آموزش دستشویی کردن و استفاده از توالت به کودک دارای اتیسم

چه زمانی باید آموزش دستشویی را شروع کرد؟

این وسوسه همیشه برای والدین غربی وجود دارد که آموزش توالت رفتن به کودکان دارای اوتیسم را به تعویق بیندازند.اما در فرهنگ ما ایرانی ها این قضیه تقریبا بر عکس است و والدین تلاش خود را می کنند تا هر چه زودتر فرزند خود را از پوشک بگیرند . تجربه های بالینی و پژوهشها نیز عنوان می کنند که شروع زودتر بهتر است (بین 18 تا 36 ماهگی). اما لازم به ذکر است که برای شروع آمادگی برای آموزش توالت به کودک دارای اتیسم هرگز زود یا دیر نیست. توجه کنید که اصولا کودکان دارای اتیسم یا دیرتر به کلام می رسند و یا تمایلی به استفاده از کلام برای درخواستها و یا نیازها ندارند پس نمی توان از آنها انتظار داشت که زمان دستشویی داشتن خود را به ما اعلام کنند.پیش از شروع مبحث اصلی باید به شما متذکر شوم که اگر می خواهید استفاده از توالت را به فرزندتان اموزش دهید باید بدانید که مدت زمان زیادی را باید با او در توالت سپری کنید .ممکن است این آموزش چند روز یا حتی برای برخی از کودکان چند هفته طول بکشد .نباید خسته شوید و یا از آموزش کودکتان منصرف شوید توجه کنید که درمان و هر آموزش دیگری برای کودکان دارای اتیسم نیاز مند زمان است و این بستی که سطح اختلال و علائم اتیسم دارد که فرزند شما نشان می دهد.اگر احساس کردید که نمی توانید به او اموزش تدهید که از توالت استفاده کند حتما از متخصصین آگاه کمک بگیرید

ایجاد یک روال دستشویی کردن

به یاد داشته باشید که توالت رفتن مستقل هدف نهایی است و ممکن است ماه ها فرایند آموزش آن طول بکشد، اما گام های کوچک و موفقیت های زیادی در این راه وجود خواهد داشت. علاوه بر عوامل فیزیکی مرتبط با آموزش توالت، عوامل اجتماعی نیز باید در نظر گرفته شود. به ندرت پیش می‌آید که کودک دارای اتیسم انگیزه اجتماعی داشته باشد که بخواهد مانند مامان/بابا/ از توالت استفاده کند. پس از چند سال استفاده از پوشک، ممکن است کودک شما شروع به استفاده از توالت را ضروری نبیند. مهم است که به یاد داشته باشید که همه کودکان متفاوت هستند و همه آنها به یک تکنیک آموزشی پاسخ نمی دهند.

کودکان دارای اتیسم اغلب کارهای روزمره را دوست دارند. شما می توانید بر اساس این میل به پیش بینی پذیری، یک روال آموزش توالت موفق را ایجاد نمایید.برای نمونه هنگام تعویض پوشک کودک، این کار را در جایی که توالت است انجام دهید تا او بتواند فعالیت های توالت را به مکان مشخصی ربط دهد.توجه کنید که ممکن است شما در وحله اول از لگن و یا قصری استفاده کنید اما یک نکته در اینجا هست که ممکن است کودک دارای اتیسم به دستشویی کردن در قصری خو بگیرد و اجازه ندهد که اموزش را از قصری به سنگ توالت و یا به توالت فرنگی منتقل کنید .البته برای این مورد هم راهکارهایی وجود دارد ولی باید توجه داشته باشید که در طی اموزش دستشویی کردن در توالت شما چالشهای فراوانی خواهید داشت. برای مثال برخی مواقع خانواده ها عنوان می کنند که به جای اینکه از قصری یا لگن استفاده کنند کودکشان را در کنار توالت می نشانند و راهکارهای دیگر که بسته به شرایط کودک و سطح اختلال انها متغییر است.

همانطور که همه ما می دانیم، ممکن است کمی بیشتر از معمول طول بکشد تا کودکان دارای اختلال طیف اتیسم بر بسیاری از مهارت های روزمره تسلط یابند. در نتیجه، برای تمرین با  افراد دارای اتیسم بایستی زمان بیشتری را اختصاص داد.مسائل متعددی، از جمله تحریک بیش از حد حسی، می تواند مزید بر علت چالش های کودکان دارای اختلال طیف اتیسم برای آموزش توالت رفتن گردد. اما با حوصله، برنامه ریزی و تکرار زیاد، می توان آموزش توالت را انجام داد. از همین روی در این متن، راه‌های ساده‌ای برای تبدیل استفاده از توالت به یک تجربه مثبت برای والدین و کودکان دارای اختلال طیف اتیسم ارائه می‌دهیم.

آیا آموزش دستشویی کردن به کودکان دارای اختلال طیف اتیسم ممکن است؟

کودکان دارای اتیسم تا زمانی که هیچ گونه مشکل پزشکی که مانع از ادرار کردن یا اجابت مزاج آنها شود، نداشته باشند، می توانند آموزش توالت رفتن را یاد بگیرند.

