چکیده: برای دهه‌ها، استامینوفن رایج‌ترین مسکن توصیه‌شده برای زنان باردار بوده است. گزارش‌های منتشر شده پیش از این نگرانی‌هایی را در مورد ارتباط احتمالی بین مصرف استامینوفن در دوران بارداری و افزایش خطر ابتلا به اختلال های رشدی مانند اختلال طیف اتیسم ایجاد کرده بودند وچندی پیش وزیر بهداشت و خدمات انسانی ایالات متحده نیز، تایلنول(استامینوفن) را به عنوان یکی از علل اتیسم معرفی و عنوان نموده دارویی مشتق شده از فولات، می‌تواند برای درمان علائم در برخی افراد استفاده شود. اما هرگونه ارتباط بین استامینوفن و اتیسم مبتنی بر دانشی محدود و متناقض است و اعلام این موارد با توجه به دانش فعلی، زودهنگام است.در این مقاله ما به بررسی دو ادعای بحث برانگیز اخیر درباره ارتباط دو داروی استامینوفن و لوکوورین پرداخته ایم که ایا مصرف استامینوفن در دوران بارداری با ریسک بسیار بالایی برای اختلال اتیسم روبه رو است و ایا داروی لوکوورین درمان کننده اختلال اتیسم است ؟
آیا استامینوفن علت اوتیسم و لوکوورین یا اسید فولینیک داروی درمان اوتیسم است؟
اوتیسم دارای علتی واحد نیست. این اختلال نتیجه ترکیبی پیچیده از ژنتیکو محیط است و می‌دانیم که عوامل ژنتیکی بیشترین نقش را دارند: صدها ژن با اتیسم مرتبط شده‌اند و تغییرات ارثی یا خود به خودی در این ژن‌ها می‌تواند رشد مغزرا تغییر دهد. عوامل محیطی نیز مهم هستند، به خصوص در دوران بارداری، مانند سن بالای والدیندر زمان لقاح، نارس بودن یا وزن بسیار کم هنگام تولد، و مواجهه با عواملی که بر رشد مغز تأثیر می‌گذارند، مانند تبیا بیماری در دوران بارداری. یافته‌های علمی فعلی نشان می‌دهد که اتیسم از تعامل پیچیده ژنتیک با تأثیرات محیطی در طول رشد مغز ناشی می‌شود.
دکتر آلیسیا هالادی، مدیر ارشد بنیاد علمی اتیسم، عنوان می کند: «تقلیل دادن علل اتیسم به موضوعی ساده، کاری فریبکارانه و گمراه‌کننده است. ما می‌دانیم که اتیسم اختلالی فوق‌العاده پیچیده است و باید از مطالعاتی که این اختلال را به یک راهکار بدون نگریستن به سایر جوانب ساده سازی می‌کنند، فاصله بگیریم.لازم به ذکر است بنیاد علمی اتیسم قویاً از تحقیقات در مورد علل اتیسم حمایت می‌کند. قبل از اینکه خانواده‌ها را نگران کنیم یا گام‌هایی را پیشنهاد دهیم که ممکن است در واقع خطر را کاهش ندهند، باید تحقیقات بیشتری انجام شود. زنان باردار باید در معرض راهنمایی‌های روشن و مبتنی بر شواهد قرار گیرند – نه نتیجه‌گیری‌های ناقصی که می‌تواند اعتماد به مراقبت ایمن و مفید را از بین ببرد.
