک اتیستیک سطح 2 پیش از تمام نیازهای درمانی نیازمند برطرف نمودن آشفتگی های حسی خود است به همین خاطر در کشور های پیشرفته در زمینه درمان اوتیسم در ابتدا این کودکان را در برنامه های حسی قرار می دهند.موسیقی درمانی و بازی درمانی نیز می تواند در کنار رویکرد ABA به این کودکان کمک کند.

اختلال طیف اوتیسم سطح 3

این شدید ترین سطح اختلال طیف اوتیسم است و به همین خاطر به آن اوتیسم شدید نیز گفته می گردد. بر اساس dsm5 افراد مبتلا در این سطح نیاز به پشتیبانی اساسی و فراوان در تمام امور روزمره در زندگی خود دارند.علاوه بر عدم وجود مهارتهای ارتباطی شدید در افراد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح 3 رفتارهای تکراری و محدود نیز در این افراد نمایان است.رفتار های تکراری به رفتار ها،فعالیتها یا گفتار هایی اشاره دارد که بارها و بارها تکرار می گردند.و رفتار های محدود کننده رفتار هایی هستند که فرد را از دنیای اطرف خود دور می کند و می تواند شامل عدم سازگاری با تغییر و محدودیت در علایق باشد.

علائم اختلال طیف اوتیسم سطح 3

• فقدان مهارتهای ارتباطی و کلامی و غیر کلامی به صورت کاملا بارز.
• تمایل بسیار کم به مشارکتهای اجتماعی و تعامل با دیگران.
• مشکل در تغییر دادن رفتار ها.
• دشواری فراوان در تقابل با تغییرات غیر منتظره در امور روز مره یا در محیط پیرامون.
• بهم ریختگی یا مشکلات شدید در مقابل تغییر دادن توجه و تمرکزبر موردی خاص.
• کودک در سطح 3 برای ارتباط کلامی از تک کلمه ها استفاده می کند.

دورنما و راهکار درمانی

افراد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح 3 معمولا نیازمند درمان پیوسته و فشرده دارند که بر موضوعات مختلفی از جمله بر ارتباط و رفتار متمرکز است.با اینکه هیچ دارویی برای درمان اختلال طیف اوتیسم به طور خاص تاکنون شناخته نشده است این کودکان در اکثر موارد به دارو درمانی نیاز مبرم خواهند داشت تا علائم و اختلالات همراه افسردگی یا توجه و تمرکز را بهبود دهد. این افراد به یک پشتیبان دائم برای بدست آوردن مهارتهای اساسی نیاز مندند تا بتوانند به صورت موثر در مدرسه و یا خانه عمل کنند.
دکتر کارن گیل و آرون کاندولا به صورت خلاصه این سه سطح را به این شیوه تفسیر می کنند که :
فرد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح 1 برای اختلال در عملکرد اجتماعی دچار مشکل است ونیازمند پشتیبانی است.
فرد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح 2 علاوه بر مورد بالا برای رفتار های محدود کننده و تکراری نیز نیازمند پشتیبانی است.
فرد دارای اختلال طیف اوتیسم سطح 3 علاوه بر موارد بالا برای زندگی روزمره و عادی خود نیز نیازمند پشتیبانی است.

علایم مشترک در هر 3 سطح اختلال طیف اوتیسم

موارد گفته شده در بالا علائم اختلال طیف اوتیسم را به تفکیک توضیح می دهد. اما افراد دارای اختلال طیف اوتیسم در برخی علائم اشتراکاتی دارند که در هر سطح با میزان متفاوت مشاهده می گردد.

علایم اجتماعی

• مشکل در شروع و ادامه گفتگو
• پاسخ و واکنش نادرست به دیگران
• امتناع از تماس چشمی
• عدم درک و واکنش نادرست به هیجانات دیگران
• عدم درک دیدگاهای دیگران که به تئوری ذهن مشهور است.
• عدم توجه مشترک
• نبود یا محدودیت در ارتباط چشمی

علایم رفتاری

• رفتار های تکراری مانند تکان خوردن ها،مسیر طی کردن های تکراری،گفتار های تکراری
• فاصله گرفتن از دیگران
• داشتن علایق وسواس گونه در موضوعات خاص
• داشتن مهارتهای خاص برای مثال در زمینه ریاضیات یا موسیقی
• عدم توانایی در کنار آمدن با تغییرات روزمره
• علاقه مندی به قسمتهای خاصی از یک شی مانند چرخای یک کاشین یا قطعه های لگو
• اختلال در پردازش حسی
• اختلال خواب

علائم اوتیسم در نوجوانان(پس از پنج سالگی)

تا اینجا علائم اوتیسم تا پیش از 2 سالگی و سپس تا پیش از 5 سالگی معرفی گردید اما اگرچه اختلال اوتیسم از دو یا سه سالگی قابل تشخیص است،در کشور ما بسیاری از کودکان هستند که تا سن مدرسه تشخیص دریافت نمی کنند و زمانی که وارد مدرسه می شوند و تاخیر هایی در مهارتهای زبانی یا اجتماعی نشان می دهند والدین را درگیر با واژه ای به نام اوتیسم می سازند.از طرفی کودکانی که علائم خفیف تری دارند و یا اوتیسم عملکرد بالا هستند هم ممکن است جزو دسته ای باشند که تا سن مدرسه تشخیص دریافت ننموده اند.کودکانی که بیش از پنج سال سن دارند ممکن است علائم اوتیسم خفیف را به شرح زیر نشان دهند:

• گستره محدود علایق و وسواس به موضوعات خاص.
• وجود رفتار های تکراری مانند حرکت بال بال زدن،دور خود چرخیدن.
• نبود ارتباط چشمی و یا دزدیده نگاه کردن به دیگران(نگاهی که مستقیم و در چشم نیست)
• مشکلات در ارتباط اجتماعی(اصولا در دوستی و بازی با دیگر کودکان مشکل دارند)
• عدم درک احساسات دیگران مانند ناراحتی والدین(در صورت مشاهده گریه مادر تغییر در حالات انها مشاهده نمی شود و کنجکاو حالات مادر نمی گردند)
• ترجیح تنهایی به جای بودن با دیگر کودکان.
• دوری از تماس جسمی با دیگران و اجتناب از لمس شدن.
• الگوهای خواب غیر معمول.
• در گفتار و کلام به جای گفتار عامیانه از کلام رسمی و ماشینی استفاده می کنند.
• تاکید بر امور روزمره و روتین و اینکه هر روز راس یک ساعتی چه کاری و چگونه باید انجام بگیرد.
• ترجیح برخی غذاها و خوراکی ها و یا لباس ها یا اشیاءخاص.

اما در کودکان در این سن که اوتیسم شدید تری دارند علائم زیر ممکن است مشاهده گردد:

• اصلا از گفتار استفاده نمی کنند(در حدود 25 تا 50 درصد کودکان دارای اوتیسم به مهارتهای گفتاری دست پیدا نمی کنند و دست یابی به گفتار بعد از 5 سالگی نیز برای انها امری بسیاربسیار نادر است).
• از تغییرات در امور روزمره بسیار ناراحت می شود و بهم می ریزد.
• رفتار های چالش برانگیز مانند پرخاشگری و یا کوبیدن سر و یا دیگر آزاری مشاهده می گردد.
• در زندگی روزمره مانند دستشویی رفتن، لباس پوشیدن، حمام کردن نیازمند کمک هستند.
• درگیر رفتار های تکراری شدید هستند مانند تکان های شدید بدن(بالا و پایین پریدن)
• اصرار شدید بر روال ها و روتین های زندگی و بهم ریختن در صورت تغییری در انها.
• داشتن رژیم غذایی خاص.

 علائم اوتیسم در بزرگسالان

اوتیسم اختلالی مادام العمر است و ممکن است برخی افراد در بزرگسالی تشخیص داده شوند که دارای اوتیسم هستند که ممکن است به خاطر این باشد که این افراد در طیف بالای
عملکرد اتیسم قرار دارند و علائم به صورتی است که در دوره های پیش از این قابل تشخیص نبوده است.البته می توان به این امر تشخیص های اشتباه پیشین مانند بیش فعالی و نقص توجه یا وسواس را نیز اضافه نمود.یک فرد بزرگسال دارای اوتیسم، دارای علائم زیر است:

• در تعاملات اجتماعی با مشکلاتی مواجه است و ممکن است اصلا دوستی نداشته باشند.
• از برقراری ارتباط چشمی به وضوح اجتناب می کند.
• متوجه حرکتهای غیرکلامی و یا ایما و اشارات در صورت دیگران نمی شود و یا انها را درک نمیکند.
• تغییر در صدای دیگران در اثر تغییر حالات عاطفی و هیجانی را درک نمی کند.
• طبق روال و اصولی که برای خودش تعریف نموده عمل می کند و با انها راحت است و تغییر در انها موجب عصبانیت یا رنجش او می گردد.
• به سروصدای بلند و بوی قوی و یا مزه های قوی حساسیت نشان می دهند.
• رفتار های تکراری مانند ضربه زدن هایی با دست به میز و یا دیوار یا به بدن خود دارند(این حرکات ممکن است مانند دوران کودکی به راحتی قابل مشاهده نباشد برای نمونه ممکن است دائم حالت خاصی به دست ها یا بدن خود بدهند)
• ​حافظه بسیار خوب
• این افراد در مشاغل خود بیشتر دوست دارند بر اساس دستورالعمل ها کار کنند
• این افراد در مشاغلی مانند it یا برنامه نویسی که به صورتی روتین انجام می گردد موفقیت دارند و از ان لذت می برند.

اما علائم اوتیسم شدید تر در افراد بزرگسال نیز به شرح زیر است:

• اصلا از گفتار استفاده نمی کنند.
• از تغییرات در امور روزمره بسیار ناراحت می شود و بهم می ریزد.
• رفتار های چالش برانگیز مانند پرخاشگری و یا کوبیدن سر و یا دیگر آزاری مشاهده می گردد.
• در زندگی روزمره مانند دستشویی رفتن، لباس پوشیدن، مسواک زدن، حمام کردن نیازمند کمک هستند.
• درگیر رفتار های تکراری شدید هستند مانند تکان های شدید بدن(عقب و جلو رفتن و یا تکان های شدید دست ها که ممکن است با صدا یا خنده های بی مورد نیز همراه باشد)
• اصرار شدید بر روال ها و روتین های زندگی و بهم ریختن در صورت تغییری در انها.
• داشتن رژیم غذایی خاص.
• اضطراب شدید با علائم تحریک پذیری،بیخوابی،تپش قلب،سر درد،سرگیجه
• افسردگی.

اوتیسم بیماری است یا اختلال؟

متخصصان بیشتر اوتیسم را اختلال یا سندروم معرفی می کنند تا بیماری چراکه بیماری نتیجه پاسخ بدن به یک عامل داخلی یا خارجی است و برای درمان بیماری نیز جایگاه مشخصی در بدن وجود دارد اما اختلال نوعی بی نظمی در عملکرد های معمول و منظم بدن است در مواردی نیز عنوان می گردد که اختلال در اثر یک اشتباه در بدن رخ می دهد.اختلال را در اثر یک بیماری نیز می شناسند مانند اختلال اریتمی قلب که در اثر بیماری قلبی بوجود می اید.اما بهترین تعریف برای اوتیسم سندروم است که به مجموعه ای از علائم و نشانه های یک بیماری یا اختلال اشاره دارد. ممکن است این پرسش نیز مطرح گردد که آیا اوتیسم نوعی ناتوانی یادگیری است؟ و پاسخ،خیر است. اوتیسم،ناتوانی یادگیری نیست.اما اختلالی است که بر یادگیری تاثیر می گذارد و به همین خاطر کودکان دارای اوتیسم نیازمند مداخلات ویژه در آموزش هستند.

