تفاوتهای اختلال طیف اتیسم(اوتیسم)با اختلال تاخیر گفتار و زبان

تفاوتهای میان اتیسم و اختلال تاخیر گفتار در چیست؟

تاکنون بارها و بارها در ارزیابی ها و سنجش های خود از کودکان مراجعه کننده به مرکز این نکته را شنیده ایم که کودک 2 ساله انها هنوز اوا سازی ندارد،هنوز از واژه ها استفاده نمی کند و یا اینکه گفتار ابتدایی خود را در محدوده سنی 4 سال یا بیشتر اغاز نموده است.و بعد بلافاصله خانواده عنوان می کند که البته پدر یا مادر کودک نیز دیر زبان باز کرده ،دیر به گفتار رسیده یا کلام نداشته و یکدفعه زبان باز کرده و از این دست جملات که شنیدن انها تقریبا به کررات اتفاق افتاده است.اما یک نکته در اینجاست که آیا والدین در کنار تاخیر زبان علائم دیگری نیز مشاهده نموده است یا اینکه تنها و تنها همین اختلال و تاخیر زبان باعث نگرانی والدین است. در این مقاله به تاخیر زبان ، اتیسم(اوتیسم) و تفاوت میان این دو می پردازیم و قطعا خانواده ها با مطالعه این مقاله می توانند به دید روشنی از وضعیت کلامی کودک خود دست یابند.خوانندگان گرامی برای دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه می توانید به کتاب بهبود مهارتهای  گفتار و خوردن در کودکان مبتلا به اتیسم مراجعه نمایید.

تاخیر گفتار چیست؟

تاخیر گفتار ،تاخیر در استفاده و یا رشد مکانیسم ها و تولید گفتار است. کودکان دچار تاخیر گفتار در تولید گفتار دچار مشکل اند ولی در درک آن مانند دیگر کودکان عمل می کنند.کودکان دارای تاخیر گفتار می توانند از طریق غیر کلامی مانند لبخند اجتماعی، تقلید و تماس چشمی ارتباط برقرار کنند.آنها علاقه مند و قادر به ایجاد رابطه با همسالان خود هستند. در کودکان دارای تاخیر گفتار، مشکلات(اختلال) خواب ،رفتار های کلیشه ای و تکراری ،مشکلات گوارشی و…. به معنای انچه در اختلال اتیسم دیده می شود، وجود ندارد.(پیش از ذکر هر نکته ای بایستی اشاره کنیم که موارد تاخیر گفتار متفاوت از دسته بندی موجود درdsm5  در زمینه اختلال ارتباط است و در دسته بندی این اختلال اصطلاحی تحت عنوان تاخیر گفتار وجود ندارد. موارد ذکر شده در این مقاله تنها روشنگر تفاوتهای رایج در زمینه تاخیر گفتار و اتیسم می باشد و بر اساس دسته بندی موجود در dsm5 در زمینه اختلال ارتباط نیست.)برای شناخت بیشتر در مورد گفتار و تاخیر گفتار کودکان لازم است در ابتدا به مایل استون های گفتاری در فرایند رشد کودک اشاره ای داشته باشیم.خانواده و متخصصان گرامی برای دانستن همه چیز درباره اختلال اوتیسم مطالعه مقاله اوتیسم چیست؟انواع،علت ها و درمانها.. را پیشنهاد می کنیم.در این مقاله شما می توانید کامل ترین اطلاعات و اخرین یافته های اوتیسم را مطالعه کنید.
در6 ماه نخست

• نوزاد از طریق به کاربردن آواها و اصوات با دنیای اطراف خود ارتباط برقرار می کند.او از 4 ماهگی اواهایی مانند غان و غون ایجاد می کنند و از 7 ماهگی به غان و غون، صداهای گفتاری نیز اضافه می گردد.

از 6 تا 12 ماهگی

• در این سن کودک شروع به زنجیره سازی اصوات با هم می کند و اصواتی مانند ماما دادا و بابا را با تون های مختلف گفتاری به کار می برد.از 8 ماهگی کودک علائمی از توجه مشترک را با مراقب خود نشان می دهد. در این محدوده کودک از حرکات پیش کلامی مانند ایما و اشارات استفاده می کند تا ارتباط برقرار یا رفع نیاز کند.