برخی از علائمی که نشان می دهد کودک دارای اتیسم دارای مشکلات اورولوژیک است عبارتند از:

ادرار بدبو

ادرار خیلی زیاد یا کم

ناتوانی در نگه داشتن ادرار

مشاهده ناراحتی هنگام ادرار کردن یا اجابت مزاج کودک

مدفوع کم، سفت، خشک و دردناک

داشتن کمتر از دو بار اجابت مزاج در هفته

قبل از شروع فرآیند آموزش توالت به کودکان دارای اختلال طیف اتیسم ، توصیه می شود یک متخصص اطفال با معاینه فیزیکی تایید کند که هیچ مشکل پزشکی برای کودک وجود ندارد.

چه مشکلاتی در مسیر آموزش دستشویی کردن به یک کودک دارای اتیسم وجود دارد؟

• بسیاری از کودکان دارای اتیسم دارای تاخیر رشد عمومی هستند. یعنی آنها مهارت های جدید را آهسته تر از سایر کودکان یاد می گیرند.
• بسیاری از کودکان دارای اتیسم در شکستن روال‌های طولانی مدت – مثلا استفاده از پوشک – مشکل زیادی دارند. از طرفی کودکان نیز فرصت خیلی کمی برای تمرین و تکرار رفتار دستشویی کردن در توالت پیدا می کنند و این رفتار به سختی تبدیل به یک رفتار روتین می گردد و نیاز به ممارست و تکرار و پیگیری زیادی دارد.
• چالش های ارتباطی – مانند توانایی های کلامی محدود- به وضوح برای بسیاری از کودکان دارای اتیسم به چالش آموزش می افزاید. همچنین برای کودکان دارای اتیسم شکل گیری اضطراب در مورد توالت کردن بسیار رایج است.
• مشکلات حسی موجود در کودکان دارای اتیسم نیز بر چالشهای دیگر می افزاید برای نمونه برخی از کودکان دارای اتیسم به دلیل مشکلات حسی -لمسی و یا وستیبولار تمایلی به نشستن به فرم سنگ توالت ندارند و یا نمی توانند به مدت یک دقیقه در این وضعیت بمانند.

از چه سنی می توان کودکان دارای اختلال طیف اتیسم را آموزش داد؟

سن خاصی برای شروع آموزش توالت کردن به کودکان دارای اختلال طیف اتیسم وجود ندارد چراکه هر کودکی نیازها و مهارت های متفاوتی دارد. به همین خاطر به جای تمرکز بر سن، روی مهارت های کودک تمرکز کنید.

در اینجا پنج پرسش وجود دارد که تعیین می کند آیا کودک دارای اتیسم شما آماده شروع آموزش توالت است یا خیر:

آیا کودک مهارت های حرکتی ظریف و درشتی را برای انجام روتین توالت کردن دارد؟

آیا کودک می تواند شلوار و لباس زیر خود را پایین بیاورد؟

آیا کودک می تواند اعمال را تقلید کند؟ (یعنی نشستن روی توالت، شستن و غیره)

آیا کودک می تواند تشخیص دهد که جای توالت در خانه کجاست؟

آیا کودک می تواند روی یک توالت با صندلی آموزشی (قصری) بنشیند ؟

نشانه هایی که نشان می دهد کودک دارای اتیسم شما برای آموزش دستشویی آماده است هم به شرح زیر است:

هنگامی که کودکان دارای اتیسم برای آموزش توالت آماده می شوند، این علائم را نشان می دهند:

• آنها احساس خیسی یا کثیفی پوشک یا سنگین شدن پوشک را دوست نداشته باشند و با درآوردن آن و یا اشاره به ان این حس بد را نشان می دهند.
• آنها با نشستن روی توالت، آب ریختن بر روی سنگ توالت، یا تماشای استفاده بزرگسالان از توالت فرنگی، علاقه خود را به توالت و دستشویی کردن نشان می دهند.
• یکی از بهترین نشانه ها در کودک دارای اتیسم برای دستشویی کردن این است که انها همیشه مکان مشخص و حالت مشخصی را برای دستشویی کردن انتخاب می کنند برای مثال پشت مبل ها و یا حتی در گوشه ای مشخص از اتاق.
• آنها ممکن است خم شوند و شروع به زور زدن کنند (برای مدفوع)

چگونه کودک دارای اتیسم را برای نشستن بر روی قصری آموزش دهیم؟

آموزش موفقیت آمیز توالت رفتن به کودکان دارای اختلال طیف اتیسم نیازمند تفکر و برنامه ریزی قبلی است. آماده نبودن می تواند منجر به ناامیدی والدین و کودک شود.آموزش می تواند در سه مرحله انجام شود: مرحله آماده سازی، مرحله تمرین و مرحله اجرا.