گفتار و زبان در کودک دارای اوتیسم

گفتار و زبان در کودک دارای اوتیسم بسته به شدت اختلال او متفاوت است، به همین خاطر است که توانایی گفتار و مهارتهای زبانی در هر سطحی از اوتیسم متغییر است.در سطح یک یا اوتیسم خفیف کودک ممکن است کمی با تاخیر از کلمه ها استفاده کند و حتی بتواند جمله سازی کند اما در شروع کردن مکالمات و گفتگو و ادامه دادن ان نیازمند کمک است و همانطور که در بخش علائم اوتیسم سطح یک گفته شد ممکن است گفتار او کمی رباتیک به نظر برسد. اما با استفاده از متد های صحیح در مورد این کودکان می توان به سطح خوبی از گفتار در این کودکان دست یافت و حتی ممکن است این کودکان در بزرگسالی به سخنوران خوبی تبدیل شوند و بتوانند بیشتر از یک ساعت در مقابل هزاران نفر سخنرانی کنند اما همینطور ممکن است در ادامه دادن یک مکالمه دوستانه با یک دوست مشکل داشته باشند.این کودکان ممکن است در درک و معنی گفتگو ها مشکلی نداشته باشند، ولی اصولا مشاهده می گردد که در لحن و زیروبمی گفتار خود دچار مشکلاتی هستند.گفتار درمانی و استفاده از رویکرد های بازی درمانی و روش جاسپر و همینطور برای کودکان نوپا و خردسال سطح یک استفاده از روش دنور می تواند نتایج درخشانی به همراه داشته باشد.
گفتار در کودک دارای اوتیسم سطح 2 یا متوسط تفاوت چشمگیری با سطح یک دارد. مشکلات گفتاری در این کودکان با وضوح بیشتری قابل مشاهده است.این کودکان نه تنها شروع کننده های خوبی برای مکالمه نیستند بلکه ادامه دهندگان خوبی نیز برای مکالمات نیستند.ممکن است گفتار داشته باشند و در مواردی گفتار انها هم تا حدودی خوب است ولی در اکثر مواقع این گفتار خیلی مفهوم و قابل درک نیست و اگر در پشت این گفتار مفهوم و یا معنی وجود داشته باشد فقط نزدیکترین افراد به او می توانند بفهمند که او چه می گوید.برای بهبود گفتار کودک دارای اوتیسم سطح 2 نیز می توان از خدمات گفتار درمانی و همچنین از رویکرد ای بی ای بهره برد.
کودک دارای اوتیسم سطح 3 گفتار و مهارتهای زبانی نانقصی دارد و اصولا مهارت و توانایی استفاده از گفتار برای ارتباط برقرار کردن را ندارد و شاید تنها برای برطرف کردن نیاز های اولیه خود از تک کلمات و یا جملات دو کلمه ای استفاده کند. برای این کودکان بیشتر از کارت تصاویر و یا از سیستم های الکترونیک استفاده می گردد تا انها بتوانند با این واسطه حداقل توانایی ارتباط با دنیای اطراف را داشته باشند. خوانندگان گرامی می تواند برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه گفتار و زبان کودک دارای اوتیسم مقاله رشد گفتار و زبان در کودک دارای اوتیسم را مطالعه نمایید.

هوش کودکان دارای اوتیسم

دشوار است که بتوان میزان هوشبهر هر سطح اختلال طیف اوتیسم را مشخص نمود چراکه معیار های هر دسته بندی تقریبا با همدیگر متفاوت است اما با این حال با مطالعه مقالات و پژوهشهای صورت گرفته در کشور آمریکا می توان به یک دسته بندی غیر رسمی دست یافت.به گفته اوتیسم اسپیک و به نقل از CDC در کشور آمریکا 31 درصد افراد دارای اختلال طیف اوتیسمدارای ناتوانی ذهنی اند یعنی ضریب هوشی پایینتر از 70 دارند که می توان افراد قرار گرفته در این دسته را در سطح3 در نظر گرفت. در حدود 25 درصد در محدوده مرزی یعنی هوشبهری بین 71 تا 85  قرار دارند که می توان این دسته را در سطح 2 قرار داد و در حدود 44 درصد از این کودکان نمرات هوشبهری در حد متوسط تا بالاتر از حد متوسط را داراند یعنی بالای 85 درصد که می توان این دسته را در سطح 1 قرار داد.ولی این داده های آماری بر اساس جامعه و ابزار سنجش و طبقه بندی  میتواند متفاوت باشد. برای نمونه بر اساس تحقیقات و در مقاله ای که چرمن و همکاران در سال 2011 منتشر نموده اند به شکل دیگری میزان پراکندگی هوشبهر در اختلال طیف اوتیسم مشخص گردیده است. این پژوهشگران اعلام نموده اند که در جامعه 75 نفری انها 16 درصد ناتوانی ذهنی داشتند یعنی هوشبهری پایینتر از 50 داشته اند28 درصد هوش متوسط داشته اند یعنی هوشبهری میان 85 تا 115 داشته اند و تنها 3 درصد باهوش بوده و هوشبهری بالاتر از 115 داشته اند.

از طرفی ممکن است کودکی به دلیل وجود اضطراب در زمان انجام تست ها و یا در کل در تمام فرایند های شناختی عملکردی پایینتر از توان خود را نشان دهد که این امر را می توان در کودکان اتیستیک نیز مشاهده نمود و این کودک ممکن است با هوشبهری خوب در سطح 2 قرار گیرد.به همین خاطر و به دلیل اصول علم روانشناسی و روانسنجی و با شناختی که از اختلال طیف اوتیسم به وجود امده نمی توان به سادگی ارتباط منطقی و با استدلال و مستندی میان دسته بندی هوشبهر و IQ  و سطوح اختلال طیف اوتیسم برقرار نمود.
در پایان،این علائم می تواند در تمام سطوح اختلال طیف اوتیسم مشترک باشد در افرادی کمتر ودر افرادی بیشتر.اما علائم اختلال طیف اوتیسم را نمی توان به صورت سیاه یا سفید و یا همه یا هیچ مشاهده نمود.برخی افراد اتیستیک هستند که نمی توان به راحتی در یک سطح مشخص آنها را قرار داد چراکه ممکن است هم علائم گروه سطح یک و هم علائم سطح 3 را نشان دهند. هر فردی ممکن است طیفی از این علائم را نشان دهد و توسط متخصصین اختلال طیف اوتیسم فرد در نزدیکترین طبقه قرار می گیرد.

مدرسه رفتن کودک دارای اوتیسم

این سوال همیشه در ذهن والدین هست که ایا یک کودک دارای اوتیسم می تواند به مدرسه برود؟پاسخ این سوال “بله” است. اما این امر ارتباط مستقیم و قطعی با سطح توانایی شناختی و در کل سطح اختلال اوتیسم کودک دارد.قطعا مدرسه فرستادن یک کودک دارای اوتیسم سطح یک امری امکان پذیر است و در حال حاضر این کودکان با دشواری کمی وارد سیستم اموزش و پرورش می گردند و حتی سنجش ها را نیز به راحتی سپری می کنند.ولی در برخی موارد توسط افراد بی صلاحیت و نا آشنا با اصول کار با کودک دارای اوتیسم توصیه می گردد که کودک با یک مربی همراه به مدرسه برود و این توصیه اغازی است بر مشکلات کودک دارای اوتیسم.این کودکان تنها با تشخیص کارشناسان و متخصصان خبره اوتیسم مشخص می گردد که آیا نیاز به یک دستیار اموزشی دارند یا نه؟و این دستیار اموزشی قطعا تعریف متفاوتی از مربی همراه خواهد داشت!دستیار اموزشی فاکتوری است که اکنون به صورت استاندارد در مدارس امریکا برای کودکان دارای اوتیسم ممکن است استفاده گردد.اما کودک دارای اوتیسم سطح 2 در پذیرفته شده سنجش آموزش و پرورش دشواری هایی بسیار خواهد داشت که بایستی برای انها تلاش فراوان صورت بگیرد تا کودک بتواند از سنجش اموزش و پرورش سربلند بیرون بیاید.و حتی پس از پذیرش سنجش نیز کودک در مدرسه در امر یادگیری و ارتباطات خود در صورت دریافت ننمودن مشاوره مشکلات عدیده ای خواهد داشت.در این سطح ممکن است والدین ترجیح دهند که کودک خود را یا وارد سیستم اموزش و پرورش نکنند و یا اینکه پس از چند سالی کودکان خود را از مدارس بیرون بیاورند چراکه متاسفانه سیستم اموزشی ما در حال حاضر نمی تواند به این کودکان کمکی داشته باشد و بیشتر و بیشتر عملکرد این کودکان را تخریب خواهد کرد. اما کودک دارای اوتیسم سطح 3امکان بسیار بسیار کمی دارد که بتواند وارد سیستم اموزشی گردد چراکه کودکان در این سطح آنقدر درگیر اختلال و چالشهای خود هستند که فرصتی برای بروز توانایی های خود خارج از سایه سنگین اوتیسم ندارند.و در همه جای دنیا برای کودکان سطح 3 مهارتهای زندگی و یا خود یاری ها را در اولویت اهداف قرار می دهند.

ازدواج افراد داری اوتیسم

این سوال همیشه مطرح است که آیا افراد دارای اوتیسم می توانند ازدواج کنند و خانواده تشکیل دهند؟پاسخ این پرسش قطعا “بله” است.افراد دارای اوتیسم با عملکرد بالا و سطح یک می توانند ازدواج کنند.در حال حاضر در کشورهای پیشرفته در حدود 35 درصد از افراد دارای اتیسم  در محدوده 20 تا 30 سال ازدواج می کنند اما این ازدواج قطعا مشکلات فراوانی خواهد داشت.همانطور که می دانید افراد غیر اوتیستیک نیز در ازدواج خود و در ارتباط برقرار کردن با شریک زندگی خود در ابتدای زندگی و در براورده کردن انتظارات زناشویی ممکن است مشکلاتی داشته باشند و در مواقعی با همراهی خانواده ها و تلاش مشاوران و… می توانند از پس آن بر بیایند و به زندگی خود ادامه دهند.حال افراد دارای اوتیسم که در ارتباط برقرار کردن دچار چالش اند وتمایل دارند که ارتباطات محدودی داشته باشندچه شرایطی در ازدواج خود خواهندداشت.در حال حاضر نمونه های فراوانی در جامعه غرب وجود دارد که نشان دهنده و تایید کننده ازدواج یک فرد دارای اوتیسم سطح یک یا در اصطلاح گذشته آسپرگر با یک فرد غیر اوتیستیک است.اما هنوز پژوهشگران در حال بررسی این فرضیه اند که ایا افراد دارای اوتیسم فرزندان دارای اوتیسم نیز خواهند داشت؟در مواردی مشاهده شده که خیر این افراد دارای فرزندانی غیر اوتیستیک اند اما مواردی نیز هست که فرد دارای اوتیسم دارای یک فرزند دارای اوتیسم و اکثرا عملکرد بالا است.نکته ای که در اینجا حائز اهمیت است این است که همسر یک فرد دارای اوتیسم در کنار مشکلات قابل حلی که در سر راه خود دارد هرگز دروغ و خیانت را تجربه نخواهد نمود و زندگی مشترک سالمی خواهد داشت.باید به این مهم توجه داشته باشید که فرد دارای اتیسم نیز در صورت دریافت خدمات اصولی و مناسب می تواند به مانند سایر انسانها زندگی قابل قبولی داشته باشند.

درمان اوتیسم

در حال حاضر هیچ درمان پزشکی برای اوتیسم وجود ندارد. ولی تحقیقات نشان می دهد که خدمات درمانی مداخله ای زودهنگام می تواند روند رشدی کودک را بهبود بخشد. این خدمات می تواند در ابتدا شامل درمان برای کمک به کودک در صحبت کردن ، راه رفتن و تعامل با دیگران باشد. بنابراین ، اگر فکر می کنید فرزند شما دارای اختلال اوتیسم یا سایر مشکلات رشدی است ، باید در اسرع وقت با یکی از مراکز تخصصی اوتیسم سازمان بهزیستی و یا با متخصصان مرکز تخصصی اوتیسم اردیبهشت صحبت کنید.حتی اگر کودک شما تشخیص اوتیسم را نیز دریافت نکند باز هم ممکن است واجد شرایط خدمات درمانی مداخله زودهنگام باشد. از این رو هست که باید برای کودکانی که زیر 36 ماه هستند و علائم تاخیر رشد را نشان می دهند خدمات مداخله زودهنگام را مهیا کنید.در حال حاضر تنها درمان های شناخته شده اوتیسم را می توان رفتار درمانی بر اساس تکنیک ABA ،کار درمانی و گفتار درمانی دانست.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه درمان اختلال طیف اوتیسم می توانید به مقاله در مان اختلال اوتیسم و تاریخچه آن مراجعه کنید.

در اینجا برخی درمانهای اختلال طیف اتیسم را به اختصار به شما معرفی می کنیم:

تحلیل رفتار کاربردی یا  ABA(applied behavior analysis)ABA 

یکی از شناخته شده ترین گزینه های رفتار درمانی،رویکرد درمانی ای بی ای(ABA)است که در همه جای دنیا به خانواده ها پیشنهاد می گردد.در ایران نیز در تمام مراکز سازمان بهزیستی این خدمات به کودکان و خانواده ها ارائه می گردد،اما این درمان ارائه شده بسیار قدیمی و به اصطلاح کلاسیک است.در صورتی که رویکرد ای بی ای کاملا متحول گردیده و دیگر در هیچ کجای دنیا از روش کلاسیک که در ایران استفاده می گردد بهره نمی برند.در این رویکرد بایستی به صورت استاندارد حداقل روزانه 4 ساعت و 25 ساعت در هفته برای کودک دارای اوتیسم به صورت انفرادی اجرا گردد.اجرای این رویکرد نیازمند یک رفتار تحلیلگر ماهر است که با شناخت کامل از کودک دارای اوتیسم اهداف درمانی را برای او تنظیم نماید.انچیزی که اکنون در کشور ما مطرح است جلسات خصوصی ای بی ای به مدت 45 دقیقه در روز و دو یا سه روز در هفته است!!!که به هیچ عنوان اثر بخش نبوده و مطابقتی با انچه در استانداردهای اموزش اوتیسم مطرح است، ندارد.در مرکز اردیبهشت این روش روزانه به مدت 5 ساعت و هر روز هفته به صورت انفرادی برای هر مدد جو اجرا می گردد و این فرایند برای کودکان و خانواده هایشان نتایج حیرت انگیزی به همراه داشته است از افرادی که نقش بسزایی در گسترش این رویکرد داشته میتوان به ایوار لوواس اشاره نمود.برای اطلاعات بیشتر در مورد رویکرد ای بی ای(ABA) مطالعه مقاله انواع رویکرد ای بی ای برای درمان اوتیسم پیشنهاد می گردد.

