سروتونین و نقش آن در اختلال اوتیسم

یافته‌های حوزه‌های مختلف تحقیقاتی، نقش سیستم سروتونین را در اختلال طیف اتیسم (ASD) نشان داده‌اند. یافته‌های اولیه بیش از پنجاه سال پیش، افزایش سطح سروتونین خون بدن ، که به آن هیپرسروتونمی می‌گویند، را در زیرمجموعه‌ای از کودکان دارای اتیسم شناسایی کردند. از آن زمان، کار بر روی سیستم سروتونین در اختلال طیف اتیسم به طور متناوب با در دسترس قرار گرفتن ابزارهای جدید، از داروشناسی گرفته تا ژنتیک و تصویربرداری عصبی، گسترش یافته است. یافته‌های نوظهور، که عمدتاً ناشی از پیشرفت در مدل‌های حیوانی هستند، به اهمیت سروتونین برای عملکرد اجتماعی، رفتار تکراری و رشد حسی اشاره دارند. با افزایش شناخت ناهمگونی در اختلال طیف اتیسم، نشانگرهای بیولوژیکی نقش مهمی در شناسایی زیرمجموعه‌هایی از کودکانی که احتمال بیشتری دارد که خطر مشترکی داشته باشند یا از درمان‌های یکسان بهره‌مند شوند، ایفا خواهند کرد. ترکیب یک نشانگر زیستی قوی با درک غنی از نوروبیولوژی سروتونین نشان می‌دهد که سیستم سروتونین به ویژه برای گسترش درمان در زیرمجموعه‌ای از کودکان دارای اختلال طیف اتیسم قابل استفاده است.

مروری مختصر بر سیستم سروتونین

میلیون‌ها سال است که سروتونین (هیدروکسی‌تریپتامین-5 یا 5-HT) به عنوان یک مولکول سیگنال‌دهنده در طول تکامل نژادی وجود داشته است .این ماده از اسید آمینه ضروری، تریپتوفان، از طریق یک مسیر سنتز دو مرحله‌ای تولید می‌شود(سنتز سروتونین به زبان ساده یعنی فرایند ساختن مولکول سروتونین در بدن). برخی خوراکی هایی که انسان استفاده می کند دارای ماده ای به نام تریپتوفان (یک آمینواسید موجود در غذاها) است که در طی یک فرایند چند مرحله ای و با آنزیمهای خاصی این ماده در پایان به سروتونین تبدیل می‌شود.

سروتونین، به عنوان یک انتقال‌دهنده عصبی مونوآمین و هورمون، نقش‌های متعددی ایفا می‌کند و یک تعدیل‌کننده حیاتی تعامل عصبی است که از رفتارهای متنوع و فرآیندهای فیزیولوژیکی پشتیبانی می‌کند و از طریق ناقل‌های خاص، گیرنده‌ها و مسیرهای سیگنالینگ درون سلولی مختلف عمل می‌کند. شواهد متعددی، سیگنالینگ غیرطبیعی سروتونرژیک را در پاتوژنز روانپزشکی و عصبی-رشدی دخیل می‌دانند. با این حال، کل سیستم سروتونین به خوبی تعریف نشده و به درک کاملی نرسیده است.