مرحله 1: آماده سازی

در اینجا نحوه کمک به کودک خود برای کسب آگاهی از بدن و آماده سازی او برای آموزش دستشویی را بررسی می کنیم:

• توجه کنید که فرایند آموزش دستشویی کردن را باید همزمان در خانه و مرکز انجام گردد .برای نمونه این اشتباه است که فرزند شما برای استفاده از توالت در مرکز یا کلینیک اموزش بگیرد اما شما فرزندتان را در خانه پوشک کنید!!! تحت هیچ شرایطی این روند نتیجه بخش نیست. الزاما بهترین کار این است که همزمان در خانه و در مرکز آموزش دستشویی انجام شود.
• بررسی کنید که فرزندتان هر روز مقداری مدفوع نرم دارد و هیچ یبوست زمینه ای وجود ندارد. اگر فکر می کنید فرزندتان ممکن است یبوست داشته باشد، مهم است که قبل از اینکه استفاده از پوشک را کنار بگذارید، این مشکل را برطرف کنید.
• اطمینان حاصل کنید که فرزندتان مقدار زیادی نوشیدنی بر پایه آب مصرف می کنند. سالم نگه داشتن مثانه و روده و کارکرد صحیح آنها به تمرینات دستشویی کمک می کند.
• سعی کنید به محض خیس شدن یا کثیف شدن پوشک ها یا سنگین شدن پوشک ها انها را عوض کنید. این به کودک شما می آموزد که تمیز و خشک بودن یک روتین است.
• اگر کودکتان می تواند او را در تمیز کردن و شستشوی کثیفی ها و یا بدن خود در توالت مشارکت دهید. در حالی که این کار را انجام می دهید با آنها صحبت کنید تا آنها متوجه شوند که ادرار و مدفوع به کجا می رود.
• دوره‌های منظم و کوتاه بدون پوشیدن پوشک می‌تواند به کودک شما کمک کند که وقتی به طور کامل استفاده از آن را متوقف می کند چه احساسی خواهد داشت و از طرفی کم کم به این تغییر عادت کند. برای مثال به فرزندتان اجازه دهید تا 30 دقیقه پس از دستشویی کردن بدون پوشک باشد.
• اگر از پوشک‌های موجود در بازار استفاده می‌کنید، می‌توانید یک پارچه قابل شستشو و قابل استفاده مجدد به آن اضافه کنید تا هنگام ادرار کردن کودکتان احساس خیس شدن کند. این به این دلیل است که پوشک های موجود در بازار فوراً رطوبت را می گیرند و کودک شما ممکن است احساس خیسی نداشته باشد اما حتماً به محض خیس شدن پارچه را بردارید تا از بثورات پوستی جلوگیری شود.
• اطمینان حاصل کنید که همه افرادی که با کودک شما کار می کنند آموزش توالت رفتن را همزمان شروع می کنند و از رویکرد یکسانی استفاده می کنید. هر وسیله ای را که در خانه از آن استفاده می کنید به مهد کودک/یا مرکز یا کلینیک بفرستید. همچنین به یاد داشته باشید که لباس های اضافه یکی از موارد مهم است که همیشه باید در دسترس شما و یا کادر اموزش فرزندتان موجود داشته باشد. مهم است که در این مدت آموزش دستشویی به فرزندتان باید با مرکز یا کلینیک ارتباطی واضح و مستمری داشته باشید، بنابراین داشتن یک دفترچه ارتباطی خانه/مرکز برای به اشتراک گذاشتن نگرانی‌ها و موفقیت‌ها حیاتی است.
• کودک خود را در طول چند روز مشاهده کنید و تحت نظر بگیرید تا ببینید چه زمانی او ادرار یا مدفوع می کند.شناسایی یک الگوی منظم می‌تواند به شما کمک کند که فرزندتان را در زمان درست به دستشویی هدایت کنید و زمان کافی برای کمک به او در انجام دستشویی داشته باشید. برای مثال اگر از برنامه منظم افزایش مایعات برای آموزش دستشویی استفاده می کنید حتما زمانبندی داشته باشید تا متوجه شوید فرزندتان چند دقیقه بعد از خوردن مایعات ادرار می کند و یا نیازمند دستشویی می شود . برای این کار برخی از والدین پس از خوراندن مایعات به کودکشان از 15 تا 30 دقیقه شروع می کنند و کودکشان را به دستشویی می برند و هر 5 تا 10دقیقه این کار را تکرار می کنند تا زمان درست نیاز به دستشویی را متوجه شوند . در صورتی که چند روز این روال تکرار شود می توان متوجه شد که چه مدتی پس از خوردن مایعات فرزندتان نیاز به دستشویی دارد .
• همانطور که گفته شد بهترین شیوه این است که زمانبندی مشخصی بر اساس مشاهدات خود، برای بردن به دستشویی ایجاد کنید مثال در روز های اول هر نیم ساعت و بعد از آن طبق مشاهداتتان زمانبندی را بیشتر کنید تا به زمان درست دستشویی کردن فرزندتان نزدیک شوید. اگر در زمان دیگری خود را خیس کردند، بلافاصله او را به توالت ببرید تا حداقل مقداری از دستشویی خود را در توالت بکند.اگر بخشی از دستشویی اش را در توالت کرد او را تقویت کنید و توجهی به خیس کردنش نکنید.
• از تصاویر دنباله دار دیداری در کنار توالت استفاده کنید تا به کودک شما کمک کند تا بفهمد چه چیزی از او انتظار می رود، به عنوان مثال: حضور در توالت،پایین کشیدن شلوار ، نشستن روی سنگ توالت، دستشویی کردن ، شستن خود یا آب گرفتن به خود ،بالا کشیدن شلوار ، شستشوی دستها. این دنباله می تواند به صورت عکس، تصویر یا متن باشد ( هر چیزی که برای کودک شما مناسب تر و انگیزه بخش است). ممکن است لازم باشد روشی برای حذف یا پوشاندن سایر تصاویر ایجاد کنید تا به کودکتان بفهمانید که این مرحله به پایان رسیده است و به مرحله بعدی برود. چند نمونه از پشتیبانی های بصری در وب سایت Do2Learn وجود دارد.
• اطمینان حاصل کنید که هر تصویر یا دستورالعمل بسیار واضح است. برای مثال، اگر به پسرتان یاد می‌دهید که در توالت بایستد و ادرار کند، یک طرح کلی از ایستادن و ادرار کردن او در توالت تهیه کنید. اگر در حال آموزش نشستن هستید، تصویری از او در حال نشستن و ادرار کردن در توالت تهیه کنید و این دنباله ها را به کودکتان نشان دهید . با او به دستشویی بروید و با نشان دادن هر تصویر به او کمک کنید تا تمام مراحل را یکی یکی انجام دهد در حین انجام اینکار اصراری بر دستشیویی کردن نداشته باشید چراکه شما فقط در حال اموزش توالی هستید .
• یکی از بهترین کار ها این هست که این روال دستشویی کردن را به اجزا جداگانه تقسیم کنید و برای هر کدام اموزشی جداگانه داشته باشید مثلا حتی لازم است که شما پایین کشیدن شلوار را نیز جداگانه اموزش داده باشید ،شیوه نشستن را اموزش داده باشید شستن خود را اموزش داده باشید و…..سعی کنید که توالی رفتارها را هر بار یکسان نگه دارید. چراکه اغلب زمانی که فعالیتی پیش بینی پذیر باشد ، کودکتان بیشتر پذیرای آن است.پس توجه کنید که در لحظه بر روی یک رفتار تمرکز داشته باشید چراکه تغییر همزمان دو رفتار بسیار دشوار است.
• نیازهای حسی فرزندتان را شناسایی کنید . توجه کنید که دستشویی کردن و احساس دستشویی داشتن یک روال حسی است و باید فرزندتان پیامهای حسی درستی از بدن خود دریافت کند تا بتواند بموقع برای رفتن به دستشویی اقدام کند . اما همانطور که می دانیم کودکان دارای اتیسم اصولا درگیر با مشکلات پردازش حسی هستند و نکته دیگر مه کار را سخت تر می کند این است که ماهیچه های دستگاه گوارش و مثانه از نوع صاف هستند و وواکنش های حسی انها کمی تقلیل یافته تر است و برای اینکه واکنش حسی زیادی ایجاد کنند باید به شدت تحریک شوند.پس باید نیاز های حسی کودکتان را بشناسید و تاثیر انها را بررسی و کنترل کنید برای نمونه شاید لازم باشد در زمانی که می خواهید اموزش دستشویی را شروع کنید نیاز باشد ماساژ های روزانه ای برای فرزندتان مقرر کنید و ………