بیشتر بخوانید:  چهره کودکان دارای اوتیسم

تحلیل رفتار کاربردی (ABA) درمانی مبتنی بر علم یادگیر ی و رفتار است.

تحلیل رفتار کابردی به ما کمک می کند تا بفهمیم که

رفتار چگونه رخ می دهد؟

رفتار چگونه از محیط تاثیر می پذیرد؟

یادگیری چگونه اتفاق می افتد؟

ABA تراپی دانسته های ما در خصوص اینکه رفتار چگونه در موقعیت واقعی رخ می دهد به کار می گیرد. هدف افزایش رفتار هایی هست که مفید هستند و کاهش رفتارهایی که مضر هستند یا جانبی.از طرفی ABA تراپی می تواند به بهبود زبان و مهارتهای ارتباطی کمک کند  و موجب بهبود توجه و تمرکز و مهارتهای اجتماعی  و حافظه و مهارتهای اکادمیک گردد و مشکلات رفتار را کاهش دهد.این روش از مطمئن ترین شیوه های درمان کودکان دارای اتیسم و اختلالات رشدی است که از 1960 تا کنون در امریکا مورد استفاده است.

ABA شامل تکنیک های فراوانی است برای درک کردن  و تغییر دادن رفتار. اکنون ABA در کشورهای غربی درمانی اصولا منعطف است به این معنی که :

• می تواند بر نیازهای هر فرد منطبق گردد و شیوه ای انحصاری برای هر فرد باشد.
• می تواند در موقعیت های فراوانی مانند خانه ،مدرسه و یا محیط های اجتماعی ارائه گردد.
• می تواند شامل اموزش مهارتهای سودمند در کل بستره زندگی باشد.
• میتواند به صورت اموزشهای انفرادی و یا گروهی باشد.

در شیوه ABA یکی از راهبردهای اصلی تقویت مثبت است. وقتی در پیامد یک رفتار، چیزی ارزشمند وجود داشته باشد (مثلا یک پاداش)انسان دوست دارد که آن رفتار را مجدد تکرار کند(این امر اصولا در میان تمام پستانداران و حتی برخی پرندگان نیز دیده می شود) و هر بار تکرار آن موجب تقویت رفتار مثبت می گردد.برای این امر در  ABA نخست درمانگر هدفی رفتاری را تعیین می کند و هر بار شخص رفتار یا مهارتی را به طور موفقیت امیزی انجام می دهد، پاداش دریافت می کند و این پاداش مثبت فرد را ترغیب می کند که برای دریافت پاداش بیشتر رفتار مثبت را بیشتر انجام دهد یا از رفتار جانبی و یا غیر سودمند دوری کند.

پیش امد،رفتار،پیامد

فهمیدن پیشایند ها (چیزی که قبل از وقوع رفتار رخ می دهد و می تواند محرکی برای رفتار باشد) و پیامد ها (چیزی که بعد از رفتار رخ می دهد و میتواند محرکی برای ادامه یا حذف رفتاری باشد) بخشی مهم از برنامه  ABA است.

این توالی  abc(antecedent,behavior,consequence)به ما در درک رفتار کودکان کمک می کند

پیشایند:انچیزی است که بلافاصله پیش از رفتار هدف رخ داده است  و می تواند یک کلام، مانند یک توصیه یا درخواست باشد و همینطور می تواند یک محرکی فیزیکی مانند یک اسباب بازی یا شی یا یک نور یا یک صدا و یا هر چیزی در محیط پیرامون کودک.

رفتار:اشاره به واکنش یا عدم واکنش شخص به پیشایند است که می تواند به صورت کلامی و یا رفتاری ویا هر شکل دیگری دیده شود.

پیامد:این چیزی است که بلافاصله بعد از رفتار رخ می دهد و می تواند شامل تقویت کننده مثبت به رفتار مناسب کودک یا عدم واکنش به رفتارهای نادرست یا اشتباه کودک باشد.

برای مثال:

پیشایند:معلم در اخر وقت کلاس می گوید ((خوب حالا وقت جمع کردن اسباب بازی ها است))

رفتار: دانش اموز با بدخلقی می گوید ((نه))

پیامد:معلم اسباب بازی ها را جمع می کند و می گوید((همه چیز تمام شد))

حالا ببینیم چگونه با کمک ABA می توان رفتار مناسب را در این موقعیت در کودک افزایش داد.

پیشایند:معلم در اخر وقت کلاس می گوید ((خوب حالا وقت جمع کردن اسباب بازی ها است))

رفتار :در اینجا به دانش اموز یاد آوری می شود که می تواند درخواست کند ((میتونم 5 دقیق بیشتر بازی کنم؟))

پیامد:معلم می گوید((البته،میتونی 5 دقیقه بیشتر بازی کنی))

با ادامه دادن این گونه تمرینات دانش اموز می تواند رفتار مناسب را جایگزین رفتار نامناسب خود کند

در اینجا لازم است یادآوری کنیم که یک برنامه  ABA برای یک کودک دارای اتیسم، برنامه ای یکسان برای همه نیست و نمی توان یک برنامه را برای همه کودکان مورد استفاده قرار داد( و متاسفانه این مورد چیزی است که در ایران اتفاق می افتد و برنامه های ABA بدون توجه به سطح نیاز کودک و پایه و سن عملکردی کودک طراحی و اجرا می شود و دلیل عدم موفقیت کودکان نیز در همین اشتباه بزرگ نهفته است) بلکه برنامه باید دارای اجزائی مشخص به نام drill (تمرین) و منطبق بر نیاز ها و شرایط کودک باشد که این امر مهم را تحلیل گران رفتار دارای مجوز (BCBA)انجام می دهند و انچه در ایران درمورد ABA انجام می شود شاید سایه ای از این شیوه کار باشد چراکه در ایران هیچ فرد دارای BCBA وجود ندارد.فرد دارای  BCBA متخصصی است که برنامه را طراحی و به صورت مستیم بر آن نظارت می کند. متخصص  BCBA هست که برنامه را بر اساس اولویت ها ،نیازها و شرایط کودک و موقعیت خانواده تنظیم می کند و می تواند برنامه را ارتقا یا تغییر دهد.عدم وجود چنین متخصصانی در ایران برنامه های ABA را تبدیل به برنامه هایی غیر کاربردی برای خانواده ها و زجر اور برای کودکان کرده است. هرچند می توان از برنامه های دیگری مانند روش دنور که بر گرفته از ABA است کمی این نقصان را در ایران تقلیل داد.

روش درمان پاسخ محور(prt/Pivotal Response Training)

روش prt یا درمان پاسخ محور درمانی رفتاری و بر اساس اصول رویکرد ABA و بر پایه بازی انجام می پذیرد.از اهدافی که می توان در این رویکرد به ان دست یافت 1-رشد مهارتهای ارتباط اجتماعی و زبانی2-افزایش رفتارهای مثبت اجتماعی3-کاهش رفتارهای چالش برانگیز است.در این روش،رفتاری هدف طلقی می گردد که در بهبود سایر رفتارها نقش دارد. در prtکودک وادار به اطاعت از مربی یا معلم نیست و او آزادی عمل کامل دارد به همین خاطر است که PRT را روشی کودک محور میدانند به این معنی که کودک شروع کنندهرفتار است و مربی در طول کار به رفتار کودک آیتمهایی را می افزاید.در این روش پاسخ کودک، محوری است برای آموزشهای دیگر که موجب یادگیری طیف وسیعی از رفتارها می گردد.در PRT به جای تمرکز بر روی صدها رفتار بر روی چند رفتار محوری تمرکز می گردد.این رفتارهای محوری از این قرار اند1-انگیزه2-پاسخ به نشانه های متعدد3-خود مدیریتی4-آغاز تعاملات اجتماعی.در این میان،انگیزه استراتژی اصلی رویکرد PRT است.برای نمونه اگر کودک یک عروسک را در طبقه اتاق می بیند و آن را مطالبه می کند این مطالبه کردن وخواستن می تواند انگیزه ای باشد برای اموزش کلام و ارتباط گفتاری درباره این موضوع.زمانی که عروسک را در اختیار او قرار می دهید و یا با عروسک بازی می کنید،عروسک را می رقصانید و یا به جای ان حرف می زنید کودک دارای اوتیسم در این فرایند شاد و پر هیجان از شما بازی بیشتری مطالبه می کند در این زمان می توان نام عروسک یا حتی کلمه عروسک را یاد داد.درمان پاسخ محور کاملاً مبتنی بر رفتارگرایی است، اما از نظریه رشد وام گرفته شده است. در نتیجه، هم مشابه ABA کلاسیک است و هم با آن متفاوت است. این درمان مبتنی بر بازی است و کودکان 2 تا 6 ساله را هدف قرار می دهد. تکنیک های طبیعت گرایانه مانند PRT بر اساس کار محققان هارت و ریزلی در دهه 1970 بنیان نهاده شده است. مطالعات آنها بر بهبود رشد زبان در کودکان پیش دبستانی با تاخیر زبانی متمرکز بود. در دهه 80 میلادی رابرت کوگل و لین کوگل از این تحقیقات برای شکل گیری PRT استفاده نمودند. در ابتدا Natural Language Paradigm(NLP) نامیده میشد.

برخلاف  ABA(به عنوان مثال برچسب زدن به یک شی) ، PRT بر روی رشد کودک تمرکز می کند. این رویکرد بهبود مهارت های اجتماعی، ارتباطی، رفتاری و شناختی را به طور همزمان امکان پذیر می کند. چهار حوزه محوری وجود دارد که عبارتند از:

انگیزه

پاسخ به نشانه های متعدد

خود مدیریتی

آغاز تعاملات اجتماعی

این جنبه‌ها به دلیل اهمیت آن‌ها در زندگی کودک ، محوری تلقی می‌شوند. PRT به کودکان برای ابتکار عمل در حین بازی یا تعامل پاداش می دهد. این جنبه اصلی است که بر این مناطق رفتار محور تأثیر می گذارد.

انگیزه. با دادن انتخاب به کودکان، تغییر وظایف، دادن وظایف جدید، تشویق و استفاده از پاداش، یادگیری را تشویق می کند. پاداش پس از آن به حفظ رفتار خود انگیزشی کمک می کند. افزایش انگیزه بر سایر حوزه های محوری تأثیر می گذارد.این حوزه کلیدی ترین بخش PRT  است و می تواند پایه ای برای حوزه های دیگر باشد و موتر حرکت در فرایند PRT به حساب می اید. این انگیزه به کودک می اموزد که برای به دست اوردن لذت بیشتر به موراد برانگیزاننده بیشتر و بیشتر پاسخ دهد.برای نمونه زمانی که یک اسباب بازی دور از دست رس کودک قرار دارد می تواند به عنوان یک محرک و انگیزه برای ارتباط یا درخواست به حساب آید.

خود مدیریتی. این حوزه به کودکان کمک می کند تا بیاموزند مستقل تر باشند و مسئولیت یادگیری خود را بر عهده بگیرند.

پاسخگویی به نشانه های مختلف. در این حوزه کودکان فرا می گیرند که از از محدودیت های غالبی و انگیزشی خود دور شده و به موارد و محرک ها و برانگیزاننده های متعدد و بیشتری پاسخ دهند

آغاز تعاملات اجتماعی .این حوزه حس کنجکاوی کودکان را تشویق می‌کند و پاداش می‌دهد – برای مثال، وقتی درباره چیزی که می‌بینند سؤال می‌پرسند و پس از گرفتن پاسخ برانگیخته می گردند که بیشتر و بیشتر شروع به تعامل و ارتباط نمایند .

مانند ABA، درمانگران PRT از “تقویت” (پاداش) برای ایجاد انگیزه در کودکان دارای اتیسم برای یادگیری مهارت های جدید استفاده می کنند. با این حال، بر خلاف درمانگران ABA، که ممکن است آب نبات یا اسباب‌بازی را به عنوان محرک ارائه دهند، درمانگران PRT از “تقویت طبیعی” برای تشویق به پیروی استفاده می کنند.به عبارت دیگر، در حالی که یک درمانگر ABA ممکن است زمانی که از کودک خواسته می‌شود یک شیرینی به خاطر پوشیدن کتش، جایزه بگیرد، درمانگر PRT احتمالاً کودک را برای بازی کردن به بیرون از خانه می‌برد. پوشیدن کت به طور طبیعی به فرصتی برای بازی در بیرون منجر می شود.