همانگونه که گفته شد سروتونین (هیدروکسی‌تریپتامین-5، 5-HT) یک انتقال‌دهنده عصبی متعلق به خانواده مونوآمین است؛ این ماده در تعدیل چندین رویداد رشدی، از جمله تقسیم سلولی، تکثیر قشر مغز، مهاجرت، تمایز، انعطاف‌پذیری قشر مغز و سیناپتوژنز نقش دارد .سروتونین در عملکردهای مختلف مغز مانند حافظه، توانایی یادگیری دخالت دارد و به عنوان یک تعدیل‌کننده خواب و خلق و خو نقش دارد. در پژوهش ها  به دست امده است که سروتونین رشد سیستم عصبی مرکزی را تنظیم می‌کند و در طیف گسترده‌ای از فرآیندهای رفتاری و روانی (مانند رفتار اجتماعی، پرخاشگری و اضطراب) و اختلالات روانی مختلف نقش دارد.سروتونین اگرچه بیشتر به خاطر نقشش به عنوان یک انتقال‌دهنده عصبی شناخته شده است، اما اکثریت قریب به اتفاق 5-HT تولید شده در بدن در محیط پیرامونی قرار دارد(یعنی خارج از سیستم عصبی مرکزی).پس به این مهم باید توجه نمود که سروتونین به دو صورت در بدن ما وجود دارد یک بخش در سیستم مغزی و یا سیستم عصبی مرکزی (CNS)و یک بخش در سیستم پیرامونی که از مغز مجزا می شود و به طور خاص، سلول‌های انتروکرومافین که لومن دستگاه گوارش را می‌پوشانند، منبع اصلی 5-HT محیطی هستند که سپس توسط پلاکت‌ها هنگام عبور از گردش خون روده‌ای جذب می‌شوند. جالب توجه است که تولید پیرامونی 5-HT در دوران بارداری افزایش می‌یابد، به طوری که پانکراس در سطح 5-HT مادر در دوران بارداری نقش دارد و همینطور جفت نیز  5-HT تولید می‌کند که به سطح 5-HT بخش جلویی مغز جنین کمک می‌کند ، که نشان‌دهنده نقش رشدی اضافی برای 5-HT محیطی است.اگرچه 5-HT مشتق شده از روده بر جنبه‌های متعددی از فیزیولوژی محیطی تأثیر می‌گذارد، اما قادر به عبور از سد خونی مغزی بالغ و تعامل با بافت عصبی نیست .در نتیجه، 5-HT موجود در مغز توسط نورون‌های سروتونرژیک بیان‌کننده 2TPH در مغز میانی و مغز خلفی تولید می‌شود.

در ادامه می توان رفتار هایی که در اثر سروتونین بالا و یا پایین در انسان مشاهده می شود را به شکل زیر دسته بندی نمود:

الف: رفتارهایی که ممکن است با سطح پایین سروتونین مرتبط باشند (اگرچه این ارتباط کمتر شایع است و بیشتر به نحوه استفاده مغز از سروتونین مربوط می‌شود):

پرخاشگری:رفتارهای پرخاشگرانه نسبت به خود یا دیگران.تحریک‌پذیری و زودرنجی.

مشکلات خواب:مشکل در به خواب رفتن یا بیدار شدن در طول شب.خواب ناآرام.

مشکلات اشتها:کمبود اشتها یا پرخوری.انتخاب غذایی محدود.

ب: رفتارهایی که ممکن است با سطح بالای سروتونین مرتبط باشند:

افسردگی:غم و اندوه مداوم.از دست دادن علاقه به فعالیت‌هایی که قبلاً لذت‌بخش بودند.مشکل در خوابیدن یا خواب بیش از حد.

رفتارهای تکراری و کلیشه‌ای و یا وسواسی:تکرار حرکات بدنی مانند چرخاندن دست‌ها، تکان دادن بدن یا ضربه زدن به اشیاء.تکرار کلمات یا عبارات (اکولالیا).وسواس در مورد روال‌ها و مقاومت در برابر تغییرات و مشاهده رفتار ها و افکار تکرار شونده و غالبا ناخوشایند.

مشکلات حسی:حساسیت بیش از حد به صداها، نورها، بوها، مزه‌ها یا بافت‌ها.جستجوی محرک های حسی خاص مانند فشار دادن یا چرخاندن اشیاء.

اضطراب:نگرانی بیش از حد در مورد مسائل مختلف.مشکل در جدا شدن از والدین یا مراقبان.بی‌قراری و تحریک‌پذیری.

نکته مهم

این ارتباطات قطعی نیستند و فقط ارتباطات احتمالی هستند و همه انسانها با سطح سروتونین بالا یا پایین این رفتارها را نشان نمی‌دهند وعوامل دیگر نیز در بروز این رفتار ها نقش دارند: عوامل دیگری مانند ژنتیک، محیط و تجربیات زندگی نیز در رفتارهای کودکان نقش دارند.