مرحله 2: تمرین کنید

از زمانی که کودک شما می تواند با خیال راحت به تنهایی بنشیند، می تواند با کمک شما شروع به نشستن روی یک قصری یا سنگ توالت کند.

اما بهترین زمانها برای آموزش دستشویی و نشستن بر روی قصری چه مواقعی هستند. این زمانها عبارتند از :

• مدت کوتاهی پس از بیدار شدن آنها
• بعد از صرف غذا
• هر زمان که احساس می کنید فرزندتان باید به دستشویی برود (به عنوان مثال اگر دیدید که او معذب است و یا برای مدفوع زور می زند).

اگر فرزندتان هنوز حرف نمی زند و یا کلام ندارد حتما و الزاما از کارتهای تصویری استفاده کنید تا فرزندتان از طریق این کارتها با شما صحبت کند و به شما بفهماند که دستشویی دارد. برای این کار می توانید هر زمان که پوشک فرزندتان کثیف است و او را به دستشویی می خواهید ببرید بخواهید یک کارت تصویری و نماد دستشویی داشتن و یا دستشویی کردن را به شما نشان دهد.زمانی که فرزندتان متوجه شد که بین این تصویر و دستشویی داشتن ارتباطی وجود دارد از کودکتان بخواهید که قبل از هر بار دستشویی رفتن و یا تعویض پوشک به شما کارت دستشویی را نشان دهد.حتی اگر هنوز فرزندتان را پوشک می کنید هم یک کارت از دستشویی کردن داشته باشید و در حین تعویض پوشک به دست کودکتان بدهید تا بین این فرایند و تصویر ارتباطی برقرار کند. به عنوان مثال، می توانید تصویری از پاداش را در برنامه تصویری توالت رفتن فرزندتان بگنجانید. یا از تابلوی “اول-بعدا” برای نشان دادن “اول از توالت استفاده کن و بعد پاداش دریافت کن” استفاده کنید.در مراحل اولیه تمرین، به هر موفقیت کوچک پاداش دهید – حتی یک قطره کوچک ادرار.از پاداش برای برقراری ارتباط استفاده کنید. گاهی اوقات، پاداش می تواند به شما کمک کند تا انتظارات خود را به فرزندتان منتقل کنید. این امر به ویژه برای کودکانی که در درک قوانین «اگر، آنگاه» مشکل دارند بسیار مهم است.

در این مرحله یک نکته مهم وجود دارد و آن هم این است که آنها هنوز هم می توانند پوشک بپوشند، اما در زمانهایی که شما تقریبا مطمئن هستید که خشک می مانند.