مانند ABA، درمانگران PRT از تلاش های متعددی استفاده می‌کنند که با یک پیشایند شروع می‌شود تا رفتار مورد نظر را انجام دهند (به عنوان مثال، درمانگر به فرد دارای اتیسم می‌گوید کتش را بپوشد). بر خلاف ABA، درمانگران PRT نه تنها به موفقیت، بلکه به تلاش های خوب برای موفقیت (شروع پوشیدن کت یا پوشیدن نادرست آن) پاداش می دهند. این تئوری این است که پاداش برای “تلاش های خوب” انگیزه کودک را برای ادامه تلاش، حتی زمانی که کار دشوار است، افزایش می دهد.

PRT با ارزیابی برای تعیین چالش‌ها و نقاط قوت کودک در زمینه‌های اصلی انگیزه، پاسخ به نشانه‌های متعدد، خود مدیریتی و آغاز تعاملات اجتماعی شروع می‌شود.درمانگر PRT اهداف مناسبی را برای کودک تعیین می کند و احتمالاً تعداد ساعات خاصی از درمان در هفته را توصیه می کند (25 ساعت معمول است).همانطور که عنوان شد ساختار اصلی PRT مشابه ساختار ABA است: مجموعه ای از تلاشهای رفتاری مکرر که شامل پیشایندها، رفتار و پیامدها است. از آنجایی که محیط طبیعی است، محرک ها توسط کودک انتخاب می شوند و هر تلاشی برای تبعیت از آنها پاداش می گیرد. این باعث می شود که این تجربه به طور کلی برای یک کودک بسیار سرگرم کننده تر از ABA معمولی باشد به همین دلیل کودکی که در حال تفریح ​​است، احتمال بیشتری دارد که درگیر، یادگیری و ارتباط اجتماعی با افراد اطرافش باشد.

جلسات PRT تقریباً در هر محیطی می‌تواند رخ دهد. روش‌های PRT را می‌توان به والدین، خواهران و برادران، و سایر افراد حمایت‌کننده در حلقه کودک اتیستیک آموزش داد و ادغام این رویکرد را در تمام جنبه‌های زندگی روزمره ممکن می‌سازد.

رویکرد تیچ(TEACCH)

رویکردی ساختمند است که تقریبا در 500مرکز در امریکا مورد استفاده قرار می گیرد.برنامه TEACCH یک برنامه بالینی، آموزشی و تحقیقاتی است که در دانشگاه کارولینای شمالی(چپل هیل)توسط دکتر اریک شاپلر و دکتر رابرت رایشلر در دهه 1960 گسترش یافته است. این برنامه در سال 1972 به عنوان یک برنامه سراسری آغاز گردید و الگویی برای سایر برنامه ها در سراسر جهان شده است.

 

 

 

TEACCH از روشی به نام “آموزش ساختاریافته” استفاده می کند. و بر اساس نیازهای یادگیری منحصر به فرد افراد دارای اوتیسم است، از جمله موارد زیر

• یکی از نقاط قوت افراد دارای اوتیسم در پردازش اطلاعات بصری است که می تواند مکمل توانایی گفتاری فرد باشد
• انتخاب محیطی دارای ساخت که می تواند موجب کاهش محرکات بر همزننده تمرکز باشد
• تدوین برنامه های قابل پیشبینی برای کودک دارای اوتیسم

آموزش ساخت یافته استراتژی ها و ابزارهایی را برای معلمان فراهم می کند تا در کلاس درس از آنها استفاده کنند. این موارد  به دانش آموزان دارای اوتیسم کمک می کند تا به اهداف آموزشی و درمانی دست یابند. اموزش دارای ساخت می تواند باعث کاهش اضطراب ،افزایش آرامش فرد و افزایش یادگیری گردد.

نظریه پردازان و پایه گزاران روش تیچ معتقدند که اوتیسم اختلالی عصب شناختی است و افراد دارای این اختلال الگو های رشدی انها تخریب نشده است بلکه تنها متفاوت از سایرین است.از این رو است که اموزش مناسب فرد دارای اوتیسم وابسته به ارزیابی رشدی صحیح این کودکان است.برنامه های اموزش انفرادی رمز موفقیت کودکان دارای اوتیسم است ومتخصصان تیچ به مانند افرادی عمل می کنند که انگار به صورت کامل سطح عملکرد کودک را می شناسند و از آن آگاه هستند.این برنامه نقایص را بهبود می دهد و مهارتها را ارتقاء. در این برنامه دارای ساخت تمام فرایند ها دارای روالی خاص است و کودک می داند که از کجا باید شروع کند و می تواند پیش بینی کند که در طی این فرایند به کجا می رسد و چه چیزی را در پایان دریافت می کند . در این برنامه همه مراحل به صورت تصویری به شکل الگو می تواند در اختیار کودک قرار گیرد و کودک می تواند با استفاده از این الگو ها به صورت مستقل و بدون نیاز به بزرگسال ، فرایند را شروع و پایان دهد.

برنامه TEACCH برای رشد یادگیری  به ویژه، مهارت های ارتباطی و اجتماعی، استقلال، مهارت های مقابله و مهارت های زندگی روزمره مانند لباس پوشیدن، شستن، تمیز کردن دندان ها و غیره استفاده می شود. نحوه استفاده از TEACCH به سن فرد درگیر بستگی دارد. برای مثال، یک برنامه TEACCH ممکن است بر مداخله زودهنگام برای یک کودک خردسال یا اشتغال حمایت شده برای یک بزرگسال تمرکز کند.

پروفسور صمدی رویکرد تیچ را بیشتر یک فلسفه آموزشی می داند تا یک رویکرد و آموزش ساخت دار را یک چهارچوب اموزشی تفسیر می کند . در این رویکرد کودک در نهایت به یک استقلال فردی می رسد که غایت اموزش یک کودک دارای اوتیسم است و می تواند شامل ابتدایی ترین فرایند ها مانند کشیدن یک نقاشی و پیشچیده ترین فرایند ها مانند ارتباط جنسی و زناشویی باشد.

مجموعه افراد درگیر با این رویکرد از برجسته ترین متخصصان اختلال اوتیسم هستند که علاوه بر ابداع و ایجاد این رویکرد برترین تست های تشخیص و ارزیابی اوتیسم را نیز طارحی نموده اند و همین امر نشان می دهد که این رویکرد بر اساس شناخت کامل از اختلال طراحی شده است و از همین رو است که این متخصصان برای طراحی برنامه های انفرادی تیچ تست پپ را طرحی نموده اند که اکنون ورژن 3 ان در اختیار متخصصان قرار دارد . بر اساس این تست می توان سطح عملکرد کودک را مورد بررسی قرار داد و بر اساس این شناخت برنامه های اموزشی را برای کودک تدوین نمود و از سطح متناسب با عملکرد کودک شروع کرد.

اصول کلیدی روش TEACCH چیست؟

روش TEACCH بر اصول اصلی آموزش ساختاریافته تکیه دارد. این اصول عبارتند از: سازماندهی محیط فیزیکی، توالی قابل پیش بینی فعالیت ها، برنامه های بصری، روال ها و انعطاف پذیری، سیستم های فعالیت،کار ساختمند و فعالیت های ساختار یافته بصری.

نگاهی به اصول آموزش ساختاریافته

1. سازماندهی محیط فیزیکی/ساختار فیزیکی

این اصل به ایجاد محیط مساعد برای یادگیری می پردازد. محیط برای کودکان دارای اوتیسم باید جالب و قابل کنترل باشد  و از طرفی مناسب باشد و چیدمان محیط باید سبک های یادگیری و تفاوت های حسی دانش آموز را در نظر بگیرد. چیدمان شامل قرار دادن مبلمان و سازماندهی وسایل کمک آموزشی در اطراف کلاس است. محیطی که به خوبی سازماندهی شده است ، تحریک و اضطراب را کاهش می دهد، حواس پرتی را محدود می کند و همچنین کار مداوم و موثر را گسترش می دهد.

برای تاثیرگذاری محیط، سن و نیازهای یادگیری کودک باید در سازماندهی آن محیط نقش داشته باشد. برای جلوگیری از سرگردانی کودک باید مرزهای مشخصی در نظر گرفته شود.در اینجا نشانه های تصویری صریح یا اطلاعات نوشتاری، حیاتی است.

2. توالی قابل پیش بینی فعالیت ها/برنامه ریزی

زمانی که فعالیت ها و محیط قابل پیش بینی باشد، اضطراب را کاهش می دهد، به ویژه زمانی که فعالیت ها دارای توالی خاصی باشد و هر توالی در فعالیت ها با استفاده از وسایل کمک بصری برای کودک دارای اوتیسم توضیح داده می شود.

3. برنامه های دیداری

ارتباط دیداری به طور کلی بسیار ساده تر و قابل دسترس تر است. زمانی که فرد دارای اوتیسم با استفاده از برنامه های دیداری از یک روال خاص پیروی می کند، این فعالیت برای او کمتر گیج کننده است و در نتیجه بروز رفتارهای ناخواسته را در او کاهش می دهد. یکی دیگر از مزایای برنامه های بصری این است که این گونه برنامه ها موجب ایجاد استقلال در فرد دارای اوتیسم می گردند به‌ویژه زمانی که فرد یا کودک یاد می‌گیرد که این برنامه‌ریزی را خودش در برنامه‌های روزمره خود جای دهد.

4. روال و انعطاف پذیری

روال ها دو هدف را دنبال می کنند: اول اینکه فعالیت یا کار روزمره را قابل پیش بینی می کنند که سردرگمی و اضطراب را کاهش می دهد. دوم به والدین ، معلمان، یا درمانگران، کمک می کند تا روتین های کودک را تغییر دهند و این انعطاف پذیری را در فرد ایجاد می کند تا سازگاری اجتماعی بیشتری داشته باشد.این انعطاف پذیری در روتین های روزانه به این دلیل است که زندگی روزمره ما ثابت نیست و هر روز چالش های خاص خود را دارد که ما را مجبور به سازگاری با این چالشها می کند. بنابراین، از آنجایی که کودکان دارای اوتیسم در درک برخی واقعیتهای جهان مشکل دارند، باید روتین آنها را به چالش کشید. به عنوان مثال، استفاده از مواد کمی متفاوت در هنگام کار، راه رفتن در مسیرهای مختلف، معرفی بازی های مختلف، یا انتخاب زمان های متفاوت از حد معمول هنگام بیرون رفتن برای پیاده روی و غیره. در این رویکرد هدف این است که روتین قابل پیش بینی باشد، اما کمی متفاوت  نیز باشد، بنابراین تمرکز روی ساختار است نه جزئیات.

5. ساختار سیستم های فعالیت/کار ساختمند

این ویژگی به کودک کمک می کند تا تکالیف را بفهمد، متمرکز بماند و کار را به طور مستقل انجام دهد.بر اساس این ویژگی می توان به چهار سوال کلیدی پاسخ داد: اول اینکه تکلیف یا فعالیت چیست؟ دوم اینکه چه مقدار کار باید برای این فرایند انجام گردد؟ سوم اینکه کودک می داند چگونه تکالیف در حال جلو رفتن است  و چه زمانی تکمیل می گردد؟و در نهایت، پس از اتمام کار چه اتفاقی می افتد؟برای کودک دارای اوتیسمی که ممکن است در درک زبان مشکل داشته باشد، می توان به این سوالات با استفاده از تصاویر، نمادها، رنگ ها، اعداد یا اشیاء پاسخ داد. به عنوان مثال، هنگام انجام یک فعالیت از تصاویری برای انجام گام به گام تکالیف استفاده می گردد تا کودک بداند از کجا شروع کند و در کجا تکلیف را خاتمه دهد.از سوی دیگر، یک کودک دارای اوتیسم که درک زبان دارد،می تواند از لیست های مکتوب وظایف و برچسب‌ها استفاده نماید.

6. فعالیت های بصری ساختار یافته

بر اساس این ویژگی فعالیت ها باید از نظر بصری واضح و برای کودک معنادار باشند. اگر تکالیف به صورت دیداری به کودک دارای اوتیسم ارائه نگردد برای او ملموس نیست و آن را به اندازه کافی جذاب نمی بیند که توجه او را جلب کند.