سروتونین و اتیسم

هیپرسروتونمی: اولین نشانگر زیستی در اختلال طیف اتیسم

توصیف هیپرسروتونمی در دورانی رخ داد که اتیسم به ندرت تشخیص داده می‌شد و بسیاری آن را به تربیت ضعیف والدین نسبت می‌دادند. تنها شانزده سال قبل از توصیف هیپرسروتونمی، لئو کانر اولین مجموعه موارد خود را از کودکانی با رفتار اجتماعی غیرطبیعی و الگوهای رفتاری تکراری منتشر کرده بود . معیارها و اصطلاحات تشخیصی اتیسم در طول سال‌ها به طور قابل توجهی تکامل یافته است، به طوری که تعریف امروزین اتیسم به عنوان یک اختلال طیفی ( از انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۱۳) نشان دهنده ناهمگونی قابل توجه و مرزهای نامشخص این علائم است. حتی در حالی که تشخیص از بسیار نادر در گذشته به بیش از ۱٪ از کودکان در سن مدرسه در حال حاضر افزایش یافته است (منتشر شده توسط شبکه نظارت بر ناتوانی‌های رشدی، ۲۰۱۴)، میزان هیپرسروتونمی، که معمولاً به عنوان سطح ۵-HT خون بالاتر از صدک ۹۵ در جمعیت کنترل تعریف می‌شود، در اختلال طیف اتیسم ثابت مانده است. یک پژوهش متاآنالیز نشان داد که این نشانگر زیستی در بیش از ۲۵٪ از جمعیت در افراد دارای اختلال طیف اتیسم وجود دارد نکته قابل توجه این است که افراد دارای اختلال طیف اتیسم در خانواده هایی که بیش از یک فرد دارای اتیسم در ان خانواده حضور دارد (بیش از یک فرزند مبتلا) سطح 5-HT خون بالاتری نسبت به افراد مبتلا در خانواده‌هایی دارند که دارای یک فرزند اتیسم هستند . جالب توجه است که افزایش سروتونین خون در کودکان دارای اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) نیزگزارش شده است، که برخی از علائم مشترک با اختلال طیف اتیسم مانند رفتارهای تکراری را دارند و سابقه خانوادگی OCD در میان انها وجود دارد، اما در کودکانی که سابقه خانوادگی ندارند، چنین چیزی مشاهده نشده است.چندین گروه تلاش کرده‌اند تا همبستگی‌های بالینی هیپرسروتونمی را در اختلال طیف اتیسم (ASD) پیدا کنند، اما نتایج متفاوتی برای علائمی مانند رفتار کلیشه‌ای و خودآزاری و برخی ناهماهنگی‌ها در مطالعات مختلف به دست آمده است .

مطالعات متعددی گزارش داده‌اند که تقریباً یک سوم از کل افرد دارای اتیسم سطح بالایی از سروتونین خون کامل (یا پلاکت) دارند .هیپرسروتونمی، که گمان می‌رود ناشی از بلوغ غیرطبیعی سیستم سروتونین باشد موجب تغییرات رشدی در ظرفیت سنتز سروتونین مغز می گردد . بنابراین این امر نشان می‌دهد که تنظیم رشدی سنتز سروتونین در پاتوژنز اتیسم نقش دارد(پاتوژنز همان عامل‌های پاتوژنیک اتیسم هستند). افزایش رفتارهای تکراری و تحریک‌پذیری در افراد دارای اتیسم هنگام قرار گرفتن در معرض کاهش پیش‌ساز سروتونین در رژیم غذایی(یعنی تریپتوفان) به دلیل کاهش مورد انتظار در دسترس بودن سروتونین خارج سلولی مشاهده شده است . پشتیبانی بیشتر از ارتباط بین هیپوسروتونمی مغز و ارتباط احتمالی با اتیسم از موش‌های ازمایشگاهی حاصل می‌شود که کمبود تریپتوفان هیدروکسیلاز داشتند و دارای نقص در سروتونین مغزی بودند و نقص‌های قابل توجهی در تعامل و ارتباط اجتماعی و همچنین رفتارهای تکراری از خود نشان می‌دهند .