از 12 تا 18 ماهگی

• در این سن کودکان در حدود 20 کلمه دارند و از انها استفاده می کنند.از 12 ماهگی کودک اولین کلمه قابل تشخیص خود را بیان می کند

از 18 تا 24 ماهگی

• کلمه هایی که به کار می روند ،از حدود 50 به 200 کلمه گسترش می یابد و کودک قادر است دو تا 3 کلمه را در جملاتی ساده با هم ترکیب کند.

از 2 تا 3 سالگی

• واژگان کودک افزایش می یابد و کودک بیش از 3 کلمه را در جملات خود به کار می برد که فعل و فاعل دارند و از ضمایر در جمله بندی خود استفاده می کند و تلاش می کند که به زمان بندی در جملات خود توجه کند.دستورات دو مرحله ای را اجرا می کند و اعضای خانواده به راحتی متوجه کلام او می گردند.

در 4 سالگی

• کودک 1500 تا 1600 واژه به کار می برد.داستانها و حوادث گذشته نزدیک را بازگو می کند.از حروف ربط مانند اگر ،ولی و زیرا استفاده می کند و معمولا افراد غریبه هم متوجه گفتار او می گردند.

با توجه به مایل استون های بالا ممکن است برخی کودکان گفتار را بعد از دیگران آغاز کنند و یا در محدوده های ذکر شده عملکردی مناسب نداشته و یا با تاخیر در محدوده سنی خود عمل کنند به این نحو که ممکن است در 2 تا 3 سالگی عملکرد گفتاری کودکی را داشته باشند که در محدوده سنی 18 تا 24 ماهگی است.
از دلایل تاخیر گفتار می توان به این موارد اشاره نمود:

عوامل ژنتیک.اختلال تاخیر گفتار ممکن است در اعضای دیگر یک خانواده بازهم مشاهده شده باشد.
ممکن است سیستم عصبی کودک با محرک های مختلف اورلود کند. این امر ممکن است در اثر عدم اولویت بندی محرکات گردد که می تواند پیامدهایی چون تاخیر گفتار داشته باشد .
آسیب فک و صورت.در صورت این گونه آسیب تاخیر گفتار قابل پیش بینی است.
موقعیت غیر طبیعی دندانها.
اختلالاتی مانند مشکلات شنیداری و بروز اختلالاتی مانند سندروم لاندو کلفنر،فراژیل ایکس و….برای اگاهی بیشتر در زمینه اختلال طیف اتیسم مطالعه مقاله خانه مناسب برای کودک دارای اتیسم چگونه است را پیشنهاد می کنیم.

کدام کودکان بیشتر در معرض تاخیر زبان اند؟

• پسران
• کودکانی که یکنفر از اعضای خانواده انها درگیر تاخیر زبان یا اختلال ارتباط باشد
• کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم یا سندروم داون یا سندروم لاندوکلفنر
• کودکان دارای مشکلات شنوایی و عفونت گوش.