برنامه های TEACCH معمولاً در محیط کلاس استفاده می شوند. اما این برنامه قابل تطبیق با شرایط خانه نیز هست و می توان ورژن خانگی ان را نیز اجرا نمود.و این امر بهترین حالت ممکن است چراکه با این اتفاق می توان انچه کودک فرامی گیرد را به محیط زندگی کودک نیز تعمیم داد.و شواهد و پژوهشهای فراوانی وجود دارد که نشان می دهد این برنامه اموزشی میتواند برای کودک دارای اوتیسم بسیار موفق عمل کند.یک مطالعه موردی در سال 2011 که بر روی  بیش از 150 مطالعه صورت گرفته بود نشان داد که برنامه TEACCH قوی‌ترین شواهد در مورد مزایای آموزشی را در بین هر برنامه‌ای شناخته‌شده در زمینه اوتیسم دارد. از جمله این مزایا می توان به  بهبود یادگیری (شناخت) و مهارت های حرکتی اشاره نمود. یک مطالعه دیگر بیان می‌کند که این روش بر رفتارهای انطباقی کودکان اوتیستیک، به‌علاوه تعامل اجتماعی، از جمله سطوح استرس والدین و تعاملات والد-کودک تأثیر می‌گذارد. تحقیقات مشابه نشان داده است که این روش در کاهش رفتارهای خودآزاری مؤثر است . یک مزیت دیگر روش TEACCH این است که وقتی والدین بر اساس این رویکرد آموزش ببینند و بتوانند این روش آموزشی را در خانه به کار ببرند و پس از آن رفتار کودک در زندگی روزمره سازگارتر می گردد و استرس والدین کاهش می یابد. نقش والدین در به کارگیری این روش در خانه نه تنها کارایی این روش را افزایش می دهد، بلکه به استقلال کودک و بهبود یکپارچگی اجتماعی کمک می کند.

رویکرد اموزشی تیچ یکی از شناخته شده ترین رویکردهای اموزشی کودکان دارای اوتیسم است که بر اساس نقاط قوت این کودکان بنا گردیده است تا بتواند نقاط ضعف را بر طرف کند .این رویکرد بر اساس فرضیه ها و دیدگاههای اثبات شده به جلو می رود و کودک را برای زندگی و روتین ها و روالهای تاثیر گذار درطول عمر اماده می کند و تحقیقات نیز از این رویکرد پشتیبانی می کنند.این رویکرد در حال حاضر در مرکز اوتیسم اردیبهشت در دپارتمانی کاملا جداگانه در حال اجرا است.

گفتار درمانی(ST/Speech Therapy)

این درمان از پیشنهاد شده ترین روش های مداخلاتی برای کودکان دارای اوتیسم است که در کشور ما نیز به وفور در دسترس خانواده ها قرار دارد و اگر یک متخصص خوب گفتاردرمان بتواند با کودک شما کار کند می تواند در کنار رفتاردرمانی کمک شایانی به بهبودی کودک شما داشته باشد.این روش می تواند به فرد دارای اوتیسم کمک کند تا ارتباط کلامی و غیر کلامی و ارتباط اجتماعی خود را بهبود بخشند تا به روشهای مفید تر و کاربردی تری در برقراری ارتباط دست پیدا کند.کودکان دارای اوتیسم اصولا مشاهده می گردد که نیازمند مداخلات دهانی هستند و برای این منظور گفتاردرمان است که می تواند خانواده را در بهبود مهارتهای خوردن بلعیدن و….ارائه ماساژهای متناسب برای بهبود سیستم دهانی کودک همراهی کند.

کار درمانی(OT/Occupational Therapy)

کار درمانی به فرد دارای اوتیسم کمک می کند تا مهارتهای شناختی،جسمی،اجتماعی و حرکتی اش ارتقا پیدا کند. هدف این روش بهبود مهارتهای زندگی است که به فرد امکان زندگی مستقل را می دهد.برنامه های کار درمانی برای کودک دارای اوتیسم بیشتر حول و حوش مهارتهای بازی،استراتژی های یادگیری وموضوعات حسی و حرکتی متمرکز است.
خوانندگان گرامی برای دریافت اطلاعات کامل در خصوص اختلال پردازش حسی و راهکارهای درمانی ان مطالعه کتابچه اختلال پردازش حسی،علائم،راهکارها و تمرینات مادر و کودک را به شما پیشنهاد می کنیم.

 

فلورتایم(floortime)

فلورتایم به کودکان دارای اوتیسم کمک می کند تا ارتباط عاطفی و مهارتهای ارتباطی خود را گسترش دهند.فلورتایم یک بازی درمانی ساختمند است که هم توسط متخصصین و هم والدین دوره دیده قابل اجرا است.برخلاف روشهای رفتاری،فلورتایم بر روی کمک به کودک دارای اوتیسم در برقراری ارتباط عاطفی متمرکز است.فلورتایم برای ما شرایط را مهیا می کند تا ضمن داشتن تفریح و شادی پیوند بهتری نیز با کودک دارای اوتیسم برقرار کنیم.فلورتایم توسط دکتر استنلی گرینزپین و وایدر، رشد و گسترش یافت و در اوایل قرن حاضر محبوبیت بیشتری نیز پیدا نمود.فلورتایم در آموزش رفتار مناسب به کودکان به جای پاداش و تقویت کننده ازارتباط عاطفی استفاده می کند.فلورتایم کودکان را تحریک به تعاملی شاد می کند.از طریق تعامل ساختمند این روش مهارتهای رفتاری ،شناختی و اجتماعی را ایجاد می کند.فلورتایم به دلیل قالب بازی گونه ای که دارد و فلسفه شادی افرینی که پشت آن است محبوبیت فراوانی در امریکا و اروپا دارد.این روش درمانی چگونگی کار با کودک دارای اوتیسم را تحت تاثیر قرار داده است و باعث بهتر شدن عملکرد رویکردهایی مانند aba و یا زمینه ساز رویکردهایی مانند prt گردیده است.برای دریافت اطلاعات بیشتر درمورد فلور تایم مطالعه مقاله تمرینات فلورتایم برای اوتیسم پیشنهاد می گردد.

درمان رفتارکلامی(VB/Verbal Behavior Therapy)

رفتار کلامی ارتباط و گفتار و زبان را به کودک دارای اوتیسم اموزش می دهد.این رویکرد نیزمبتنی بر اصول ای بی ای (ABA) و نظریه رفتار گرایانه بی اف اسکینر است. این رویکرد فرد دارای اوتیسم را ترغیب می کند که با ارتباط واژه ها به اهداف ،زبان را یاد بگیرد.کودک می اموزد که کلمه می تواند به انها کمک کند تا اشیاء یا اهداف دلخواه خود را بدست آورند. بر طبق مطالعات اسکینر رفتار کلامی به چهار الگوی کلامی تقسیم می گردد:

• پژواک: زمانی به کار برده می شود که یک گوینده چیزی می گوید و شنونده  به طور دقیق چیزی که شنیده را تکرار می کند.
• درخواستها:  می تواند تصوری باشد به عنوان خواسته یا دستور, در زمانی که شخصی خواسته یا فرمانی صادر می کند.یک در خواست به طور معمول پیامدی برای گوینده در بر خواهد داشت.
• نامیدن ها: می تواند اشاره ای باشد از برچسب زدن به یک شی یا یک موضوع.
• درون کلامی: تشبیهی است برای یک گفتگو.یک سوال نخست پرسیده می شود و سپس یک پاسخ تولید میگردد.

درمان رفتار کلامی و ABA از تکنیک های مشابهی برای کار با کودکان استفاده می کنند و در مرکز اردیبهشت نیز از ترکیب این دو شیوه برای اموزش گفتار کودک دارای اوتیسم استفاده می گردد.خوانندگان گرامی جهت اگاهی بیشتر در مورد رویکرد درمان رفتار کلامی مطالعه مقاله درمان رفتار کلامی و اوتیسم پیشنهاد می گردد.

مداخله رشد ارتباط(RDI/Relationship Development Intervention)

این مداخله،درمانی خانواده محور است و تمرکز آن بر ایجاد مهارتهای اجتماعی و عاطفی است.در اکثر برنامه های RDI والدین به عنوان درمانگر اصلی اموزش داده می شوند.این روش به فرد دارای اوتیسم کمک می کند تا با تقویت ساختارهای ارتباطی، اجتماعی روابط شخصی درستی ایجاد کنند که می تواند شامل توانایی ایجاد پیوند عاطفی و به اشتراک گذاری تجربیات با دیگران باشد.خوانند گان گرامی برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد این رویکرد مطالعه مقاله مداخله رشد ارتباط برای کودک دارای اوتیسم پیشنهاد می گردد.

مدل دنور(ESDM/Early Start Denver Model)

مدل دنور یکی از پیگیری شده ترین درمان ها در کشور امریکا است که توانسته نتایج درخشانی در زمینه درمان و آموزش کودک دارای اوتیسم داشته باشد. مدل اولیه دنور((ESDM برای کودکان نوپا و کودکان پیش دبستانی دارای طیف اوتیسم است که اکنون در مرکز اوتیسم اردیبهشت در حال پیاده سازی و آموزش است.رویکرد دنور روشی است که به خوبی مورد بررسی قرار گرفته و هم درمانگران وهم والدین از آن پشتیبانی می کنند و اکنون به عنوان یکی از درمانهای پیشرو وآوانگارد در زمینه درمان طیف اوتیسم شناخته می گردد.این مدل رفتاری نیز از ABA بر امده است و توانسته نواقصی که در رویکرد ABAوجود دارد را در خود حل کند.در این مدل والدین و درمانگران از بازی برای ایجاد روابط مثبت و سرگرم کننده استفاده می کنند  و از این طریق است که کودک به تقویت مهارتهای زبانی و شناختی و اجتماعی تحریک می گردد.در مدل دنور اموزش و درمان در حین فعالیت های روزمره اتفاق می افتد. یعنی این رویکرد در خانه در کلینیک در فروشگاه در حمام و در همه جا مورد استفاده است.درگیر کردن خانواده ها با فرایند درمان و به عنوان جزء اصلی فرایند درمان از اصول مدل دنور است، به صورتی که این مدل درمانی دارای دو دستورالعمل جداگانه در دو کتاب قطور یکی برای درمانگران و متخصصان و یکی برای والدین است.خوانندگان گرامی جهت اطلاعات بیشتر در مورد مدل دنور مطالعه مقاله مدل دنور و بهبودی موثرتر اوتیسم پیشنهاد می گردد.

بازی درمانی(play therapy)

مشکلات کودکان اُتیستیک امری چندوجهی است. این کودکان در تعامل اجتماعی با دیگران، تولید و ادارک گفتار و… دچار مشکل‌اند. در این کودکان حتی تمایلی به امور ساده مانند تماشای دیگران در زمان بازی نیز وجود ندارد. انگیزش و تحریک در این کودکان بسیار پایین است به‌صورتی‌که احساس می شود آن‌ها هیچ تمایلی به بازی و خروج از دنیای خود و ورود به دنیای دیگر کودکان ندارند. براساس تجربه درمانگران و متخصصان آموزش کودکان اُتیستیک، در مرکز دیده شده زمانی که این کودکان تحت روش‌های مؤثر آموزش با اشیاء و افراد، برای توسعه حس‌ها و گفتار و مهارت‌های اجتماعی‌شان قرار می گیرند بی‌نهایت ذوق‌زده شده، لذت می برند و خواهان تکرار دوباره این تجربه لذت‌بخش‌اند. کودک اُتیستیک فارغ از دنیای اطراف خود است و در همین دنیای اطراف بی‌نهایت موضوع برای بازی و جلب توجه وجود دارد.فعالیت‌های بازی‌درمانی در مرکز به فاکتورهایی می‌پردازد که به‌صورت هدفمند موجب رشد حسی کودکان است. سیستم‌های وستیبولار (تعادلی‌حرکتی)، پروپریوسپتیو، بساوایی، شنوایی، بینایی، چشایی و بویایی در برنامه رشد حسی تماما درگیر شده و به صورت کامل نقص‌ها و تاخیرهای کودک را در این برنامه درمانی مورد هدف قرار می دهیم. البته به‌جز موارد فوق مسائلی مانند ارتباط، تعامل اجتماعی، گفتار و زبان نیز مورد توجه و هدف هستند.

دارو درمانی(Medication Treatment)

در حال حاضر هیچ داروی خاصی وجود ندارد که اختلال طیف اوتیسم را درمان کند یا اینکه بتواند بر روی تمامی علائم اختلال اختلال طیف اوتیسم تاثیر گذار باشد. اما برخی داروها هستند که می توانند بر روی برخی علائم این اختلال تاثیر گذار باشند اغلب دارو هایی که برای درمان در زمینه اختلال طیف اوتیسم استفاده می گردد برای مقابله با یک رفتار خاص ازجمله کاهش رفتار تحریک پذیر و پرخاشگری مورد استفاده است. به حداقل رساندن هر یک از علائم این اختلال به کودک اوتیستیک این امکان را می دهد که بر روی موارد دیگر از جمله یاد گیری و ارتباطات تمرکز کند.تحقیقات در زمینه دارو درمانی نشان دهنده این واقعیت اند که دارو درمانی درکنار رفتار درمانی بایستی مورد استفاده قرار گیرد و دارو به تنهایی نمی تواند برای یک کودک نجات بخش باشدFDA تنها دو داروی ریسپریدون و آپیپیرازول را برای اختلال طیف اوتیسم و برای درمان رفتار تحریک پذیر این کودکان مورد تایید قرار داده است و سایر دارو هایی که برای درمان موارد دیگر در اختلال طیف اوتیسم مورد استفاده است برای این منظور خاص مورد تایید FDA نیست. از طرفی برخی از دارو های مورد استفاده نیز برای افراد اوتیستیک زیر 18 سال نیز تایید نشده است.هر یک از دارو ها می تواند عوارض جانبی خاص خود را داشته باشد که البته بیشتر عوارض جانبی این دارو ها با همدیگر مشترک است اما با این حال اطلاع دقیق از عملکرد دارو و عوارض آن بسیار مهم است.برای اگاهی بیشتر درمورد اثرات مفید و عوارض تمامی دارو هایی که ممکن است برای کودک دارای اوتیسم تجویز گردد مطالعه مقاله دارودرمانی برای کودک دارای اوتیسم پیشنهاد می گردد.