هیپرسروتونمی (سطح بالای 5-HT در خون کامل) تقریباً در یک سوم از افراد دارای اتیسم گزارش شده است و با شدت اختلال اتیسم  همبستگی مثبت دارد. جالب توجه است که هیپرسروتونمی در اتیسم وابسته به سن است و تمایل به کاهش در طول زمان دارد. اما برخی از مطالعات عنوان نموده اند که در افراد دارای اتیسم ممکن است این میزان به صورتی ثابت بماند . این سطوح بالای 5-HT در خون، که تقریباً به طور کامل در پلاکت‌ها قرار دارد، احتمالاً به دلیل افزایش بازجذب 5-HT است . بنابراین، سطح بالای 5-HT در خون ممکن است با سطوح پایین خارج سلولی 5-HT در مغز مطابقت داشته باشد، و این یافته مهم در مطالعاتی که بر روی موشها انجام گرفته است گزارش می گردد.مطابق با این ایده که سطح پایین 5-HT مغز در اختلال اتیسم نقش دارد، کاهش سطح 5-HT از طریق دستکاری‌های کاهش تریپتوفان، علائم ASD را بدتر می‌کند. و همینطور برخی از کودکان دارای اتیسم در مقایسه با کودکان غیر اتیسم، سنتز 5-HT مغز کمتری دارند.

از طرفی در برخی مطالعات نیز مشخص شده است که سطح بالای سروتونین محیطی باعث از بین رفتن پایانه‌های سروتونین در طول رشد، می‌شود،و این امر ممکن است در مغز نیز اتفاق بیفتد و این فرض را تقویت می کند که کاهش اتصال ناقل سروتونین که در مغز بزرگسالان دارای اتیسم در این مطالعات یافته شده است ، ممکن است ناشی از سیستم‌های سروتونینرژیک تغییر یافته در مراحل رشد باشد. برخی یافته ها به این امر اشاره دارد که ارتباط معکوسی بین میزان بالای سروتونین در خون (محیطی پیرامونی)با کاهش انتقال سیناپسی (مغز) وجود دارد اما دیگر مطالعات این امر را تایید ننموده اند.

در ادامه بایستی عنوان نمایم که مطالعات اخیر عنوان می کند، کمبود سروتونین به تنهایی باعث اتیسم نمی‌شود. همانطور که قبلاً توضیح داده شد ، ارتباط بین سروتونین و اتیسم بسیار پیچیده‌تر از یک کمبود ساده است.در واقع، برخی از تحقیقات نشان داده‌اند که سطح سروتونین در خون برخی از افراد دارای اتیسم ممکن است بالاتر از حد معمول باشد (هیپرسروتونمی). مشکل اصلی در اتیسم احتمالاً مربوط به نحوه استفاده مغز از سروتونین است، نه لزوماً کمبود آن.به عبارت دیگر، عوامل متعددی در ایجاد اتیسم نقش دارند و کمبود سروتونین تنها یکی از این عوامل است. عوامل دیگری که ممکن است در ایجاد اتیسم نقش داشته باشند عبارتند از:

ژنتیک: اتیسم یک اختلال ژنتیکی پیچیده است و بسیاری از ژن‌های مختلف با افزایش خطر اتیسم مرتبط دانسته شده‌اند.

عوامل محیطی: برخی از عوامل محیطی، مانند قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی در دوران بارداری , و الودگی های زیست محیطی می تواند خطر اتیسم را افزایش دهند.

مشکلات رشدی مغز: ناهنجاری‌های در رشد مغز در دوران جنینی یا اوایل کودکی ممکن است به ایجاد اتیسم کمک کنند.

بنابراین، اتیسم یک اختلال چندعاملی است و کمبود سروتونین تنها یکی از عوامل احتمالی است که ممکن است در ایجاد آن نقش داشته باشد. ارتباط بین سروتونین و اتیسم یک موضوع پیچیده و در حال بررسی است. اما به صورت مختصر می توان اینگونه توضیح داد که :

1. 1. نقش سروتونین در مغز:

سروتونین یک انتقال‌دهنده عصبی مهم است که در تنظیم خلق و خو، خواب، اشتها، یادگیری، حافظه و رفتارهای اجتماعی نقش دارد.در مغز، سروتونین از طریق گیرنده‌های مختلفی عمل می‌کند که در مناطق مختلف مغز توزیع شده‌اند.