تفاوتهای بین اتیسم و تاخیر گفتار

تفاوت در تعریف

اتیسم-اتیسم اختلالی رشدی است که با مشکلات ارتباطی و تعاملات اجتماعی ،رفتار های تکراری و کلیشه ای و محدودیت در رفتار مشخص می گردد.
تاخیر گفتار- تاخیر در استفاده، توسعه، مکانیسم ها و تولید گفتار است.
تفاوت در تعاملات اجتماعی
اتیسم –کودک اتیستیک دچار نواقصی در تعاملات اجتماعی است. آنها نمی توانند ارتباطات اجتماعی را از طریق کلامی یا غیر کلامی(لبخند اجتماعی،تقلید، ارتباط چشمی)مدیریت می کند.
تاخیر گفتار-کودکان دچار تاخیر گفتار قادر به برقراری ارتباط از راههای غیر کلامی هستند. انها قادرند که با همسالان خود ارتباط برقرار کنند و این کار را درست به مانند کودکان عادی دوست دارند.
تفاوت در مشکلات گفتاری
اتیسم-کودکان مبتلا به اتیسم دارای مشکلات مشابهی هم در گفتار و هم در درک گفتار اند و هرچه درک گفتار ضعیف تر باشد پیش اگهی بدتری می توان از کودک اتیستیک دریافت نمود.
تاخیر گفتار-کودکان دچار تاخیر گفتار تنها در تولید گفتار دارای مشکلاتی هستند، اما در درک گفتار مشکلی ندارند.
تفاوت در جبران گفتار
اتیسم-افراد مبتلا به اتیسم که در تولید گفتار مشکل دارند از طریق تقلید یا حرکات و اشارات آن را جبران نمی کنند.
تاخیر گفتار-کودکان دچار تاخیر گفتار عدم توانایی در ارتباط کلامی را از طریق راهکارهایی مانند رفتار های غیر کلامی جبران می کنند.
تفاوت در رفتار
اتیسم-این کودکان دارای رفتار های عود کننده ،کلیشه ای و غیر عادی اند یا اینکه دارای علایق محدود خاص حرکتهای تکراری و کلیشه ای و اختلالاتی در پردازش حسی اند که بر رفتار آنها تاثیر گذار است.
تاخیر گفتار-کودکان دارای تاخیر گفتار رفتار غیر معمول از خود نشان نمی دهند.
تفاوت در تماس چشمی
اتیسم -تماس چشمی یکی از تفاوتهای کلیدی اختلال اتیسم با تاخیر زبان و گفتار است. البته این امر در کودکان اتیستیک هم ممکن است دائمی نباشد اما می توان به آن به عنوان یکی از علائم و نشانه های نخستین اختلال اتیسم اشاره نمود.
تاخیر گفتار- عدم ارتباط چشمی در افراد مبتلا به اختلال تاخیر گفتار و زبان مشاهده نمی گردد.
تفاوت در توجه مشترک
اتیسم-توجه مشترک در کودک مبتلا به اتیسم درگیر مشکلات اساسی است و این اختلال در توجه مشترک که مقدمه ای برتوانایی تقلید و سپس مهارت های یادگیری کودک است تاثیر مستقیم دارد.
تاخیر گفتار- کودک دچار تاخیر گفتار و زبان در زمینه توجه مشترک مشکلی ندارد.برای اگاهی بیشتر در زمینه اختلال طیف اتیسم مطالعه مقاله اتیسم و توجه مشترکرا پیشنهاد می کنیم.
تفاوت در واکنش به نام خود
اتیسم-کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم از همان ماهای ابتدای زندگی به نام خود واکنش نشان نمی دهند تاخیر گفتار-کودکان درگیر با اختلال تاخیر گفتار به نامشان مانند یک کودک 6 ماهه، عادی واکنش نشان می دهند.
تفاوت در تقلید
اتیسم- تقلید درکودکان مبتلا به اتیسم ممکن به درستی صورت نگیرد و همانطور که در یکی از مقالات در مجله روانشناسی بالینی مطرح گردیده است، کودکان مبتلا به اتیسم در نورون های آینه ای خود دچار مشکل اند و این بدین معنی است که کودک ممکن است در امر تقلید مشکلاتی داشته باشد.
تاخیر گفتار-کودکان دچار اختلال گفتار و زبان می توانند تقلید کنند و این امر می تواند در فرایند درمان و بهبودی آنها کمک کننده باشد .
تفاوت درکاربرد کلامی
اتیسم-کودک مبتلا به اتیسم ممکن است بتواند یک ترانه یا یک جمله در یک فیلم یا کارتون را حفظ کند و بدون کم وکاستی آن را دائما بیان کند. اما نمی تواند از آن در گفتار در زندگی روزمره خود استفاده کند.
تاخیر گفتار-کودک مبتلا به اختلال گفتار و زبان می تواند در صورت مجهز شدن به الگوهای کلامی و یا  تقلید از این الگو ها از این موارد در کلام خود استفاده می کند.
تفاوت در بازی
اتیسم- کودک اتیستیک در بازی دچار نواقصی جدی است.این کودکان در تمام مراحل بازی از بازی خود محور تا بازی موازی یا تخریبی و یا وانمودی دچار ضعف ها و نواقص فراوانی اند.
تاخیر گفتار- کودکان مبتلا به اختلال گفتار و زبان در فرایند بازی می توانند عملکرد مناسبی داشته باشند ویا حداقل تظاهر به انجام یک بازی کند و یا تلاش کنند که فرایندی از بازی را ایجاد نمایند.برای اگاهی بیشتر در زمینه اختلال طیف اتیسم مطالعه مقاله چراکودکان دارای اتیسم متفاوت بازی می کنند؟را پیشنهاد می کنیم.