سان رایس(son-rise)

سان رایس برامده از تلاشهای پدر و مادر یک کودک دارای اوتیسم شدید است به نامهای بری کافمن و سامارا کافمن.انها این درمان را مبتنی بر عشق می دانند یعنی آن چیزی که برای پسر خود می خواهند.سان رایس مبتنی بر این ایده ساده است که کودکان دارای اوتیسم خود راه را به ما نشان می دهند و سپس این ما خواهیم بود که راه را می توانیم برای انها روشن و همراه کنیم.به این معنی که به جای تلاش برای مجبور کردن کودک دارای اوتیسم برای مطابقت با دنیایی که هنوز آن را درک نمی کند ابتدا با پیوستن به دنیای انها گام نخست را دردنیای انها برداریم.و به جای تمرکز بر تغییر رفتار بر روی ایجاد رابطه تمرکز کنیم. این روش به والدین آموزش می دهد تا به فرزندشان برای تعامل و معاشرت بیشتر کمک کنند. سان رایس والدین را کمک می کند تا با نگرش مثبت و دوست داشتن، فرزند دارای اوتیسم خود را بپذیرند و همچنین به والدین کمک می کند تا با استراتژی های خاص بازی فرصت بیشتری برای تعامل،ارتباط درک و بودن با کودک خود داشته باشند.یکی از انتقادات به این رویکرد این است که سان رایس ممکن است امید های واهی به خانواده ها می دهد اما این رویکرد امید افرین است و این امید موجب حرکت و بهبودی عملکرد کودک می گردد و ابزاری را به خانواده ها می دهد تا بتوانند برای کودک خود اقدامی کنند.

رژیم غذایی برای اوتیسم(Nutritional Therapy)

اصلاح رژیم غذایی یکی از نخستین روشهای درمانی برای اوتیسم است و هنوز هم پژوهشگران بر روی ان کار می کنند.اساس این درمان بر این است که مواد غذایی ناسالم و اسیب زننده می توان باعث بروز علائم اختلال اوتیسم در انسان گردند و پرهیز و حذف این مواد از زنجیره غذایی می تواند باعث کاهش علائم گردد.از نخستین فاکتور هایی که در رژیم غذایی به آن توجه شد کازئین شیر و گلوتن گندم بود.و عنوان گردید که حذف این دو ماده می تواند در عملکرد کودک دارای اوتیسم تاثیر گذار باشد.از طرفی نیز دیگر متخصصان مطرح می کنند که در مواردی کودک دارای اوتیسم دارای کمبود هایی است مانند کمبود کلسیم و پروتئین که برای رشد ذهنی و عصبی بسیار ضروری است.به همین خاطر در دوره های اخیر محققان عنوان می کنند که امروز بیشتر به دنبال رژیم های جایگزین اند تا رژیم های حذف کننده.برای نمونه با حذف گلوتن و کازئین چه جایگزینی برای انها وجود دارد؟ و یا اینکه اصلا کودک دارای اوتیسم با رژیم غذایی چه کمبود هایی پیدا می کند؟نتایج متناقضی در مورد اتیسم و رژیم غذایی تاکنون گزارش گردیده است اما برخی از یافته های علمی به قرار زیر است:

رژیم بدون کازئین و گلوتن

فرضیه این است که گلوتن و کازئین که به درستی هضم نشده است به خاطر نشتی دستگاه گوارش وارد دستگاه گردش خون می گردد و این پروتئین های هضم نشده موجب تداخل در عملکرد طبیعی دستگاه عصبی می گردند و بر عملکرد ذهن تاثیر می گذارند.بنابراین فرضیه حذف این دو پروتئین می تواند موجب کاهش نشانه های اوتیسم گردد.اما متاسفانه علی رغم نتایجی که خانواده ها عنوان می کنند باز هم پژوهش ها نشان دهنده نتایج محدودی در تایید این رژیم است.

حذف ترکیبات فنل و مواد غذایی پر سالیسیلات

فرضیه ای وجود دارد که مطرح می کند که افراد دارای اوتیسم اختلالی در سطح انزیم مورد نیاز برای تجزیه ترکیبات فنلی و دارای سالیسیلات هستند که منجر به افزایش سطح انتقال دهنده های عصبی مانند سروتونین می گردد و بر رفتار فرد دارای اوتیسم تاثیر می گذارد.اما با وجود اینکه منطقا بایستی این ترکیبات از رژیم غذایی انسان ها حذف گردد، هیچ پژوهش قابل تاییدی برای اثر بخش بودن این درمان در افراد دارای اوتیسم وجود ندارد. برای دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه مطالعه مقاله اوتیسم و سالیسیلات ها را پیشنهاد می کنیم.

حذف مواد افزودنی

فرضیه این است که افراد دارای اوتیسم قدرت هضم و تحمل افزودنی هایی مانندaspartame،MSG و رنگهای مصنوعی را ندارند که منجر به سوءرفتار در انها می گردد.درحالی که اجتناب از افزودنی های مجاز متداول شده است اما تحقیقات بسیار کمی در این خصوص برای افراد دارای اوتیسم وجود دارد که موید اثر بخشی این رژیم باشد. برای دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه مطالعه مقاله افزودنی های خوراکی و اختلالات رفتار و اوتیسم را پیشنهاد می کنیم.

رژیم غذایی بدون مخمر

اعتقاد بر این است که ازدیاد مخمرها در دستگاه گوارش،منجر به واکنشهای الرژیک و حساسیت زا و علائم رفتاری در فرد اوتیستیک می گردد. و با از بین بردن این مخمر ها در رژیم غذایی می توان از علائم اوتیسم جلوگیری کرد.این تخمیر را می توان با دارو ها به راحتی کنترل کرد اما در نتیجه کنترل ان نتایج معنی دار و چشمگیری در افراد دارای اوتیسم مشاهده نگردیده است.

اضافه نمودن مکمل و مواد معدنی مانند ویتامین A،C،B6،منیزیم و روی 

 
گفته می شود که افراد دارای اوتیسم ممکن است فرایند های متابولیک و بیوشیمیایی غیر طبیعی داشته باشند و برای اصلاح انها دوز بالای ویتامین ها و مواد معدنی تجویز گردد.اما تحقیقات به هیچ عنوان نشان دهنده تاثیر این دوز بالای مکمل ها در بهبودی افراد اتیستیک نبوده اند و تنها این امر هزینه بالایی برای خانواده ها به دنبال داشته و از طرفی این دوز بالا می تواند برای کودکان دارای اوتیسم عوارضی نیز به همراه داشته باشد.موسسسه تحقیقات اتیسم عنوان می کند که ممکن است مصرف این مکمل ها در مواردی باعث بدتر شدن وضعیت کودک دارای اوتیسم نیز گردد.هرچند که این مکمل ها با دوز مناسب می تواند توسط پزشک کودک شما تجویز گردد که این امر بر اساس تشخیص متخصص کودکتان مثمر ثمر است.

روغن های ماهی و سایر مکمل های سرشار از چربی امگا3

چربی امگا 3 نقش اساسی در رشد و عملکرد مغز دارد.و عدم تعادل در اسید چرب ضروری ممکن است به طیف وسیعی از مشکلات رفتاری، یادگیری،یا اختلالاتی مانند اوتیسم کمک کند. به نقل از موسسه ملی سلامت امریکا و و موسسه معتبر تحقیقات اوتیسم شواهد کمی در جوامع علمی وجود دارد که نشان دهد مکمل امگا 3 می تواند باعث بهبودی اختلال اوتیسم گردد.و تحقیقات فراوانی لازم است تا دانش ما در زمینه تاثیر امگا بر اوتیسم را کامل نماید و بطور قطع بتوان گفت که این درمانی موثر برای اوتیسم است.در حال حاظر با این شواهد کم تنها می توان بر اطلاعات بدست امده در جامعه کل توجه نمود که این شواهد موید اثر بخشی امگا3 نیست.

پروبیوتیک ها و آنزیم ها

پروبیوتیک ها به صورت پودر و یا اضافه شده در ماست یا پنیر یا شیر وجود دارند و انزیم ها نیز ممکن است برای این کودکان تجویز گردد اما در حال حاضر هیچ تحقیقی به صورت قاطع عنوان نمی کند که این نوع درمان می تواند برای کودک دارای اوتیسم موثر باشد.
تمامی این هفت مورد ممکن است به شما و کودک شما توصیه شده باشد و همانطور که گفته شد بایستی نتایج قاطعی برای درمان اوتیسم با این هفت مورد وجود داشته باشد تا بتوان انها را پیشنهاد و توصیه کرد و نمی توان این درمانها را در مرحله فرضیه برای کودکان توصیه نمود.یکی از نهادهایی که میتواند تایید کند که این هفت درمان موثر است و قابل استفاده، FDA است که تاکنون تاییدی از این سازمان ارائه نگردیده است.نکته مهم در مورد رژیم غذایی برای کودک دارای اوتیسم این است که به هیچ عنوان بدون نظر یک متخصص تغذیه اقدام به ارائه رژیم به کودک خود نکنید چراکه این امر می تواند عواقب وخیمی برای کودک به همراه داشته باشد.

شیر شتر و درمان اوتیسم

مطالعات گسترده ای وجود دارند که نشان می دهند افراد دارای اوتیسم دارای میزان بالایی از استرس اکسیداتیو هستند و شیر شتر با توجه به میزان بالایی از انتی اکسیدان می تواند نقش موثری در افزایش سطح پلاسمایی گلوتاتیون و سوپراکسیددیسموتاز در بدن کودک دارای اوتیسم و کاهش استرس اکسیداتیو داشته باشد.بر اساس مطالعات منتشر شده درNCBI(موسسه ملی سلامت آمریکا) شیر شتر می تواند با تغییر سطح انتی اکسیدانی بدن فرد دارای اوتیسم بر روی رفتار کودک دارای اوتیسم تاثیر گذار باشد و باعث بهبود در رفتار او گردد.از طرفی در برخی مقالات دیگر نیز مطرح می گردد که کودکان دارای اوتیسم که دچار حساسیت های شدید گوارشی به شیر گاو هستند می توانند از شیر شتر به عنوان جایگزین استفاده کنند.در این مطالعات عنوان گردیده که شیر شتر می تواند علاوه بر موارد گفته شده در کاهش استرس و بهبود ارتباط و شناخت کودک دارای اوتیسم نیز موثر عمل کند.البته محققان عنوان می کنند که شیر شتر بایستی بیشتر در مورد کودکان دارای اوتیسم بررسی گردد و هنوز اجماعی در مورد این درمان برای کودکان دارای اوتیسم صورت نگرفته است.

درمان روده ای یا گوارشی

Gut therapy یا درمان روده ای یا درمان گوارشی یکی از درمانهای تقریبا قدیمی در زمینه اختلال اوتیسم  است که شاید قدمتی بیشتر از 40 سال داشته باشد.پیش از این گفته میشد که این کودکان دارای حساسیت به برخی خوراکی ها هستند که میتواند به صورت یک مخدر برای انها عمل کند و باعث رفتار های عجیب در انها گردد و پس از آن تئوری التهاب پیش امد وهمینطور این روال ادامه داشت تا به زمان حال رسید.البته نمی توان منکر تاثیر عملکرد گوارشی بر روی رفتار کودکان دارای اتیسم شد ولی انقدر ها هم این تاثیر پر رنگ نیست.دانشمندان، روده ما را مغز دوم می نامند، که سیستم عصبی خاص خود را دارد  به نام سیستم عصبی روده ای (ENS) که کل سیستم گوارش انسان را کنترل می کند والبته به صورت خود مختار و ما نقشی در عملکرد ان نداریم.این سیستم عصبی مثل سیستم عصبی مغز صاحب فکر و اندیشه نیست اما میتواند تاثیر مستقیمی بر ان داشته باشه. سیستم عصبی روده ای میتواند باعث تغییرات عاطفی زیادی در افرادی گردد که سندرم روده تحریک پذیر دارند.همیشه این تصور وجود داشت که اضطراب و افسردگی هم به این مشکلات کمک می کنند. اما اکنون قضیه برعکس شده است و حالا گفته میشه که  تحریک پذیری سیستم عصبی در سیستم گوارشی ممکن است سیگنال هایی را به سیستم عصبی مرکزی (CNS) ارسال کند که باعث تغییرات خلقی گردد.تا اینجا دیدیم که سیستم عصبی روده ای بر سیستم عصبی مرکزی تاثیر داشته یا حداقل رابطه متقابل دارند.