2. 2. ناهنجاری‌های سروتونین در اتیسم:

الف) افزایش سطح سروتونین در خون: برخی از افراد دارای اتیسم، به‌ویژه کودکان، سطح سروتونین بالاتری در خون خود دارند. این وضعیت به عنوان “هیپرسروتونمی” شناخته می‌شود. با این حال، این افزایش سطح سروتونین در خون لزوماً به معنای افزایش سطح سروتونین در مغز نیست.

ب)  اختلال در انتقال و متابولیسم سروتونین: مطالعات نشان داده‌اند که افراد دارای اتیسم ممکن است در انتقال و متابولیسم سروتونین در مغز مشکل داشته باشند. این بدان معناست که حتی اگر سطح سروتونین در خون بالا باشد، مغز ممکن است نتواند به طور موثر از آن استفاده کند.

پ) تغییرات در گیرنده‌های سروتونین: تحقیقات نشان داده‌اند که افراد دارای اتیسم ممکن است تغییراتی در تعداد و عملکرد گیرنده‌های سروتونین در مغز خود داشته باشند. این تغییرات می‌توانند بر نحوه پاسخ مغز به سروتونین تأثیر بگذارند.

3. 3. ارتباط با علائم اتیسم:

ناهنجاری‌های سروتونین با برخی از علائم اصلی اتیسم مرتبط دانسته شده‌اند، از جمله:

الف )رفتارهای تکراری و کلیشه‌ای: افزایش سطح سروتونین در برخی مناطق مغز ممکن است به رفتارهای تکراری و کلیشه‌ای در افراد دارای اتیسم منجر شود.برای نمونه درمان با مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین – داروهای ضد افسردگی رایج – در بهبود رفتار و علایق تکراری و/یا وسواسی در برخی اما نه همه افراد دارای اتیسم مؤثر بوده است.

ب) مشکلات اجتماعی: اختلال در انتقال و استفاده از سروتونین در مغز ممکن است به مشکلات اجتماعی و ارتباطی در افراد دارای اتیسم منجر شود.برای نمونه پژوهش ها عنوان می کنند که کاهش ۵-HT ممکن است منجر به نقص در جامعه‌پذیری و تئوری ذهن در افراد دارای اتیسم شود و همینطور پردازش احساسات چهره را مختل می‌کند. این نتایج نشان می‌دهد که اختلال عملکرد 5-HT ممکن است در کاهش معاشرت، درک اجتماعی، قضاوت اخلاقی و همدلی نقش داشته باشد.در یک پژوهش، وقتی به افراد غیر اتیسم، SSRIها(داروی مهار کننده بازجذب سروتونین) که 5-HT مغز را افزایش می‌دهند، داده می‌شود، این امر بیزاری از آسیب رساندن به دیگران را افزایش داده و تصمیم‌گیری اخلاقی در مورد ایجاد درد را تغییر می دهد و موجب افزایش همدلی می گردد.

پ) اضطراب و افسردگی: ناهنجاری‌های سروتونین می‌توانند به اضطراب و افسردگی که اغلب در افراد دارای اتیسم دیده می‌شوند، منجر شود. برای نمونه مشخص شده است که کاهش کوتاه مدت تریپتوفان در رژیم غذایی (یعنی پیش‌ساز سروتونین) باعث تشدید رفتار تکراری و افزایش اضطراب و احساس ناراحتی در بزرگسالان دارای اتیسم می‌شود.

ت) مشکلات خواب: سروتونین در تنظیم خواب نقش دارد، بنابراین ناهنجاری‌های آن می‌توانند به مشکلات خواب در افراد دارای اتیسم منجر شوند.

ث) پردازش حسی : در افراد دارای اتیسم پردازش حسی نیز تحت تاثیر سروتونین مغز قرار دارد ،چراکه  5-HT یک تعدیل‌کننده حیاتی سیستم‌های حسی به حساب می آید به‌ویژه در طول رشد عصبی و کودکی. جالب توجه است که کاهش حاد تریپتوفان، اثر لمس عاطفی را تغییر می‌دهد. بنابراین، اختلالات سیستم سروتونرژیک در اتیسم ممکن است حساسیت بیشتری به محرک‌های شنوایی، بینایی یا لمسی ایجاد کند که می‌تواند منجر به حالت‌های عصبی گردد که پرخاشگری را در اختلال اتیسم تشدید می‌کند.