در این دوره‌ و در مرحله تمرین توجه کنید که به جای شلوار تنگ و چسبان، شلوارهای گشاد به کودکتان بپوشانید زیرا ممکن است آنها این وضعیت را با پوشیدن پوشک اشتباه بگیرند.اطمینان حاصل کنید که همیشه از کلام مثبت در مورد شرایط  فرزندتان استفاده کنید مثلا از اینکه بگویید چه بوی بدی میدی و یا ….. خودداری کنید.

در طی انجام تمرینات سعی کنید آرام باشید و به خود یا فرزندتان فشار نیاورید. خیلی خوب است که فقط کاری را انجام دهید که برای هر دوی شما قابل کنترل و انجام است ، همه اینها بخشی از فرآیند یادگیری آنهاست. از رفتار های خشن و یا انجام تمریناتی که همراه با خشونت و یا تحکم است خود داری کنید. توجه کنید که برخی از مراکز و کلینیک ها ادعا می کنند که براحتی کودک دارای اتیسم را از پوشک می گیرند!!!!بله آنها درست می گویند و می توانند در مقطعی فرزندتان را از پوشک بگیرند ولی این موفقیت مقطعی است و پس از مدتی مشکل دستشویی فرزندتان در شرایطی اسف بار بر می گردد.در اینجا لازم می دانم تجربه ای تلخ را برای تان باز گو کنم . یکی از والدین جهت مشاوره به بنده مراجعه نمود و عنوان کرد فرزندش مجدد شروع به دستشویی کردن در مکانهایی غیر از توالت کرده است . فرزند این والد، یک کودک 10 ساله دختر بود که از نظر هوش مشکلی نداشت و از نظر عملکرد نیز در وضعیت مناسبی قرار داشت. پدر این دختر عنوان می کرد که فرزندش در مهیمانی ها لحظه ای ناپدید می شود و پس از مدتی متوجه می شوند که در نقطه از خانه مهمان لباسهای خود را از تن در آورده و بر روی فرش و یا هر نقطه ای دیگر مدفوع کرده است.این رفتار مدتی ادامه داشت تا اینکه این رفتار را کودک در مدرسه نیز نشان می داد . اما نکته مهم اینجا بود که در خانه به هیچ عنوان این کار را نمی کرد.پس از پرس و جو از والدین متوجه شدیم که این کودک در یکی از مراکزی که از شیوه های خشن برای آموزش دستشویی به کودکان استفاده می کند آموزش دستشویی کردن را فرا گرفته و به دلیل اینکه این دختر را مجددا برای دریافت خدمات حسی به این مرکز برده بودند،این رفتار اختلال دفع آغاز شده بود.توجه کنید که آموزش دستشویی کردن یک روند طبیعی و زیستی در هر انسان است اما در صورتی که از شیوه های غیر انسانی و خشن استفاده شود این وضعیت ساده تبدیل به اختلال دفع می گردد.

کمک به فرزندتان برای یادگیری از طریق بازی

استفاده از بازی می تواند به او کمک کند تا آنچه را که  از او  انتظار دارید به او یاد دهید و همچنین بازی فرایندی برای ایجاد انگیزش در کودکان است. می‌توانید از داستان‌ها، شخصیت‌ها و اسباب‌بازی‌ها استفاده کنید تا به فرزندتان توضیح دهید که باید چه کار کند و به او یاد دهید که چگونه این کار را انجام دهد.

به عنوان مثال:

• از یک عروسک یا اسباب بازی مورد علاقه کودکتان استفاده کنید و وانمود کنید که عروسک در حال دستشویی کردن در قصری است.
• از کتاب ها و تصاویر برای نشان دادن نحوه انجام کارها استفاده کنید.
• به کودکتان کمک کنید تا چند برچسب به قصری خود اضافه کند تا آن را مال خودش بداند.
• برخی از اسباب بازی ها یا کتاب هایی را که کودکتان به انها علاقه دارد در گوشه ای از توالت در مکانی تمیز قرار دهید و اگر فرزندتان بر روی قصری نشست و یا در حال دستشویی کردن شد تصاویر کتاب را به او نشان دهید یا داستانش را برای او بخوانید. کودکان دارای اتیسم به داستان ها و کتاب های مورد علاقه شان همیشه واکنش مثبت نشان می دهند.

نکته :توجه کنید که دنباله دیداری دستشویی کردن را در مکانی در دید رس کودکتان در دستشویی نصب کنید

مرحله 3: اجرا

کودک شما در هر مرحله ای که در مسیر یادگیری کوچک خود باشد، توقف استفاده از پوشک یک تغییر بزرگ برای او است.در اینجا چند نکته برای کمک به سهولت این مرحله برای شما مطرح می کنم:

• مطمئن شوید که زمان خوبی برای آموزش دستشویی شما و فرزندتان است. بهتر است از انجام آن در زمانی که تغییرات یا اختلالات بزرگی در روال زندگی کودک یا خانواده شما وجود دارد، اجتناب کنید.
• هنگامی که آماده شدید، به کودک خود بگویید که زمانش رسیده است که از پوشک استفاده نکند.
• اطمینان حاصل کنید که کودک شما در طول روز به اندازه کافی نوشیدنی می نوشد. 6تا8 لیوان نوشیدنی در روز را مدنظر قرار دهید. آب بهترین نوشیدنی است، اما شیر در حد اعتدال و ابمیوه رقیق شده نیز خوب است.
• لباس هایی را به کودکتان بپوشانید که به راحتی بتواند آنها را بپوشد و در بیاورد. برخی از کودکان زمانی دستشویی کردن را بهتر یاد می گیرند که بتوانند در خانه بوده و از کمر به پایین برهنه باشند. سایر کودکان زمانی که شلوارهای گشاد می پوشند، بهتر یاد می گیرند.