استامینوفن
محققان مونت سینای مروری سیستماتیک بر 6 مطالعه منتشر کردند که رابطه بین استامینوفن دوران بارداری و اتیسم یا ویژگی‌های اتیسم در کودکان را بررسی می‌کرد. از آنجا که همه مطالعات از نظر اندازه یکسان نبودند یا شامل تجزیه و تحلیل یکسانی نبودند، نتایج متفاوتی داشتند. با این حال این محققان بر اساس تجزیه و تحلیل خود، نتیجه گرفتند که دلیلی برای این باور وجود دارد که اتیسم با قرار گرفتن در معرض استامینوفن در دوران جنینی مرتبط است، که احتمالاً با مکانیسم‌های بیولوژیکی مانند استرس اکسیداتیو،اختلال هورمونی و تغییرات اپی‌ژنتیکی مرتبط است. سایر بررسی‌ها به برخی از نگرانی‌های روش‌شناختی مطالعات اولیه اشاره کرده‌اند که متغیرهای مختلف، از جمله ژنتیک یا چرایی قرار گرفتن در معرض استامینوفن در دوران بارداری را به درستی کنترل نکرده‌اند.
دکتر زین لیو، دانشیار دانشکده بهداشت عمومی ییل(یکی از شناخته شده ترین و برترین دانشکده های پزشکی در امریکا) نیز، که سال‌ها صرف بررسی عوامل مؤثر در اختلالات عصبی-رشدی کرده است می‌گوید هیچ رابطه علّی اثبات‌شده‌ای بین مصرف استامینوفن و اتیسم وجود ندارد.چندین مطالعه بزرگ مشاهده‌ای «ارتباط» بین مصرف مکرر یا طولانی مدت استامینوفن در دوران بارداری و میزان بالاتر اختلالات عصبی-رشدی در کودکان را گزارش کرده‌اند. اما کارشناسان تأکید می‌کنند که این مطالعات قطعی نیستند. تا زمانی که تحقیقات قطعی‌تری انجام شود، سازمان غذا و داروی ایالات متحده و CDC همچنان استامینوفن را به عنوان ایمن‌ترین مسکن بدون نسخه برای زنان باردار توصیه می‌کنند.
دکتر لیو در حال حاضر مشغول مطالعه گسترده‌ای در مورد مصرف استامینوفن در دوران بارداری و بیماری‌های عصبی-رشدی مانند اتیسم است. و اخیرا مصاحبه ای از این پژوهشگر در وبسایت دانشگاه ییل منتشر گردیده است که در ادامه جهت اگاهی شما خوانندگان گرامی به صورت مختصر به ان می پردازیم:
آیا مصرف استامینوفن در دوران بارداری باعث اتیسم می‌شود؟
ما هنوز به طور قطعی نمی‌دانیم که آیا استامینوفن باعث اتیسم می‌شود یا خیر. مطالعات مشاهده‌ای متعدد انجام شده در جمعیت‌های مختلف، ارتباط بین مصرف مکرر و طولانی مدت استامینوفن در دوران بارداری و برخی اثرات منفی بر رشد عصبی کودک را نشان داده‌اند. با این حال، همه مطالعات در مورد اتیسم نیستند. علاوه بر این، ممکن است عوامل دیگری نیز در ارتباط با مصرف استامینوفن وجود داشته باشد، مانند تب (که به عنوان عامل افزایش میزان تأخیر در رشد عصبی شناخته می‌شود). ژنتیک و سایر شرایط پزشکی نیز باید در نظر گرفته شوند.(برای نمونه باید مشخص شود چه عاملی باعث گردیده است که مادر اقدام به مصرف استامینوفن کند.باید عامل مصرف استامینوفن هم مشخص شود شاید علت در عامل مصرف نهفته باشد نه خود استامینوفن)
آیا مسکن‌های جایگزین وجود دارد که زنان بتوانند در دوران بارداری از آنها استفاده کنند؟
متأسفانه، در حال حاضر هیچ جایگزین معادلی برای استامینوفن وجود ندارد، چراکه توصیه می‌شود از مصرف سایر داروهای مسکن بدون نسخه، مانند ایبوپروفن، در دوران بارداری، به ویژه پس از هفته بیستم بارداری، خودداری شود.اینها نکات ظریفی در ارتباط با ایمنی دارو هستند. ما نمی‌خواهیم مردم از استفاده از یک درمان بترسند – اما باید در مورد محدود کردن آسیب‌ها و خطرات احتمالی نیز توجه داشته باشیم. در این مورد، استفاده مکرر و طولانی مدت از استامینوفن در دوران بارداری ممکن است به طور بالقوه یک خطر باشد. با این اوصاف، تب یا درد درمان نشده مادر نیز قطعاً خطرات شناخته شده‌ای را برای بارداری و رشد کودک ایجاد می‌کند. بنابراین، توصیه می‌شود زنان باردار با ارائه دهندگان مراقبت‌های بهداشتی خود مشورت کنند و در صورت لزوم تسکین درد، از کمترین دوز و مدت زمان مؤثر استامینوفن برای تسکین این شرایط استفاده کنند.