در روده ما(که بخشی از ENS هست)، میلیاردها میکروارگانیسم وجود دارد که به آنها فلور روده یا میکروبیوم روده گفته میشود. این میکرو ارگانیسمهای داخل روده به مانند اثر انگشت برای هر فرد منحصر به فرد هست، و از بدو تولد در سیستم گوارش وجود دارد. تنوع و ترکیب میکروبیوم روده در طول زندگی به خاطرعوامل مختلفی مثل رژیم غذایی، هورمون ها، آنتی بیوتیک ها، وضعیت خلقی یا اختلالات روده تغییر می کند. و همینطورداشتن یک محیط سالم متعادل در روده می تواند به جذب بهتر مواد مغذی از غذا کمک کند و از تجمع باکتری های مضر در روده جلوگیری کند. و به سلول های ایمنی آموزش بدهد که چگونه مهاجمان را شناسایی کنند.همانطور که گفته شد در ابتدا تصور می‌شد که اضطراب، استرس و افسردگی در ایجاد بیماری‌های گوارشی مانند سندروم روده تحریک پذیر نقش دارند، اما حالا شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد ممکن است برعکس باشد. سندروم روده تحریک پذیر که یک اختلال مزمن روده است، با عدم تعادل باکتری در روده همراه هست و این عدم تعادل در روده می تواند پیام ها و سیگنال هایی را به مغز ارسال کند که باعث تغییرات خلقی گردد مثل افسردگی و یا اضطراب و یا حتی پرخاشگری.

اما این موارد چه ارتباطی با اتیسم دارد و چقدر میتواند در روال درمان موثر باشد؟

کودکان دارای اتیسم در حدود 2 برابر بیشتر از همسالانشان در معرض مشکلات گوارشی هستند که ممکن است ناشی از خوردن یک رژیم غذایی محدود باشد.این بچه ها میکروبیوم تغییر یافته ای دارند ولی اینکه این بچه ها در اثر مشکلات گوارشی درگیر با رفتارهای اضطرابی و یا بد رفتاری می شوند یا برعکس مثل قضیه مرغ و تخم مرغ است. اما گفته میشود موشهای ازمایشگاهی که فلور روده ای شبیه کودکان دارای اتیسم داشتند،انها هم رفتار های کودکان دارای اتیسم را نشان می دادند مثل تعامل پایین تر با موشهای دیگر و یا رفتار های تکرار شوند مثل بازی های تکراری با اسباب بازی ها و گوی ها.از نظر من بچه های دارای اتیسم مشکلات گوارشی دارند اما نمیشود علت و معلول را مشخص کرد که کدام علت هست و کدام معلول.برای نمونه عنوان می شود که این مشکلات در اثر رژیم غذایی محدود نیز به وجود می آید و در اثرآن کودک دارای اتیسم درگیر با این مشکلات نقص در تنوع میکروبیوم روده می گردد اما نکته اینجاست که بیشتر این کودکان درگیر با اجتناب غذایی و یا محدودیت در تغذیه هستند و شاید خود اختلال اتیسم باعث این محدودیت در خوراک می گردد.

درمان gut therapy برای کودکان دارای اتیسم تابع یک سری رژیم های خاص هست و یا برخی درمان هایی مانند ورود فلور ها و یا میکرو ارگانیسم های افراد دیگر به دستگاه گوارش و یا لارو درمانی و…..اینها همگی مدعی هستند که می توان با تغییرات دستگاه گوارش ،کودکان دارای اتیسم رو بهبود داد. ولی بعضی تحقیقات عنوان می کنند که این درمانها بیشتر در حد تئوری هستند و یا در حد اینکه برای برخی از افراد قابل استفاده هستند نه برای همه.جهت استفاده از این نوع درمان بایستی تیمی از متخصصین گوارش وتغذیه و اعصاب و روان با انجام بررسی های لازم اقدام به توصیه و پیگیری این نوع از درمان برای کودک شما نمایند.به همین خاطر هست که برخی درمانها برای کودکان دارای اتیسم را نمی توان خارج از یک تیم متخصص قابل انجام دانست.پس اگر خواستید برای این نوع از درمان اقدام کنید علاوه برتوجه به عواقب  و دردسر های این نوع درمانهای الترناتیو بایستی از یک تیم متخصص نیز بهره بگیرید.

درمانهای اشتباه و خطر افرین برای اوتیسم

هر روز با توجه به نیاز خانواده های کودکان دارای اوتیسم و با توجه به افزایش روز افزون اختلال اوتیسم در ایران افراد سود جویی پیدا می شوند که می خواهند برای خود بازاری از این نیاز خانواده ها ایجاد کنند نکته اینجاست که این امر تنها در ایران اتفاق نمی افتد و در کشورهایی مانند امریکاهم این افراد سود جو وجود دارند و سازمان غذا و داروی امریکا در مورد این درمانها به خانواده ها هشدار می دهد که به آنها نیز در اینجا اشاره می کنیم.به یاد داشته باشیم که درست است که برخی از این درمانها و دارو ها و جوشانده ها  ممکن است برای کودک ما بی خطر باشد اما همین صرف زمان و هزینه برای درمانهای بیهوده میتواند انگیزه و توان خانواده ای را برای بهبودی این اختلال در کودکانشان کاهش دهد.

Chelation Therapies

این درمان ادعا می کند که می تواند با کاهش بار مواد شیمیایی ، سمی و فلزات سنگین بدن کودک دارای اوتیسم، شرایط بهتری را برای کودک مهیا کند و با پاک کردن خون فرد دارای اوتیسم می تواند فرد را درمان کند.دارو ها و محلول های این درمان به شکل اسپری ،شیاف،کپسول، قطره وجود دارد. FDAاین درمان را اصلا برای درمان اوتیسم توصیه نمی کند و این کار را اشتباهی بزرگ برای این کودکان می داند و این درمان را برای بیماری های دیگر و ان هم تحت تجویز پزشک متخصص ممکن می داند.از بین بردن برخی مواد معدنی موجود در بدن می تواند عواقب وخیمی برای انسان در پی داشته باشد.به همین خاطر پیش از اینکه به سراغ این درمان بروید با پزشک متخصص کودک خود صحبت کنید.

Hyperbaric Oxygen Therapy(درمان با اکسیژن پرفشار)

توضیح ساده این درمان به این شکل است که فرد در درون یک محفظه اکسیژن با خلوص بالا تنفس می کند. اما به هیچ عنوان FDA این درمان را برای اوتیسم توصیه نکرده است.

سمزدایی با حمام خاک رس

مبدعین این درمان ادعا می کنند که می توانند با اضافه کردن محصولاتشان به اب حمام(اب وان) سموم شیمیایی الاینده ها و فلزات سنگین را از بدن خارج کنند و به شکلی عجیب برای درمان اختلال اوتیسم با راهکار خود تبلیغ می کنند که این درمان نیز به هیچ عنوان توسط fda مورد تایید نیست.

محصولات مختلفی چون شیر خام شتر که در همین مقاله نیز به ان اشاره شده ،دی اکسید کلر(mms) و روغن های گیاهی مختلف،دعا نویسی،درمانهای گیاهی،طب سنتی ،طب اسلامی ،طب ایرانی، جوشانده دم گاو،خوردن خاک مخصوص، شیر الاغ ،افزایش کلسترول بدن با زرده تخم مرغ ووو…. بینهایت درمان های ساختگی و یا نامرتبط با درمان اتیسم را افراد سود جو در داخل کشور و خارج کشور ساخته اند تا بتوانند از طریق این درمانهای تایید نشده که هیچ پیشینه علمی ندارند به سود مالی کلانی دست یابند.چند راه وجود دارد که می توان این افراد سود جو و درمانهای ساختگی انها را شناخت:

• انها محصولات و یا راه کارهای خود را برای طیف گسترده ای از افراد نتیجه بخش می دانند برای مثال در یکی از این سایتها مبلغین این نوع درمان همان دارو یا خوراکی که برای مشکلات کلیه یا سوزش ادرار و یا یوست معرفی می کنند برای درمان اوتیسم نیز معرفی می کنند. این یکی از نشانهای درمانهایی است که هیچ اساس وبنیان علمی ندارند و ممکن است از اساس خرافی باشند.همانطور که گفته شد ممکن است مصرف این دارو یا خوراک برای کودک بی زیان باشد اما انگیزه ها و انرژی خانواده را تحلیل می برد. اینکه برای دریافت ویزیت این درمان هر ماه خانواده ای بخواهد به قم و یا تهران یا هر شهری دیگر برود همین برای خانواده ای که ممکن است نتواند با کودک خود تا یک ارایشگاه برود تحلیل برنده است.و البته در مواقعی این درمانها می تواند اثرات بدی داشته باشد مثلا پایه یکی از این کپسول ها که به واسطه یکی از والدین به دست نویسنده این مقاله رسید پودر قهوه بود و یا تجویز جوشانده پوست گردو روزی یک لیوان برای خوردن توسط کودک دارای اوتیسم!!!!
• افرادی که این درمانهارا تبلیغ می کنند نشان می دهند که فردی کاملا اگاه به اوتیسم هستند ولی هیچ استناد علمی برای درمانهای خود مطرح نمی کنند برای نمونه فردی که برای استفاده از قالبهای نمک در جای جای محل زندگی کودک دارای اوتیسم برای یونیزه کردن محیط زندگی بینهایت تبلیغ می کند و اینکه نمک می تواند تمام بارهای منفی از محیط زندگی دور کند اما برای گفته های خود هیچگونه مستندات علمی ندارد.
• تعدادکمی از بیماری ها یا اختلالات هستند که می توانند به سرعت درمان شوند اما اوتیسم از ان دسته اختلالاتی است که درمانی طولی (زمان بر ) دارد و تا پایان عمر با فرد همراه است. پس اگر کسی به شما گفت اوتیسم را درمان می کند یا کودکتان را از طیف خارج می کند حتما به او شک کنید.
• مراقب درمانهای معجزه اسا باشید این درمانهایی که با کلامی زیبا در تلاش اند شما را تحریک به استفاده کنند حتما دارای مشکلاتی هستند چراکه در مانهای اصولی اوتیسم دارای رزومه و پیشینه ای شاید 40 ساله اند که تا به امروز پیشرفت نموده اند و هنوز هم در حال ارتقا هستند پس به درمانهای یک روزه اعتماد نداشته باشید
• درمانهایی هستند مانند نوروفیدبک ،انرژی درمانی مگنت تراپی و…..که پژوهشهای کمی بر روی انها انجام شده اما همچنان بواسطه سازمانهای شناخته شده جهانی توصیه نمی گردند. این درمانها را متخصصین باید به شما پیشنهاد دهند چراکه این متخصصین هستند که می دانند چه عواقب مثبت یا منفی در انتظار کودک شما هست و با توضیح تمام این موارد شما راهنمایی می کنند. این متخصص می تواند پزشک ،گفتار درمان و یا کار درمان باشد و قطعا می تواند با مستندات علمی به شما ثابت کند این درمانها می تواند برای کودک شما اثر بخش باشد یا نباشد.(خوانندگان گرامی لطفا اطلاعات خود را در مورد درمانهایی که برای فرزندان تان استفاده کرده اید و از ان نتیجه ای نگرفته اید و یا برای او زیان بخش  بوده  یا تنها از شما در این خصوص سوء استفاده مالی شده در بخش دیدگاه ها مطرح نمایید تا برای دیگرخانواده ها نیز چراغ راهی باشد)

  