تفاوت در ویژگی های مغزی و رفتاری

بهار قلی پور مقاله نویس ساکن امریکا در زمینه علوم اعصاب و اتیسم در مجلات معتبر مانند WIRED, New York Magazine and Scientific American در مقاله ای تحت عنوان تمایز مغزی و رفتاری اتیسم از تاخیر زبان عنوان می کند که”ویژگی های مغزی و رفتاری کودکانی که دچار اتیسم هستند از نوزادانی که مبتلا به تاخیر زبان هستند کاملا متفاوت است و این نشان می دهد که این دو اختلال ریشه های بیولوژیک متفاوتی دارند.همین نویسنده به نقل از هلن تگر فلزبرگ دردانشگاه بوستون عنوان می کند که این تحقیقات نیاز به بررسی بیشتر دارد اما نکته اینجاست که تفاوتهای تاخیر زبان و گفتار و اتیسم بسیار بیشتر از شباهتهای آنهاست.در پژو هشی 382کودک و نوجوان خواهر و برادر کودکان مبتلا به اتیسم –که به اصطلاح به انها sibs گفته می شود و در معرض اتیسم نیز هستند- و 143 کودک که هیچ شرایط اختلالی ندارند، با تصویر نگاری مغزی و از نظر رفتاری مورد بررسی قرار گرفتند.این محققان رشد شناختی و رشد زبانی کودکان را در دوره های زمانی 6ماهگی ،12ماهگی،24ماهگی  مورد ارزیابی قرار دادند.
براساس نتایج این پژوهش که در مجله روانپزشکی بیولوژیک به چاپ رسیده مشخص گردید که از 382 کودک 86 نفر انها مبتلا به اتیسم هستند، 41نفر از sibs ها دارای تاخیر زبان اند اما مبتلا به اختلال اتیسم نیستند.سپس تیم پژوهشی وضعیت زبانی این کودکان را بررسی نمود و مشخص گردید که این کودکان همگی در 6 ماهگی هیچگونه علامتی از خود نشان نمی دادند.در 12 ماهگی و در زمانی که  نوزادان شروع به گفتار می کنند کودکان اتیستیک و همینطور کودکان دارای تاخیر در زبان از گروه کنترل عقب افتادند و این علائم در 24 ماهگی به صورتی چشمگیر و بارز تر مشاهده گردید.محققان این پژوهش همچنین اسکن مغزی 46 کودکsibs  از گروه اتیسم و 29 کودک از گروه تاخیر زبان را در 12 ماهگی مورد بررسی قرار دادند. این گروه تمرکز خود را در اسکن های مغزی بر مناطق آمیگدال ،تالاموس و هسته دم دار قرار دادند مناطقی که گفته می شود نقشی حمایتی در رشد زبان بازی می کنند.حجم این 3 منطقه در این مطالعه در گروه تاخیر زبان در 12 ماهگی و در 24 ماهگی با همدیگر مطابقت دارد. اما در کودکان اتیستیک این ارتباط مشاهده نمی گردد.این نشان دهنده این واقعیت است که مناطق مغزی درگیر در تاخیر زبان در افراد دچار اختلال زبان متفاوت از مناطق مغزی درگیر در اختلال اتیسماست.
به گفته ماریا مودی( مدرسه پزشکی هاروارد) و همکاران در مقاله ای که در Future Medicine (2013) تحت عنوان گفتار و زبان در طیف اتیسم به چاپ رسیده در حدود 25 درصد از کودکان اتیستک حتی با دریافت مداخلات نیز هیچ وقت به گفتار نمی رسند و مهارتهای زبانی در آنها رشد نمی یابد.بر این اساس رشد زبان تاثیر مهمی بر تفکر یادگیری و روابط اجتماعی کودکان می گذارد زیرا این موارد نه به صورت موازی بلکه تاثیر در هم تنیده ای بر یکدیگر دارند.برای اگاهی بیشتر در زمینه اختلال طیف اتیسم مطالعه مقاله افراد دارای اتیسم چگونه فکر می کنند؟را پیشنهاد می کنیم.
تفاوت در مشکلات دیگر
اتیسم-کودکان مبتلا به اتیسم همراه با این اختلال دارای مشکلات خواب ،گوارش ،نورولوژیک اند که به میزان فراوانی قابل مشاهده اند.بر اساس dsm5 تقریبا 70 درصد کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم ممکن است دارای یک اختلال روانی همراه باشند و در حدود40 درصد از آنها بیش از یک اختلال همراه دارند.
تاخیر گفتار-در مبتلایان به تاخیر گفتار ضرورتا مشکل همراهی مشاهده نمی شود.