چه چیزهای دیگری در مورد عوامل خطر بالقوه برای اتیسم می‌دانیم؟
اتیسم اختلالی بسیار پیچیده است. تاکنون، محققان نتوانسته‌اند یک عامل ژنتیکی یا محیطی واحد را به طور دقیق مشخص کنند. از این رو، هنوز زود است که اعلام کنیم با اطمینان می‌دانیم چه چیزی باعث اتیسم می‌شود و ادامه تحقیقات در مورد ژن‌ها و اثرات محیطی بر گسترش اتیسم مهم و مورد نیاز است.
نکته مهم: بر اساس داده‌های موجود، شواهد کافی برای تأیید ارتباط بین تایلنول(استامینوفن) و اتیسم وجود ندارد. با این حال، مانند هر دارویی که در دوران بارداری مصرف می‌شود، باید با احتیاط و با توصیه یک پزشک معتمد با آن برخورد شود(FDA،2025)
داروی لوکوورین
سطح پایین فولات مادر در اوایل بارداری در چندین مطالعه با افزایش خطر اتیسم در کودکان مرتبط دانسته شده است، اگرچه که این یافته‌ها کاملاً ثابت نیستند. گروه‌های بزرگ آینده‌نگر در نروژ، ایالات متحده و اسرائیل دریافتند که مادرانی که در دوران قبل از لقاح مکمل‌های اسید فولیک مصرف می‌کردند، 30 تا 70 درصد ریسککمتری در مقایسه با کسانی که این کار را نمی‌کردند، داشتند، که نشان می‌دهد فولات ممکن است اثر محافظتی بر رشد مغز داشته باشد. با این حال، سایر مطالعات بزرگ، مانند گروه ملی تولد دانمارک، ارتباط معنی‌داری را مشاهده نکردند و تفاوت در زمان، دوز و اندازه‌گیری میزان مواجهه با فولات ممکن است این نتایج متناقض را توضیح دهد. به طور کلی، اگرچه قطعی نیست، اما وزن شواهد نشان می‌دهد که فولات ناکافی در طول دوره‌های بحرانی بارداری ممکن است خطر اتیسم را افزایش دهد، در حالی که مکمل مناسب احتمالاً آن را کاهش می‌دهد.
این پیشنهاد که فولات ممکن است برخی از علائم اتیسم را بهبود بخشد، از چهار کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده که دارویی به نام لوکوورین(Leucovorin)، که به اسید فولینیک نیز معروف است، ناشی می‌شود. برخلاف اسید فولیک معمولی، اسید فولینیک حتی زمانی که انتقال فولات مختل شده باشد، به مغز می‌رسد. برخی مطالعات نشان می‌دهند که مسیر های انتقال فولات در برخی از کودکان مبتلا به اتیسم مسدود شده است و در نتیجه سطح فولات مغز پایین است، اما این یافته‌ها متناقض بوده‌اند. داده‌هایی که نشان می‌دهند لوکوورین ممکن است مؤثر باشد، از چهار کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده کوچک به دست آمده است که همه از دوزهای مختلف و نتایج متفاوت استفاده کرده‌اند و در یک مورد، به یک نوع خاص ژنتیکی وابسته هستند. این یافته ها هنوز در مراحل بسیار اولیه است و قبل از رسیدن به نتیجه‌گیری قطعی، مطالعات بیشتری لازم است.