4. 4. تحقیقات بیشتر:

تحقیقات در مورد ارتباط بین سروتونین و اتیسم همچنان ادامه دارد. دانشمندان در تلاشند تا درک بهتری از نقش دقیق سروتونین در ایجاد و پیشرفت اتیسم داشته باشند.هدف نهایی این تحقیقات، توسعه درمان‌های موثرتر برای افراد دارای اتیسم است که بتوانند ناهنجاری‌های سروتونین را هدف قرار دهند و علائم بیماری را بهبود بخشند.به طور خلاصه، ارتباط بین سروتونین و اتیسم پیچیده است و شامل ناهنجاری‌هایی در سطح سروتونین در خون، انتقال و متابولیسم سروتونین در مغز و گیرنده‌های سروتونین می‌شود. این ناهنجاری‌ها با برخی از علائم اصلی اتیسم مرتبط دانسته شده‌اند. تحقیقات بیشتر در این زمینه می‌تواند به توسعه درمان‌های موثرتر برای افراد دارای اتیسم کمک کند.

در ادامه به مواردی می پردازیم که می تواند بر روی سطح سرتونین در بدن تاثیر گذار باشد و موجب عملکرد بهینه ان گردد.

1. تغذیه و خوراک

• مصرف تریپتوفان: تریپتوفان آمینواسیدی است که برای ساخت سروتونین و ملاتونین استفاده می‌شود.خوراکی های غنی از تریپتوفان عبارتند از بوقلمون، مرغ، ماهی، تخم مرغ، آجیل و دانه‌ها. وقتی مصرف پروتئین خام کاهش می‌یابد یا مصرف کربوهیدرات ساده افزایش می‌یابد، نسبت تریپتوفان به سایر آمینواسیدها در پلاسما تغییر می‌کند. این تغییر می‌تواند میزان ورود تریپتوفان به مغز و در نتیجه شارژ مسیر سروتونین را تا حدی تحت تأثیر قرار دهد.کاهش تریپتوفان ممکن است با کاهش مقدار سروتونین مغزی مرتبط باشد، که می‌تواند اثرات موقت مانند کاهش خلق، تغییرات خلقی، یا افزایش میل به کربوهیدرات‌ها را در برخی افراد به همراه داشته باشد.
• بهبود نسبت تریپتوفان به سایر آمینواسیدها در رژیم غذایی: مصرف کربوهیدراتهای پیچیده همراه با مقدار مناسب پروتئین می‌تواند به افزایش ورود تریپتوفان به مغز کمک کند. کربوهیدرات‌های پیچیده مانند غلات کامل، میوه‌ها و سبزیجات با شاخص گلوکم پایین، به ترشح انسولین کمک می‌کنند که باعث کاهش ورود برخی آمینواسیدهای غير تریپتوفان به مغز می‌شود و نسبت تریپتوفان را بالا می‌برد. به همین منظور سعی کنید به‌جای کربوهیدرات ساده و پر شکر، از کربوهیدرات‌های با فیبر بالا برای کودکان خود استفاده کنید.
• ویتامین‌ها و مواد معدنی: ویتامین B6، B12، فولات، آهن و منگنز نقش کاتالیزورها یا کوفاکتور های تبدیل تریپتوفان به سروتونین را دارند و در سنتز سروتونین نقش دارند. کمبود ویتامین B6 می‌تواند فرایند تبدیل تریپتوفان به -HTP5 و سپس سروتونین را محدود کند.همینطور نیکوتین‌آسید (Niacin) و برخی مواد معدنی مثل منگنز نیز در برخی فرایندهای ساخت سروتونین نقش دارند، اما مصرف هرگونه مکمل باید با سطح مصرف‌های ایمن و توصیه پزشک باشد.