زمان خواب

هنگامی که کودک شما استفاده از پوشک در طول روز را متوقف کرد، وقت آن است که به گرفتن پوشک در زمان خواب فکر کنید.یادگیری خوابیدن بدون پوشک در هنگام خواب و استفاده از قصری هنگام بیدار شدن، به کودک شما برای خشک ماندن در طول شب کمک می کند.

نکاتی برای مدیریت زمان خواب بدون پوشک:

• درست قبل ازخواب، به کودک خود کمک کنید از لگن یا توالت استفاده کند، بنابراین احتمال خشک ماندن او بیشتر است.
• وقتی متوجه شدید که پوشک حداقل در بعضی مواقع خشک می ماند، استفاده از پوشک را در زمان خواب متوقف کنید.
• خرابکاری کردن در چند ماه اول شایع است. از یک پارچه یا زیر انداز ضد آب یا مشابه آن در زیر کودک خود برای محافظت از محل خواب او استفاده کنید.
• بسیاری از کودکان هنگام بیدار شدن باید از لگن استفاده کنند، بنابراین به آنها کمک کنید تا این کار را انجام دهند.
• الزاما توجه کنید که حدودا 30 دقیقه تا یک ساعت قبل از خواب خوردن مایعات را در کودکتان متوقف کنید و توجه کنید که حدود 2 ساعت قبل از خواب نیز شام خود را خورده است و پیش از به خواب رفتن حتما از دستشویی استفاده کرده است
• از تقویت،تشویق و پاداش برای ایجاد انگیزه در فرزندتان استفاده کنید.تحقیقات نشان می‌دهد استفاده از خوراکی ها اصولا خیلی مناسب نیست.چراکه کودکتان ممکن است در موقعیت خوردن خوراکی نباشد ولی بازی کردن با یک کجت و یا دیدن یک کلیپ کودکانه می تواند تقویت کننده خوبی باشد.برای اکثر کودکان، تشویق و حمایت از آنها برای مستقل بودن تا حد امکان بهترین راه برای ایجاد انگیزه در آنها است.

نکاتی برای حفظ انگیزه کودک در مرحله اجرا:

• فرزندتان را تشویق کنید و تلاش های او را تحسین کنید. وقتی فرزندتان از لگن یا قصری استفاده می کند یا می تواند خشک بماند، حتی اگر برای مدت کوتاهی باشد، به او بگویید چقدر خوشحال هستید.
• سعی کنید در هنگام وقوع کثیف کاری، خونسردی خود را حفظ کنید و هیاهوی زیادی به پا نکنید.
• به فرزندتان این فرصت را بدهید که تا آنجا که ممکن است برای خودش کارها را انجام دهد. این به آن‌ها کمک می‌کند تا در مورد فرآیند کنترل، احساس بهتر و آرامش داشته باشند.
• از اسباب‌بازی‌ها، کتاب‌ها یا آهنگ‌های مورد علاقه‌شان استفاده کنید تا به آن‌ها کمک کنید روی لگن احساس راحتی کنند.
• 
• سعی کنید از تلقین یا پرسیدن بیش از حد کودک خودداری کنید. در عوض، صبر کنید و سپس به آرامی آنها را راهنمایی کنید، به عنوان مثال فقط بگویید «وقت توالت است» یا «بریم دستشویی!»
• واضح، با اعتماد به نفس و ثابت باشید تا فرزندتان بداند که از او می خواهید چه کاری انجام دهد.
• طبیعی است که در ابتدا موارد غیر منتظره زیادی از خیس کردن یا کثیف کردن رخ دهد ولی باید بدانید که این موارد نیز بخش مهمی از فرآیند یادگیری هستند. این کار یک قدم بزرگ برای فرزند شماست، پس صبور باشید و او را تشویق کنید.
• الزاما توجه کنید که از دستورالعمل های بسیار کوتاه برای فرزندتان استفاده کنید.

نکاتی برای کنترل موارد غیر منتظره خیس کردن شلوار یا مدفوع کردن در شلوار:

• هنگامی که کودک شما خرابکاری کرد، آن را با هم تمیز کنید و به او یادآوری کنید که دفعه بعد از لگن استفاده کند.
• فرزندتان را به خاطر خرابکاری شرمنده یا تنبیه نکنید، چراکه استرس و ناراحتی می تواند یادگیری با هم را برای شما و فرزندتان دشوارتر کند.
• مهم است که وانمود کنید اتفاق مهمی نیفتاده است. به آنها کمک کنید تا تمیز شوند و در اسرع وقت انها را خشک کنید و فرزندتان را در این فرآیند مشارکت دهید. به آرامی توضیح دهید که می خواهید دفعه بعد از لگن استفاده کند.
• هنگامی که برای اولین بار استفاده از پوشک را متوقف کردید، زمانی را انتخاب کنید که بتوانید چند روز در خانه با فرزندتان بمانید، تا بتوانید آموزش های یک به یک را با او انجام دهید.