لوکوورین، که به آن اسید فولینیک نیز گفته می‌شود، نوعی ویتامین B9 مصنوعی است که نیاز به نسخه دارد. این دارو اغلب در کنار شیمی‌درمانی به صورت داخل وریدی به بیماران سرطانی تجویز می‌شود.بسیاری از محققان این سوال را مطرح کردند که آیا این تأیید زودهنگام بوده است یا خیر، زیرا تنها تعداد انگشت شماری از آزمایش‌های کوچک – که عمدتاً در خارج از ایالات متحده انجام شده‌اند – به مؤثر بودن لوکوورین در کودکان دارای اتیسم اشاره کرده‌اند.دانشمندان دهه‌هاست که به دنبال داروییهستند که بتواند علائم اتیسم را به طور معناداری کاهش دهد، اما تعداد کمی از آنها به آستانه دقیق ایمنی و اثربخشی که معمولاً توسط FDA تعیین می‌شود، رسیده‌اند. پیش از این ، این آژانس دو دارو را برای درمان تحریک‌پذیری مرتبط با اتیسم تأیید کرده بود، اما هیچ‌کدام از آنها مشکلات ارتباطی، چالش‌های اجتماعی یا رفتارهای تکراری مرتبط با اتیسم را برطرف نمی‌کردند.
آلیسیا هالادی در اظهار نظری جالب عنوان می کند که اینطور نیست که دانشمندان 20 سال گذشته هیچ کاری نکرده باشند و به دنبال درمانیبرای این اختلال نبوده باشند. اقداماتی انجام گرفته، ولی استانداردها برای تأیید آن بسیار بالا بوده است.او عنوان می کند که لوکوورین «معیارهای لازم برای تأیید FDA را ندارد. این دارو برای بیماران مبتلا به کمبود فولات مغزی، یک بیماری عصبی نادر که با سطح پایین ویتامین B9 (فولات) در مغز مشخص می‌شود، تأیید شده است ولی برخی از محققان گمان می‌کنند که این بیماری با اتیسم مرتبط است، اگرچه همه بیماران اتیسم به آن مبتلا نیستند و تنها 10 تا 30 درصد از طیف اتیسم دارای این بیماری هستند.لوکوورین می‌تواند به رسیدن فولات به مغز کمک کند، که در تئوری ممکن است ارتباط کلامی را بهبود بخشد یا علائم اتیسم مانند تحریک‌پذیری یا رفتارهای تکراری را کاهش دهد. اما هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد علائم را به طور کامل از بین می‌برد.
با همه جنجال هایی که بر سر این دارو صورت گرفت، در نهایت در یک بیانیه خبری از وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا عنوان گردید که لوکوورین درمان اتیسم نیست و فقط ممکن است منجر به بهبود نقص‌های مرتبط با گفتار برای تعدادی از کودکان شود.
دیوید مندل، استاد روانپزشکی در دانشگاه پنسیلوانیا، نیز عنوان نموده است که فرضیه فولات مبتنی بر علم نسبتاً ضعیفی است و ما مطالعات خوب و در مقیاس بزرگی نداریم که نشان دهد بخش قابل توجهی از افراد دارای اتیسم کمبود فولات دارند و بزرگترین بررسی صورت گرفته در این خصوص تنها 80 نفر شرکت کننده داشته است که برای دست یابی به نتیج قطعی بسیار کم است.
مدت زیادیست که با کودکان اتیسم آشنا هستم اما هنوز احساس می کنم باید انها را بهتر بشناسم. البته نه علائم و رفتار های آنها را، بلکه خوبی و پاکی شان را. اموری که امروزه همه با آنها غریبه ایم.