تفاوت میان آسیب گفتار و تاخیر زبان

گفتار اشاره دارد به فعالیت صوتی در زمینه ارتباط برقرار کردن. این همان فرم شفاهی ارتباط است که با استفاده از عضلات زبان ،لبها ،فک، و تارهای صوتی ایجاد می گردد. در زمانی که این موارد با همدیگر و به صورت هماهنگ و کنترل شده و با مهارت کار کنند می توان تولید صوت نمود و به آن گفتار می گویند اما زبان به یک سیستم کلی از کلمات و نمادها گفته می شود که در کنار گفتار می توان حرکات و زبان بدن را نیز برای ارتباط برقرار کردن به آن اضافه نمود.پس همانطور که گفتار و زبان متفاوت از هم دیگر هستند اختلال گفتار و اختلال زبان نیز از همدیگر متفاوتند( و البته هر دو این موارد نیز می توانند از اختلال طیف اتیسم متفاوت باشند به این معنی که ممکن است یک کودک درگیر با اختلال زبان و یا گفتار باشد اما مبتلا به اختلال اتیسم نباشد اما تقریبا تمامی کودکان مبتلا به اتیسم به نحوی درگیر با اختلال گفتار و اختلال زبان اند).اختلال گفتار معمولا نشان دهنده این است که فردی در فرایند ارتباط خود نمی تواند از ارتباط کلامی استفاده کند و نمی تواند صداهای خاصی را تولید کند.برای مثال این غیر عادی نیست که یک کودک 3 ساله برای گفتن سوت بگوید شوت اما اگر این اتفاق در 5 سالگی اتفاق بیفتد امری غیر عادی است و می توان آن را به عنوان یک مشکل در زبان یا اختلال زبانی در نظر گرفت.
کودک دچار اختلال زبان ممکن است در درک معانی انچه به او گفته شده است دچار مشکلاتی باشد که به ان مشکل زبان دریافتی می گویند و ممکن است کودک مشکلاتی با درمیان گذاشتن افکار خود با دیگران و ارسال پیام داشته باشد که به آن مشکل زبان بیانی گفته می شود.براساس dsm5  کودکان مبتلا به اختلال زبان دریافتی متاسفانه شدت بیشتری از اختلال زبانی را تجربه خواهند کرد و امر درمان و بهبودی در انها بسیار زمانبر تر و دشوار تر خواهد بود.اختلال گفتاری و اختلال زبان می تواند به طور جداگانه رخ دهد والبته می تواند یک فرد هر دو را با هم در زیر یک چتر به نام اختلال طیف اتیسم داشته باشد.برای اگاهی بیشتر در زمینه اختلال طیف اتیسم مطالعه مقاله اتیسم و درمان نوک پنجه راه رفتن را پیشنهاد می کنیم.
نکاتی وجود دارد که می تواند در فرایند تشخیص اختلال زبان کمک کننده باشد و این موارد می تواند در صورت مشاهده باعث نگرانی در والدین گردد.این نکات عبارتند از اینکه:

1. در زمانی که نام اورا صدا می کنند درکی از این امر ندارد و یا اینکه کلمات و یا دستور العمل های ساده را نمی فهمد.
2. پس از14 ماهگی نیز کلمه ای ندارند.
3. در سن 3 سالگی نمی تواند پاسخ مناسبی به جملات پرسشی که به چه کسی ؟چه جایی؟ چطوری؟کجایی؟ و…. نمی دهد.
4. گفتار کودک و فهوای کلام او ممکن است برای افراد خارج از خانواده قابل درک نباشد.
5. تردید و یا تکرار در گفتار در 5 سالگی دارند(از 5 سالگی به بعد دوره ناروانی گفتار که از 2 تا 5 سالگی است تمام می شود و در صورت وجود ناروانی گفتار بایستی به آن توجه جدی نمود)
6. کودک نمی تواند یک داستان را به صورت پیوسته بیان کند(داستانی که شروع ،فرایند و پایانی مشخص داشته باشد)
7. کودک محدودیت شدید در رشد واژگان و گنجینه لغات پایین دارد.
8. کودک چالش با یادگیری کلمات جدید و ایجاد مکالمه دارد.
9. کودک از جملات کوتاه و یا ساده استفاده می کند حتی در سنین تحصیل .
10. کودک تنها به بخشی از دستور العمل های گفته شده به آنها پاسخ و واکنش می دهند.
11. کودک از افعال گذشته حال و اینده به جای هم و اشتباه استفاده می کند.
12. دشواری در استفاده از کلمات مناسب در گفتگو و استفاده از کلمات و عبارات کلی در مکالمه.
13. کودک ممکن است معنی عبارات، جملات و یا داستانها را نفهمد.