2. نور و چرخه خواب-بیداری: نور روشن در طول روز بالا رفتن سطح سروتونین مغز را تحریک می‌کند و شب‌ها با ملاتونین کنار هم تنظیم می‌شود.کمبود نور یا بی‌نظمی در خواب می‌تواند تعادل سروتونین را تغییر دهد.
3. استرس و وضعیت روانی: استرس مزمن می‌تواند سطح سروتونین را تغییر بدهد یا حساسیت گیرنده‌های سروتونین را تغییر دهد.اضطراب و افسردگی با هم با سیستم سروتونین در ارتباطند و ممکن است سطح یا کارکرد آن را تحت تأثیر قرار بدهند.
4. ورزش و فعالیت بدنی: فعالیت بدنی به طور کلی سروتونین را بهبود می‌دهد و می‌تواند پاسخ‌های مغزی به تریپتوفان را تقویت کند.
5. داروها و مکمل‌ها
   1. مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs): این داروها معمولاً اولین خط درمان برای کمبود سروتونین هستند. SSRIها با جلوگیری از بازجذب سروتونین در مغز، سطح سروتونین موجود را افزایش می‌دهند. مثال‌هایی از SSRIها عبارتند از فلوکستین (پروزاک)، سرترالین (زولوفت)، پاروکستین (پاکسیل) و سیتالوپرام (سلکسا).
   2. مهارکننده‌های بازجذب سروتونین و نوراپی‌نفرین (SNRIs): این داروها علاوه بر سروتونین، سطح نوراپی‌نفرین را نیز در مغز افزایش می‌دهند. مثال‌هایی از SNRIs عبارتند از ونلافاکسین (افکسور) و دولوکستین (سیمبالتا).
   3. داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای (TCAs): این داروها قدیمی‌تر هستند و عوارض جانبی بیشتری نسبت به SSRIها و SNRIs دارند، اما همچنان می‌توانند در برخی موارد موثر باشند. مثال‌هایی از TCAs عبارتند از آمی‌تریپتیلین و ایمی‌پرامین.
   4. مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs): این داروها نیز قدیمی‌تر هستند و عوارض جانبی جدی دارند، بنابراین معمولاً فقط زمانی استفاده می‌شوند که سایر داروها موثر نباشند.
6. سلامت روده و میکروبیوم:مقدار و نوع باکتری‌های روده می‌تواند به تولید پیش‌سازهای سروتونین کمک کند و شاید بر سطح کلی سروتونین در مغز اثر بگذارد . بعضی باکتری‌های روده می‌توانند پیش‌سازهای سروتونین را تولید کنند. اگر رژیم غذایی حاوی باکتری‌های مفید باشد، ممکن است سطح سروتونین در محیط روده تغییر کند و بر اساس برخی پژوهش ها در نهایت بر سلول‌های مغز هم تاثیر بگذارد.
7. ژنتیک و تفاوت فردی: برخی افراد به صورت ژنتیکی دارای حساسیت یا نرخ‌های مختلف تبدیل تریپتوفان به سروتونین هستند؛ این تفاوت‌ها می‌تواند باعث تفاوت سطح سروتونین بین افراد شود. برای نمونه برخی افراد به طور طبیعی آنزیم‌هایی دارند که تریپتوفان را سریع‌تر یا کندتر به سروتونین تبدیل می‌کند و در نتیجه این تفاوت‌های ژنتیکی است که یک نفر ممکن است نسبت به دیگری سطح سروتونین بالاتری یا پایینی داشته باشد، بدون اینکه تغییری در رژیم یا رفتارها وجود داشته باشد.
8. تمرینات کار درمانی: تمرینات کاردرمانی معمولاً شامل فعالیت‌های حسی-حرکتی، بازی‌های هدفمند، فعالیت‌های روزمره و تمرین مهارت‌های اجرایی است. چنین فعالیت‌هایی می‌توانند موجب ارائه بازخورد حسی مناسب و کاهش آسیب‌های حسی-حرکتی ،بهبود عملکرد فرد در طی روز (که به خواب بهتر و تنظیم خلق کمک می‌کند)،افزایش فعالیت بدنی منظم که با تنظیم سروتونین و سایر ناقلان عصبی ارتباط دارد،کاهش اضطراب و استرس ناشی از چالش‌های روزمره گردد.تمرینات کاردرمانی می‌تواند به طور غیرمستقیم بر سیستم سروتونین و حالت‌های مرتبط اثر بگذارد.این عوامل می‌توانند به تنظیم موقتی سروتونین یا سایر ناقل‌های عصبی کمک کنند.