بلوغ جنسی و آموزش نوجوان دارای اوتیسم

نوجوانان دارای اختلال اوتیسم دقیقا مانند دیگر همسنهای خود از نظر جنسی رشد می یابند و تنها چیزی که در انها متفاوت است مهارتهای اجتماعی و احساسی است که از این رشد جسمی خود دارند و همین امرانها را نیازمند کمک بیشتری می کند.در هر صورت نوجوان دارای اوتیسم شما به رابطه جنسی علاقه مند خواهد شد چراکه این امر از اصول نهادین و سرشتی انسان است و حتی پیش از ان نیز ممکن است برانگیختگی عاطفی رادر خود احساس کند.احساس هایی که برای او بایستی تعریف شده باشند و او بایستی بداند چه اتفاقی برای او در حال افتادن است.اما شما والدین باید بدانید که بلوغ جنسی کودکان شما در صورتی که او دارای عملکرد شناختی خوب است می تواند هدایت شود ولی برعکس انچیزی که گفته می شود فرد دارای اوتیسم در حس عاطفی خود بیشتر دچار چالش خواهد بود و درک عشق و رابطه عاطفی او با فرد دیگر می تواند برای او سازنده و یا در صورت شکست و سرخوردگی مخرب باشد.هرچه کودک شما در مهارتهای اجتماعی ضعیف تر باشد ممکن است او در روابطی ناسالم تر و ریسک پذیرتر وارد گردد.حتما برای کودک عملکرد بالای خود توضیح دهید که احساس درست چیست؟ برای مثال برای او توضیح دهید که در صورتی که او با دیدن فردی احساس مورمور شدن و یا سوزن سوزن شدن کرد و یا اینکه تپش قلب پیدا نمود و یا اینکه خواست با او بیشتر باشد و یا تمایل داشت به او بیشتر نگاه کند این می تواند نشان دهنده تمایل عاطفی او به فرد مقابل باشد. برای آگاهی او از داستانهای اجتماعی استفاده کنید و از تصاویر بهره بگیرید.این کار را حتما انجام دهید چراکه این فرایند روی دیگری نیز دارد. شما با تعریف درست حس عاطفی می توانید سوءاستفاده ها را نیز برای او تعریف کنید و خطرات پیش روی او را برایش روشن کنید.در همین حین می توانید او را اموزش دهید که حریم خصوصی چیست؟اندام خصوصی چیست؟و باید ها و نباید ها در این موارد چیستند؟برای نمونه کودک شما بایستی بداند که لمس بدن او توسط فرد دیگری چه خطراتی به همراه دارد و یا اینکه کسی بخواهد با کودک شما تنها در مکانی خلوت باشد و اینکه این رفتار سوءاستفاده ممکن است از لمس موی سر و یا نگاهی با محبت آغاز گردد. شما می توانید از طریق شماره تلفن33364601-031از متخصصین مرکز اردیبهشت در این خصوص مشاوره دریافت کنید.اما برای کودکان دارای اوتیسم عملکرد پایین الزاما پیش از سن بلوغ برای دریافت مشاوره دارویی بایستی به متخصص روانپزشک مراجعه نمایید.برای اطلاعات بیشتر در این خصوص می توانید به وب سایت رشد و پرورش کودک مراجعه نمایید.
مطالب پیشنهادی در مورد اوتیسم:
– نشانه ها و علائم اختلال طیف اوتیسم
-تشخیص اوتیسم
-درمانها و مداخلات در اوتیسم
والدین گرامی در صورت مشاهده هر گونه علائم گفته شده در این مقاله و یا برای بررسی صحت و درستی تشخیص ارائه شده به شما در مورد کودکتان می توانید در ساعات اداری با شماره تلفن های 33364601-031 و 33360159-031 تماس حاصل نمایید و یا اینکه از طریق منوی پرسش و پاسخ با متخصصین ما مکاتبه نمایید.

چه کسانی بیشتر در ریسک اختلال اتیسم قرار می گیرند؟

اوتیسم در همه گروه های نژادی ، قومی و اجتماعی – اقتصادی رخ می دهد ، اما در پسران حدود 4 برابر بیشتر از دختران شایع است . اینکه اتیسم را بیشتر به طبقه ثروتمند و یا تحصیل کرده بدانند فرضیه ای کاملا اشتباه و رد شده است.

دیگر حقایق در مورد اختلال اتیسم بر اساس اخرین داده های پژوهشها

• نزدیک به دو سوم کودکان مبتلا به اوتیسم بین سنین 6 تا 15 سال مورد آزار و اذیت قرار گرفته اند.و متاسفانه این امار را نیز می توان در ایران هم در نظر گرفت. از این رو است که والدین باید بیشتر مراقب کودکان دارای اتیسم خود باشند چراکه این کودکان از هر کودک دیگری بی پناه تر و ستم پذیر تر هستند.
• تقریباً 28 درصد از کودکان 8 ساله مبتلا به ASD رفتارهای خودآزاری دارند. کوبیدن سر، گاز گرفتن بازو و خاراندن پوست از رایج ترین موارد هستند.
• اوتیسم می تواند کل بدن را تحت تاثیر قرار دهد.و این فرض که اوتیسم تنها عملکرد مغز را تحت تاثیر قرار می دهد سخنی کامل نیست.
• اختلال بیش فعالی و کمبود توجه (ADHD) حدود 30 تا 61 درصد از کودکان مبتلا به اوتیسم را تحت تاثیر قرار می دهد.
• بیش از نیمی از کودکان مبتلا به اوتیسم یک یا چند مشکل مزمن خواب دارند.
• اختلالات اضطرابی حدود 11 تا 40 درصد از کودکان و نوجوانان در طیف اوتیسم را تحت تاثیر قرار می دهد.
• افسردگی حدود 7 درصد از کودکان و 26 درصد از بزرگسالان مبتلا به اوتیسم را تحت تاثیر قرار می دهد.
• کودکان مبتلا به اوتیسم تقریباً هشت برابر بیشتر از سایر کودکان در معرض یک یا چند اختلال مزمن دستگاه گوارش هستند.
• تقریباً یک سوم افراد مبتلا به اوتیسم مبتلا به صرع (اختلال تشنج) هستند.
• مطالعات نشان می دهد که اسکیزوفرنی بین 4 تا 35 درصد از بزرگسالان مبتلا به اوتیسم را تحت تاثیر قرار می دهد.
• مشکلات سلامتی مرتبط با اوتیسم در طول زندگی گسترش می یابد .نزدیک به یک سوم (32 درصد) از کودکان 2 تا 5 ساله مبتلا به اوتیسم دارای اضافه وزن و 16 درصد چاق هستند. در مقابل، کمتر از یک چهارم (23 درصد) از کودکان 2 تا 5 ساله در جمعیت عمومی اضافه وزن دارند و تنها 10 درصد از نظر پزشکی چاق هستند.

اما در کنار این واقعیات باید متذکر شد که :

• کودکان دارای اتیسم که خدمات متناسب را دریافت کرده اند می توانند به مانند سایر کودکان به مدرسه بروند و حتی عملکردی بهتر از کودکان غیر اتیسم داشته باشند
• این کودکان می توانند در بزرگسالی نیز افرادی مستقل باشند برای نمونه در حدود 60 درصد از جامعه بزرگسال اتیسم در امریکا شاغل هستند و حتی ازدواج می کنند و می توانند با پشتیبانی بیشتر فرد موثری بر جامعه خود باشند
• در میان نوابغ امروزین دنیا در هر گوشه ردپای یک فرد دارای اتیسم را می توان مشاهده نمود
• این افراد می تواننند به دانشگاه بروند و تحصیلات تکمیلی در حد عالی داشته باشند. در میان کودکان دارای اتیسم که تاکنون ارزیابی کرده ام بوده اند والدینی که انها نیز در گیر اتیسم بوده اند و اکنون وکیل یا پزشک و یا استاد دانشگاه هستند .
• والدین این کودکان بر خلاف انچه گفته می شود دارای انگیزه ای بالا برای ارتقا زندگی خود و فرزندانشان هستند و با توانی غیر قابل باور بر انچه در مسیر زندگیشان مقدر شده است عمل می کنند.

سوالات متداول درباره اتیسم

اوتیسم چیست؟

اختلال طیف اوتیسم را بيشتر مي‌توان يك اختلال نورولوژيكي كه خودش را در سال‌هاي اوليه رشد كودك نمايان مي‌كند معرفي نمود. اين اختلال در فرد دارای اتیسم باعث مي‌شود كه مغز فرد دارای اوتیسم نتواند در زمينه رفتارهاي اجتماعي و مهارت‌هاي ارتباطي به‌درستي عمل كند و مزاحم او براي يادگيري چگونگي ارتباط و تعامل با ديگران به‌طور اجتماعي مي‌شود. كودكان و بزرگسالان دارای اختلال طیف اوتیسم در زمينه ارتباط كلامي و غيركلامی، مهارت‌های شناختی معمول، رفتارهاي اجتماعي، فعاليت‌هاي سرگرم‌كننده و بازي داراي مشكل مي‌باشند.

علت اوتیسم چیست؟

امروزه علت اوتیسم را ترکیبی از دلایل ژنتیک و زیست محیطی می دانند و حتی برخی از پژوهشگران عامل زیست محیطی را در بروز و افزایش ریسک اوتیسم برجسته تر می دانند. پیشتر از این علت اوتیسم ژنتیک و نقایص آن معرفی می گردید، ولی با روند رو به رشد شیوع اوتیسم و لزوم پیشگیری از اختلال اوتیسم ضرورت شناخت علل اوتیسم بیشتر احساس شد و با بررسی های بیشتر پژوهشگران و موسساتی مانند اوتیسم اسپیک و مرکز کنترل و پیشگیری بیماری های امریکا مشخص گردید که بایستی به محیط و علل زیست محیطی توجه بیشتری نمود.

نشانه های نخستین اختلال اوتیسم چیست؟

تا 5 ماهگی هیچ لبخند اجتماعی یا رفتاری که نشان دهنده شادی در اثر ارتباط با دیگران باشد در وی مشاهده نگردد.
تا6 ماهگی نمی خندد.
تا 6 ماهگی هیچ ارتباط چشمی در کودک مشاهده نگردد و یا به صورت کاملاً محدود وجود داشته باشد.
تا 8 ماهگی توجه ای به بازی های دالی  یا داکی ندارد و از ان لذت نمی برد .
تا 9 ماهگی هیچ آوا یا غان وغونی وجود ندارد و همچنان کودک بدون لبخند است و ارتباط غیر کلامی نیز وجود ندارد.در این سن کودک اوا و یا حالات چهره دیگران را نیز تقلید نکند.
تا 12 ماهگی هیچگونه علامتی برای برقراری ارتباط غیر کلامی مانند اشاره برای درخواست کردن یا نشان دادن وجود نداشته باشد.
تا 12 ماهگی کودک هیچگونه پاسخی به نام خود نشان ندهد.
تا12 ماهگی برای ارامش و یا رفع نیاز به دنبال پدر و مادر خود نمی گردد.
تا16 ماهگی کودک هیچ کلمه ای نگوید.
تا18 ماهگی به صورت معمول بازی نکند.
تا24 ماهگی کودک هیچ جمله معنی دار دوکلمه ای نگوید.
و در نهایت هرگونه پسروی در مهارت گفتاری ،اجتماعی و ارتباطی بعد از یک تا دو سالگی.

آیا اوتیسم درمان کامل دارد ؟

اصولا اوتیسم را در بیشتر متون تخصصی اختلالی مادام العمر می دانند به صورتی که حتی با دریافت مداخلات و درمانها هم فرد همچنان با این اختلال درگیر است ولی در سالهای اخیر برخی پژوهشگران به بررسی بهبودی اختلال اتیسم و یا Optimal outcome پرداخته اند و عنوان می شود که ممکن است تا 20 درصد افراد دارای اوتیسم در اثر دریافت مداخلات بهنگام و درمانهای موثر دیگر تشخیص اختلال اوتیسم را دریافت نکنند،اما برای تایید این فرضیه بررسی های بیشتری لازم است.

چهره کودکان دارای اوتیسم چگونه است؟
‍چهره کودکان دارای اوتیسم در نگاهی سطحی از چهره دیگر کودکان متفاوت نیست و اصولا نمی توان بدون دید تخصصی و تجهیزات تخصصی تفاوت های چهره این کودکان را مشخص نمود.اما پژوهش های معدودی نشان دهنده تفاوت های چهره این کودکان با دیگر کودکان است.
درمان اختلال اوتیسم چیست؟

در حال حاضر هیچ درمان پزشکی قطعی برای اوتیسم وجود ندارد. ولی تحقیقات نشان می دهد که خدمات درمانی مداخله ای زودهنگام می تواند روند رشدی کودک را بهبود بخشد. این خدمات می تواند در ابتدا شامل درمان برای کمک به کودک در صحبت کردن ، راه رفتن و تعامل با دیگران باشد. بنابراین ، اگر فکر می کنید فرزند شما دارای اختلال اوتیسم یا سایر مشکلات رشدی است ، باید در اسرع وقت با یکی از مراکز تخصصی اوتیسم سازمان بهزیستی و یا با متخصصان مرکز تخصصی اوتیسم اردیبهشت صحبت کنید.حتی اگر کودک شما تشخیص اوتیسم را نیز دریافت نکند باز هم ممکن است واجد شرایط خدمات درمانی مداخله زودهنگام باشد.

چه کسانی می توانند اتیسم را تشخیص دهند؟

برای تشخیص اوتیسم الزاما باید به متخصصان شناخته شده اوتیسم که دوره های لازم برای تشخیص این اختلال را دیده اند مراجعه کرد. هرچند که روانپزشکان و متخصصان اعصاب وروان کودکان هم از افراد مورد تایید برای امر تشخیص این اختلال اند اما در صورت مشاهده هرگونه نگرانی می توانید به مراکز اوتیسم مراجعه کنید.