خوب حالا وقت ان رسیده است که یک روند را برای آموزش دستشویی کودک دارای اتیسم مطرح کنیم:

مرحله 1: کودک خود را تشویق کنید که مایعات بیشتری بنوشد.توجه کنید که باید زمانبندی داشته باشید.

کودک را به خوردن غذاهای شور که باعث تشنگی او می شود تشویق کنید، بنابراین احتمال دارد مایعات بیشتری بنوشد. نوشیدنی های مورد علاقه کودکتان را در طول روز به او بدهید تا مصرف مایعات را افزایش دهد. این کار به کودکتان کمک می کند تا برای دستشویی رفتن نیز برای خود یک روتین و روال بسازد.برخی از کودکان دارای اتیسم پس از فراگیری دستشویی کردن در توالت به هیچ عنوان در جایی غیر از توالت دستشویی نمی کنند.

مرحله 2: به طور منظم چک کنید و پاداش دهید

بسیاری از والدین تعجب می کنند که چگونه یک کودک دارای اتیسم می تواند در توالت مدفوع کنند. اما این کار را می توانید با یک تایمر صدا دار شروع کنید . در ابتدا تایمر را برای 20 دقیقه تنظیم کنید و پس از به صدا درآمدن تایمر، کودک را به طور مداوم روی توالت بنشانید. توجه کنید که زمانی را که کودک به دستشویی برده می شود و اجابت مزاج  می کند روی برگه اطلاعات ثبت کنید .این برگه اطلاعات می تواند یک کاغذ ساده باشد تا شما فقط به یاد داشته باشید که چه زمانی فرزندتان دستشویی کرده است و فاصله هر ادرار و مدفوع را مشخص نمایید.

مرحله 3: کودک را سرگرم کنید

در زمانی که کودکتان را به دستشویی بردید تایمر را برای پنج دقیقه تنظیم کنید و از کودکتان بخواهید روی توالت بنشیند. کودک را با کتاب خواندن یا بازی کردن با اسباب بازی های موجود در سبد فعالیت سرگرم کنید.اگر کودک موفقیتی در دستشویی کردن کسب کرد، او را تقویت کنید و فوراً او را با چیزی از سبد تقویت کننده ها تقویت کنید.اگر کودکتان موفق به دستشویی نشد، از کودکتان بخواهید لباس زیر خودش را لمس کند و به او یادآوری کنید که خشک بماند.

مرحله 4: در هنگام خواب از پوشک استفاده کنید

این کار را تا زمان خواب تکرار کنید و در زمان خواب او را پوشک کنید. توجه کنید که کودکتان در ابتدای اموزش در زمان خواب از وضعیت ادرار و مدفوع خود بی اطلاع است برای همین بهتر است در ابتدا در زمان خواب کودکتان پوشک شود.

مرحله 5: با زمان بندی تدریجی استقلال ایجاد کنید

پس از چند روزتکرار این روال، یک الگو شروع به شکل گیری می کند و شما متوجه خواهید شد که زمان ادرار و مدفوع چه زمانی است مثلا متوجه می شوید که 2 ساعت بعد از صبحانه خوردن ممکن است مدفوع کند و یا نیم ساعت بعد از خوردن چایی صبحانه ممکن است ادرار کند.توجه کنید که پس از دو روز موفقیت مداوم در دستشویی کردن، شروع به کاهش مایعات دریافتی کودک کنید. زمان بردن کودک به دستشویی را از هر 20 دقیقه به 30 دقیقه و به 45 دقیقه به یک ساعت افزایش دهید.

نکات آموزشی اضافی که باید در این مرحله در نظر بگیرید:

هنگامی که کودکان دارای اتیسم با موفقیت به مدت یک هفته در توالت ادرار و مدفوع می کنند، شروع به کار بر روی مراحل اضافی آموزش توالت  به شرح زیرکنید.

1. به کودکتان آموزش دهید که درخواست دستشویی کند

کودکان دارای اتیسم چه کلامی باشند و چه غیرکلامی، آموزش نحوه برقراری ارتباط در زمان نیاز به دستشویی بسیار مهم است. قبل از اینکه کودک وارد توالت شود، از او بخواهید که در مورد نیاز به استفاده از توالت صحبت کند و یا بتواند از کارت های تصویری استفاده کند.روش‌های مختلفی برای تشویق این ارتباط، هم کلامی و هم غیرکلامی، متناسب با توانایی‌های هر کودک وجود دارد.

در اینجا چند ایده وجود دارد:

• شفاهی: از کودک بخواهید که بگوید: « یک کوچولو دارم » یا «من می‌خواهم کوچولو کنم» یا “جیش ” یا “پی پی “.
• علامت: از کودک بخواهید کارت یا تصویر ادرار کردن را به شما نشان دهد.از سیستم ارتباطی تبادل تصویر(PECS) استفاده کنید، نماد های کوچک را به راحتی در دسترس او قرار دهید، و از کودک بخواهید که نماد کوچک را بگیرد و به شما بدهد.