چه موقع برای کمک به درمان تاخیر زبان بایستی مداخله کرد؟

کودکان رشد زبان خود را با نرخ های گوناگونی نشان می دهند.بنابراین مقایسه کودک شما با کودکی دیگر که در همین رنج سنی باشد به شما در فهم این مهم که کودک شما تاخیر زبانی دارد یا نه کمک می کند.بهتر است علاوه بر موراد گفته شده در بالا در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر در کودک خود باما تماس بگیرید
تا 12 ماهگی

• کودک شما تلاشی برای برقراری ارتباط از طریق صدا،کلمات،اشارات و یا حرکات نمی کند،به خصوص در هنگام نیاز یا خواستن چیزی.

تا 24 ماهگی
کودک شما:

• در حدود 50 درصد کلمات را نمی گوید.
• نمی تواند دو یا چند کلمه را ترکیب کند به عنوان مثال نمی تواند بگوید “بابا میخوام” یا “بریم پارک”
• عدم گفتار خود انگیخته-به این معنی که فرزند شما کلمات و یا عبارات دیگران را کپی می کند.
• به نظر نمی رسد دستورالعمل های ساده یا سوالات را درک کند برای مثال درکی از معنی جمله “بابا کجاست ؟ “نوشیدنی می خوای؟”ندارد.

تا دو سالگی یک نفر ازهر پنج نفر کودک ممکن است نشانه های تاخیر زبان را از خود نشان دهد.بسیاری از این کودکان با افزایش سن ممکن است عقب ماندگی و تاخیر خود را بیشتر نشان دهند و برخی دیگر ممکن است در اینده دچار مشکلات عدیده در زبان گردند.
در حدود 3 سالگی
فرزند شما ممکن است:

• واژه ها را با عبارات و جملات دیگر ترکیب نمی کند برای مثال برای دریافت ژله بیشتر کلمه “بیشتر” را در عبارت ژله می خوام نمی تواند ترکیب کند و عنوان کند “ژله بیشتر می خوام”
• به نظر نمی رسد دستورالعمل ها یا عبارات یا جملات را درک کند برای مثال درکی از جمله “لطفا کفشهای خودتون رو دربیارید و در جاکفشی بگذارید”ندارد.
• سوال نمی کند.

از 4- 5 سالگی به بعد

• این کودکان ممکن است هنوز مشکلاتی در زبان داشته باشند بخصوص در زمانی که آنها می خواهند شروع به رفتن به پیش دبستانی یا مدرسه کنند.اگر این مشکلات را نتوان با اختلال اتیسم یا مشکلات شنوایی توجیه کرد ممکن است کودک درگیر با اختلال زبان درحال رشد باشد.

خانواده ها می بایستی به این واقعیت توجه نمایند که تفاوتهای بارز و مشخصی بین اتیسم و تاخیر گفتار و زبان وجود دارد. نمی توان به صرف اینکه یک کودک دارای تاخیر زبان است ارزیابی دقیقی برای اختلال اتیسم نداشته باشد. بسیاری از خانواده ها ممکن است بر بارز ترین مشکل کودک خود که همان تاخیر گفتار است متمرکز گردند و ناخواسته غافل از مواردی گردند که نشان دهنده اختلال اتیسم است. در اثر این غفلت خانواده با این پیش فرض که تاخیر گفتار می تواند تا پیش از دبستان برطرف گردد تا 6 یا 7 سالگی صبر کنند ومتاسفانه اگر این کودک مبتلا به اختلال اتیسم باشد بهترین دوران بهبودی و درمان خود را از دست می دهد و در این صورت کمترین اسیبی که برای کودک می توان پیشبینی نمود مشکلات تحصیلی در ابتدایی ترین مراحل اموزش عمومی است.