2. کودکتان را برای مستقل شدن تشویق کنید:

هنگامی که کودکتان موفق به انجام دستشویی شد ، او را تشویق کنید تا تمام روال توالت رفتن را از جمله  شستن خود و بالا کشیدن شلوار را به تنهایی انجام دهد.برای این کار یک توالی بصری از مراحل ایجاد کنید، به تدریج از راهنمایی های فیزیکی و کلامی کم کنید و بیشتر هدایت خود را بر روی کارتهای تصویری متمرکز کنید.

3. آموزش شستن دست ها به کودکتان

هنگامی که کودکتان را آموزش دادید که بتواند خود را بشوید، با آموزش نحوه شستن دست ها این روال را به پایان برسانید.یک توالی تصویری گام به گام از روال شستشوی دست با تصاویر واقعی یا با استفاده از نمادهای سیستم تبادل تصویر (PECS) ایجاد کنید و ان را بر روی اینه روشویی و یا در مقابل صورت کودکتان بر دیوار توالت بچسبانید.

برای اینکه شما را راهنمایی کرده باشم که ترتیب این تصاویر چیست،ترتیب شستن دست ها به این صورت است:

آب را باز کنید

دستها را زیر آب بگیرید

صابون را به دست ها بمالید

دست ها را بشویید

آب را ببندید

دست ها را خشک کنید

توجه کنید که آموزش نشستن بر روی سنگ توالت و شستن دست را همزمان آموزش ندهید. همزمانی این امر هم برای والدین و هم برای کودکان دارای اتیسم بسیار سخت خواهد بود.شما می‌خواهید که تمرین نشستن بر روی قصری و یا سنگ توالت را به یک تجربه مثبت تبدیل کنید. آموزش بیش از حد مهارت ها در یک زمان ممکن است برای کودک دارای اتیسم بسیار سخت باشد و آنها را در معرض شکست قرار دهد.به این نکته مهم توجه کنید که باید آموزش را به صورت جزءبه جزء انجام دهید و در صورتی که در یک اموزش به موفقیت دست پیدا کردید بر روی جزء دیگر متمرکز شود.

4. تعمیم دستشویی خانه به دیگر مکانها

کودکان دارای اتیسم اغلب با قابلیت عملکرد های روتین بزرگ می شوند، بنابراین ممکن است در ابتدا ترجیح دهند فقط از توالتی که در آن آموزش دیده‌اند استفاده کنند. ولی برای غلبه بر این موضوع نیز هنگامی که کودک با این روال احساس راحتی کرد، به آرامی او را تشویق کنید تا از توالت های دیگر مانند خانه پدر بزرک و یا دیگر بستگان  نیز استفاده کند.

در اینجا ممکن است یک سوال کلی برای شما پیش بیاید و آن این هست که اگر فرزندتان از توالت می ترسد و نمی خواهد به دستشویی برود چه کار باید انجام دهید؟ اگر کودکتان در چنین وضعیتی است پیشنهاد می کنم از یک قصری مخزن دار استفاده کنید و فرایند آموزش دستشویی کردن را در بیرون از توالت شروع کنید و پس از این آموزش را به توالت منتقل کنید.

نکته: اگر کودک شما درگیر با بیش حسی شنیداری است به شما پیشنهاد می کنم به هیچ عنوان در ابتدای اموزش از فلاش تانک و تهویه استفاده نکنید. در این صورت شما عوامل مزاحم و بازدارنده را حذف می کنید.

اگر فرزندتان دوست دارد با آب توالت بازی کند چه؟

هنگامی که کودکان دارای اتیسم با آب توالت بازی می کنند، اغلب نشان می دهد که آنها نیازهای حسی برآورده نشده دارند. برای رفع این مشکل، مناطقی را در خانه خود ایجاد کنید که فرزندتان بتواند به طور ایمن با آب بازی کند، مانند یک تشت اب بزرگ، وان حمام، یا یک استخر کوچک بادی در فضای باز.به یاد داشته باشید، کودکان در طیف اتیسم که با آب توالت بازی می کنند ممکن است هنوز برای آموزش دستشویی آماده نباشند و قبل از اینکه بتوانند با موفقیت از توالت استفاده کنند، باید مکان‌های مناسب بازی با آب را بیاموزند.ممکن است شما این تفکر را داشته باشید که چه اشکالی دارد در توالت با آب بازی کند و همزمان دستشویی را نیز انجام دهد؟ توجه کنید که افراد دارای اتیسم ممکن است در صورت مشغول شدن به علاقه مندی هایشان تمایلی به انجام کار دیگری نداشته باشند و کلا فرایند آموزش را مختل نمایند.

نکته: اگر کودکتان در برابر رفتن به دستشویی یا نشستن روی سنگ توالت یا قصری مقاومت نشان داد، یا اگر بیش از یک هفته در لباس زیر خود دستشویی کردند، آموزش دستشویی کردن را متوقف کنید.این رفتار  نشانه‌ ای هست که نشان می‌دهند کودک آماده آموزش دستشویی نیست. در این زمان حداقل سه ماه آموزش دستشویی کردن در توالت را متوقف کنید گلدان و در زمان دیگری دوباره آن را شروع کنید. البته به این قضیه به عنوان یک شکست فکر نکنید، بلکه این تصور را داشته باشید که شما و فرزندتان هنوز اماده این اموزش نیستید . و زمانی که هر دو شما آماده باشید مطمئن باشید اموزش استفاده از دستشویی برای کودک دارای اتیسم یک تجربه آسان خواهد بود.